Ο φόβος του τέλους του κόσμου βρίσκει ξανά τον δρόμο του στα social media, ανασύροντας από τα χρονοντούλακα της επιστήμης μια εφιαλτική προφητεία. Πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη μαθηματική μελέτη που δημοσιεύθηκε το μακρινό 1960 στο έγκριτο περιοδικό Science από τον μαθηματικό Heinz von Foerster και την ερευνητική του ομάδα, η οποία τοποθετούσε το απόλυτο «σημείο καταστροφής» της ανθρωπότητας ακριβώς στις 13 Νοεμβρίου 2026 , μια ημερομηνία που συμπίπτει ανατριχιαστικά με Παρασκευή και 13.
Σύμφωνα με το μαθηματικό μοντέλο που είχαν χρησιμοποιήσει, εάν ο παγκόσμιος πληθυσμός συνέχιζε να αυξάνεται με τους αμείωτους ρυθμούς εκείνης της εποχής, η Γη θα έφτανε σε ένα ακραίο σημείο κατάρρευσης. Η θεωρία προειδοποιούσε ότι η ασύδοτη εκθετική αύξηση θα συνέθλιβε τα όρια του πλανήτη, οδηγώντας νομοτελειακά σε ολική εξάντληση των φυσικών πόρων, ανείπωτη περιβαλλοντική καταστροφή και παγκόσμιες συγκρούσεις για την επιβίωση.
Από τα 3 στα 8 δισεκατομμύρια και η πραγματικότητα του Σήμερα
Το 1960, ο πλανήτης φιλοξενούσε μόλις 3 δισεκατομμύρια ψυχές, ενώ σήμερα ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει εκτοξευθεί, ξεπερνώντας τα 8 δισεκατομμύρια. Παρ' όλα αυτά, το ολικό σενάριο της βιβλικής καταστροφής δεν θεωρείται πλέον από τους ειδικούς μια κυριολεκτική «Αποκάλυψη». Ο ρυθμός αύξησης έχει επιβραδυνθεί αισθητά τις τελευταίες δεκαετίες, ωθούμενος από την πτώση των γεννήσεων, την καλύτερη εκπαίδευση και την ευρύτερη πρόσβαση στον οικογενειακό προγραμματισμό.
Για τους σύγχρονους δημογράφους, το μοντέλο του von Foerster λειτουργεί περισσότερο ως ένα διαχρονικό καμπανάκι κινδύνου παρά ως προφητεία θανάτου. Ωστόσο, τα ζητήματα που έθετε επί τάπητος παραμένουν πιο φλεγόντα από ποτέ: η κλιματική κρίση, η οικολογική βιωσιμότητα, η επισιτιστική ασφάλεια και τα αμείλικτα όρια των διαθέσιμων πόρων της Γης.
Το μακρύ σερί των ψευδών προφητειών
Η θεωρία αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο κρίκο στην αλυσίδα της ανθρωπολογικής υστερίας. Το 1983 διατυπώθηκε το περίφημο «Doomsday Argument», μια θεωρία που προσπαθούσε να ποσοτικοποιήσει το συνολικό μέλλον της ανθρώπινης ύπαρξης. Ακόμη πιο ηχηρή υπήρξε η υστερία της 21ης Δεκεμβρίου 2012, όταν η ολοκλήρωση ενός μεγάλου κύκλου στο αρχαίο ημερολόγιο των Μάγια ερμηνεύτηκε εσφαλμένα ως το τέλος του κόσμου — προτού διαψευστεί παταγωδώς από την ίδια την πραγματικότητα.
