Υπάρχουν οπλικά συστήματα που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Το HIMARS είναι ένα από αυτά. Έγινε παγκοσμίως γνωστό από τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου οι εκτοξευτές του απέδειξαν στην πράξη πόσο σημαντικός μπορεί να είναι ένας συνδυασμός μεγάλης κινητικότητας, πυρών ακριβείας και ταχείας αποχώρησης από την περιοχή βολής.

Και το ενδιαφέρον για την Ελλάδα είναι ότι το συγκεκριμένο σύστημα βρέθηκε πράγματι πάνω στο τραπέζι. Οι Αμερικανοί και η Lockheed Martin παρουσίασαν το 2025 πρόταση για την ενίσχυση του ελληνικού πυραυλικού πυροβολικού, η οποία περιλάμβανε HIMARS, αλλά και αναβάθμιση των υφιστάμενων ελληνικών M270 MLRS. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα προχωρά σήμερα σε διαφορετικό πρόγραμμα για την απόκτηση μεταχειρισμένων M109A5 και M109A6 Paladin από αμερικανικά αποθέματα.

Άρα, τι ακριβώς συνέβη; Γιατί το HIMARS, ένα από τα πιο σύγχρονα συστήματα πυραυλικού πυροβολικού στον κόσμο, δεν κατέληξε να γίνει η βασική νέα επιλογή της Ελλάδας; Και κυρίως, τι σχέση έχει αυτή η απόφαση με το γεγονός ότι ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει ήδη M270 MLRS;

Μετά τις φρεγάτες FREMM το Πολεμικό Ναυτικό γλυκοκοιτάζει ιταλικές κορβέτες

Η Αμερικανική Προσφορά

Η αμερικανική πρόταση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Ήδη από τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2025 υπήρξαν επίσημες συναντήσεις του Γενικού Επιτελείου Στρατού με εκπροσώπους της Lockheed Martin για το μέλλον των ελληνικών M270 MLRS. Το ελληνικό ενδιαφέρον αφορούσε εδώ και χρόνια τον εκσυγχρονισμό του στόλου των 36 M270A0 που διαθέτει η χώρα.

Η πρόταση που παρουσιάστηκε το 2025 ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, περιλάμβανε συνδυασμό αναβάθμισης M270 σε επίπεδο A2 και προμήθειας νέων HIMARS. Μάλιστα, μία από τις προτάσεις που εξετάστηκαν προέβλεπε περίπου 30 έως 34 συστήματα συνολικά, με τα μισά περίπου να είναι αναβαθμισμένα M270 και τα υπόλοιπα καινούργια HIMARS, με συνολικό κόστος που αναφερόταν κοντά στα 600 εκατομμύρια ευρώ.

Σε άλλη εκδοχή της αμερικανικής πρότασης, αναφερόταν πακέτο περίπου 565 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο περιλάμβανε αναβάθμιση 15 M270 σε A2, προμήθεια HIMARS και σημαντικό απόθεμα πυρομαχικών. Παράλληλα, είχε αναφερθεί άμεση παραχώρηση τριών HIMARS για εκπαίδευση ελληνικών πληρωμάτων.

Και εδώ βρίσκεται μία σημαντική λεπτομέρεια: τα HIMARS της πρότασης δεν ήταν μεταχειρισμένα συστήματα από αμερικανικά αποθέματα όπως τα M109A5/A6 που εξετάζει σήμερα η Ελλάδα. Οι δημοσιευμένες πληροφορίες για την πρόταση της Lockheed Martin μιλούσαν για καινούργια HIMARS.

Η Ισχύς των HIMARS

Το HIMARS είναι ουσιαστικά η τροχοφόρα, ελαφρύτερη και πιο ευκίνητη συγγενική πλατφόρμα του M270 MLRS. Βασίζεται σε φορτηγό 5 τόνων και μεταφέρει έναν λοβό πυρομαχικών, δηλαδή έξι ρουκέτες GMLRS, αντί για τους δύο λοβούς και τις δώδεκα ρουκέτες του M270.

Με τις κλασικές GMLRS, το HIMARS μπορεί να πλήξει στόχους σε απόσταση περίπου 70 χιλιομέτρων, ενώ οι νεότερες ER GMLRS αυξάνουν την εμβέλεια σε περίπου 150 χιλιόμετρα. Το σύστημα μπορεί επίσης να εκτοξεύσει έναν ATACMS με μέγιστη εμβέλεια περίπου 300 χιλιομέτρων. Στις νεότερες διαμορφώσεις μπορεί να χρησιμοποιήσει και δύο PrSM ανά λοβό, με το συγκεκριμένο όπλο να έχει πλέον ανακοινωμένη εμβέλεια άνω των 499 χιλιομέτρων.

Το σημαντικό όμως δεν είναι μόνο η εμβέλεια. Το HIMARS είναι σχεδιασμένο για τη λογική «shoot and scoot». Εκτελεί ταχεία ανάπτυξη, βολή και άμεση μετακίνηση, ώστε να μειώνει τον χρόνο κατά τον οποίο παραμένει εκτεθειμένο σε εχθρικά πυρά αντιπυροβολικού. Παράλληλα, μπορεί να μεταφερθεί αεροπορικώς με C-130, κάτι που αυξάνει σημαντικά τη στρατηγική και επιχειρησιακή του κινητικότητα.

Η πρώτη κορβέτα της Ελλάδας μετά από 70 ολόκληρα χρόνια

Γιατί Είπαμε Όχι

Εδώ χρειάζεται προσοχή. Δεν υπάρχει δημόσια επίσημη ελληνική ανακοίνωση που να λέει ότι η Αθήνα «απέρριψε τα HIMARS επειδή προτίμησε τα Paladin». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διαφορετικές κατηγορίες οπλικών συστημάτων.

Τα M109A5 και M109A6 είναι αυτοκινούμενα πυροβόλα των 155 χιλιοστών. Τα HIMARS είναι σύστημα πυραυλικού πυροβολικού. Το ένα δεν αντικαθιστά άμεσα το άλλο, γιατί εξυπηρετούν διαφορετικές αποστολές, διαφορετικά βεληνεκή και διαφορετικές επιχειρησιακές ανάγκες.

Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο η Ελλάδα είχε ισχυρό κίνητρο να εξετάσει διαφορετικά τη λύση HIMARS βρίσκεται στο ήδη υπάρχον οπλοστάσιό της. Ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει 36 M270A0 MLRS και η αμερικανική πρόταση είχε ως βασικό πυρήνα ακριβώς την αναβάθμιση αυτού του στόλου. Το HIMARS χρησιμοποιεί την ίδια οικογένεια πυρομαχικών και έχει υψηλό βαθμό κοινότητας με το M270. Η Lockheed Martin αναφέρει μάλιστα ρητά ότι τα δύο συστήματα έχουν κοινή αρχιτεκτονική πυρομαχικών και επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα.

Άρα, για την Ελλάδα, η επιλογή δεν ήταν απλώς «HIMARS ή κάτι άλλο». Ήταν θέμα του πώς θα διαμορφωθεί συνολικά το ελληνικό πυραυλικό πυροβολικό: πόσα M270 θα αναβαθμιστούν, πόσα HIMARS θα αποκτηθούν, ποια πυρομαχικά θα αγοραστούν και ποιο θα είναι το συνολικό κόστος σε βάθος δεκαετιών.

Και εδώ υπάρχει μία ακόμη σημαντική εξέλιξη. Τον Απρίλιο του 2026 η Ελλάδα υπέγραψε διακρατική συμφωνία για την προμήθεια του ισραηλινού PULS. Επομένως, σήμερα δεν μπορούμε να πούμε ότι η Ελλάδα απλώς «αντικατέστησε το HIMARS με Paladin». Η πραγματική εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη: το ελληνικό Πυροβολικό εξελίσσεται ταυτόχρονα σε επίπεδο συμβατικού πυροβολικού, πυραυλικού πυροβολικού και πυρών μεγαλύτερου βεληνεκούς.

Προτιμήσαμε Πυροβόλα Paladin

Τα Paladin έρχονται να καλύψουν ένα διαφορετικό κενό. Η Ελλάδα έχει πλέον υποβάλει αίτημα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για πλεονασματικά M109A5 και M109A6 μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles. Πρόκειται δηλαδή για υλικό από αμερικανικά αποθέματα και όχι για μια νέα παραγωγή αντίστοιχη με την αγορά καινούργιων HIMARS.

Αυτό έχει τεράστια σημασία στο οικονομικό επίπεδο. Μέσω του EDA, το κόστος απόκτησης του ίδιου του πλεονασματικού υλικού μπορεί να είναι πολύ χαμηλό ή μηδενικό, ενώ η Ελλάδα επιβαρύνεται κυρίως με εργασίες αποκατάστασης, αναβάθμισης όπου απαιτείται, μεταφοράς, ανταλλακτικών και υποστήριξης.

Επομένως, η επιλογή Paladin δεν πρέπει να διαβάζεται ως απόρριψη της τεχνολογίας HIMARS. Είναι περισσότερο ένδειξη διαφορετικής προτεραιότητας: η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει σχετικά γρήγορα και οικονομικά πρόσθετο όγκο πυροβολικού 155 χιλιοστών από αμερικανικά αποθέματα, ενώ οι πολύ ακριβότερες αποφάσεις για πυραυλικό πυροβολικό αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστό πρόγραμμα.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη εικόνα που πρέπει να κρατήσουμε. Το HIMARS παραμένει ένα εξαιρετικά προηγμένο σύστημα και η Ελλάδα πράγματι εξέτασε την απόκτησή του. Όμως η χώρα δεν κλήθηκε να διαλέξει απλώς ανάμεσα σε ένα HIMARS και ένα Paladin. Κλήθηκε να αποφασίσει πώς θα συνδυάσει συμβατικά πυροβόλα, M270, νέα συστήματα πυραυλικού πυροβολικού και πυρομαχικά διαφορετικών βεληνεκών.