Σε ανοιχτή αντιπαράθεση με χιλιάδες διαδηλωτές βρίσκεται ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, ο οποίος απορρίπτει κατηγορηματικά το αίτημα παραίτησης του, την ώρα που τα Τίρανα δοκιμάζονται από συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ φοιτητών και αστυνομικών δυνάμεων. Οι κινητοποιήσεις έχουν συμπληρώσει τρεις ημέρες, με επεισόδια έξω από κυβερνητικά κτίρια, χρήση δακρυγόνων και υδροβόλων, εκτεταμένες υλικές ζημιές και τη Βουλή να αναγκάζεται να ακυρώσει συνεδρίασή της.

Οι διαδηλωτές απαιτούν την αποχώρηση της κυβέρνησης, καταγγέλλοντας διαφθορά, ακριβά πανεπιστήμια και έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών. Η διαμαρτυρία έχει αποκτήσει ευρύτερα πολιτικά χαρακτηριστικά, καθώς στις αντιδράσεις για το κόστος της εκπαίδευσης προστίθεται η δυσαρέσκεια για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις και τη διαχείριση δημόσιων εκτάσεων.

«Είχαμε εκλογές, όχι επανάσταση» – Η απάντηση Ράμα

Ο Αλβανός πρωθυπουργός, σε γραπτές απαντήσεις του στο Reuters την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, απέκλεισε το ενδεχόμενο παραίτησής του, επικαλούμενος τη λαϊκή εντολή που έλαβε στις βουλευτικές εκλογές του 2025.

«Είχαμε εκλογές πέρυσι, όχι επανάσταση», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσα από τη δημοκρατική εκλογική διαδικασία.

Νέα θητεία: Γιατί ο Ερντογάν θέλει τις κάλπες πριν από τον Μάιο

Ο Ράμα δήλωσε ότι αναγνωρίζει την ανάγκη να ακούσει τα αιτήματα των πολιτών και να αντιμετωπίσει τις πραγματικές δυσκολίες που καταγγέλλουν οι φοιτητές. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, πως δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πρωθυπουργία υπό την πίεση βίαιων επεισοδίων.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι ορισμένες πολιτικές δυνάμεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας ενδέχεται να επιδιώκουν την αποτυχία της αλβανικής ευρωπαϊκής πορείας. Δεν παρουσίασε, πάντως, συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία για οργανωμένη ξένη υποκίνηση των κινητοποιήσεων.

Απόπειρες εισόδου σε κυβερνητικά κτίρια και ακύρωση συνεδρίασης της Βουλής

Η ένταση κορυφώθηκε όταν ομάδες διαδηλωτών κινήθηκαν προς το πρωθυπουργικό γραφείο, το Κοινοβούλιο και άλλες κρατικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις από τα Τίρανα, σημειώθηκαν απόπειρες παραβίασης αστυνομικών φραγμών, θραύσεις υαλοπινάκων και εκτεταμένες φθορές σε δημόσιες και ιδιωτικές περιουσίες.

Οι δυνάμεις καταστολής χρησιμοποίησαν υδροβόλα και δακρυγόνα για τη διάλυση συγκεντρώσεων, ενώ η ένταση οδήγησε στην ακύρωση προγραμματισμένης συνεδρίασης του αλβανικού Κοινοβουλίου.

Στους δρόμους της πρωτεύουσας καταγράφηκαν καμένοι κάδοι, σπασμένες στάσεις λεωφορείων και κατεστραμμένοι σηματοδότες. Τραυματισμοί αναφέρθηκαν τόσο μεταξύ αστυνομικών όσο και μεταξύ διαδηλωτών, χωρίς οι μέχρι στιγμής διαθέσιμες αναφορές να δίνουν ενιαίο, οριστικά επιβεβαιωμένο συνολικό αριθμό.

Οι φοιτητές στους δρόμους για τα δίδακτρα και τη διαφθορά

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν με επίκεντρο τα οικονομικά προβλήματα των φοιτητών, τις συνθήκες λειτουργίας των πανεπιστημίων και τις περιορισμένες δυνατότητες εργασίας μετά την ολοκλήρωση των σπουδών.

Πολλοί νέοι υποστηρίζουν ότι το υψηλό κόστος εκπαίδευσης και διαβίωσης καθιστά ολοένα δυσκολότερη την ανεξαρτητοποίησή τους, ενώ καταγγέλλουν την αδυναμία των κρατικών θεσμών να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη διαφθορά.

Η κινητοποίηση έχει επεκταθεί πέρα από τα Τίρανα, με συγκεντρώσεις και σε άλλες αλβανικές πόλεις. Η αστυνομία καταδικάζει τις επιθέσεις κατά κρατικών εγκαταστάσεων, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι ζητούν να διαχωριστούν οι ειρηνικοί διαδηλωτές από όσους προκαλούν καταστροφές.

Στο στόχαστρο και η τουριστική επένδυση του γαμπρού του Τραμπ

Πρόσθετη αιτία δυσαρέσκειας αποτελεί το σχέδιο ανάπτυξης πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος στις νότιες αλβανικές ακτές, το οποίο υποστηρίζεται από την επενδυτική εταιρεία του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολίτες έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για τις επιπτώσεις της επένδυσης σε προστατευόμενες περιοχές, ενώ διαδηλωτές κατηγορούν την κυβέρνηση ότι ευνοεί μεγάλα οικονομικά συμφέροντα εις βάρος των τοπικών κοινωνιών.

Η αλβανική κυβέρνηση απορρίπτει τις αιτιάσεις περί αδιαφάνειας και υποστηρίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο μπορεί να ενισχύσει τον τουρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.

Η συγκεκριμένη υπόθεση είχε προκαλέσει διαδοχικές, κυρίως ειρηνικές κινητοποιήσεις τους προηγούμενους μήνες. Η σημερινή φοιτητική κινητοποίηση συγκεντρώνει πλέον διαφορετικές ομάδες πολιτών, με κοινό αίτημα την αλλαγή της κυβερνητικής πολιτικής.

Η αντιπολίτευση ζητά πρόωρες κάλπες

Το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα υποστηρίζει τις κινητοποιήσεις και ζητά την αποχώρηση του Ράμα, τη συγκρότηση υπηρεσιακής κυβέρνησης και τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.

Ο Αλβανός πρωθυπουργός έχει ήδη εξασφαλίσει τέταρτη διαδοχική κυβερνητική θητεία μετά τις εκλογές του 2025, γεγονός που επικαλείται για να απορρίψει τις πιέσεις παραίτησης.

Η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει απευθύνει έκκληση για αποκλιμάκωση, ενώ έχουν διατυπωθεί ανησυχίες τόσο για τα βίαια επεισόδια όσο και για καταγγελίες περί υπέρμετρης αστυνομικής βίας.

Η αλβανική κυβέρνηση εξακολουθεί να προβάλλει την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως βασική πολιτική επιδίωξη. Οι συγκρούσεις, ωστόσο, συνεχίζονται, καθώς οι διαδηλωτές απορρίπτουν την κυβερνητική διαχείριση των αιτημάτων τους και ο Ράμα επιμένει ότι η χώρα δεν πρόκειται να οδηγηθεί σε αλλαγή εξουσίας μέσω της βίας.