Μια αθέατη, εξαιρετικά σκοτεινή πλευρά του πολέμου στην Ουκρανία αποκαλύπτει νέα έκθεση του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, καταγράφοντας ένα εκτεταμένο μοτίβο σεξουαλικής βίας σε βάρος αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων.

Η έκθεση του ΟΗΕ καλύπτει την περίοδο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, έως τις 31 Ιουλίου 2026 και βασίζεται στα ευρήματα της Αποστολής Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Ουκρανία.

Συνολικά, το Γραφείο του ΟΗΕ κατέγραψε 1.004 υποθέσεις σεξουαλικής βίας, τόσο μέσα σε χώρους κράτησης όσο και εκτός αυτών. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι ο αριθμός αυτός δεν αποτυπώνει την πραγματική έκταση του φαινομένου, καθώς τα περιστατικά σεξουαλικής βίας σε εμπόλεμες συνθήκες καταγγέλλονται σε πολύ μικρότερο βαθμό από όσο συμβαίνουν.

Κάθε υπόθεση που περιλαμβάνεται στην καταγραφή αντιστοιχεί σε έναν επιζώντα, ο οποίος μπορεί να έχει υποστεί περισσότερα από ένα περιστατικά κακοποίησης. Πολλά θύματα, μάλιστα, δεν ήταν σε θέση να υπολογίσουν πόσες φορές κακοποιήθηκαν.

Από 4 έως 82 ετών τα θύματα

Τα περισσότερα καταγεγραμμένα θύματα σεξουαλικής βίας ήταν άνδρες, κυρίως αιχμάλωτοι πολέμου και κρατούμενοι. Στο στόχαστρο, όμως, βρέθηκαν επίσης γυναίκες και παιδιά, ιδιαίτερα στις κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας. Το νεότερο καταγεγραμμένο θύμα βιασμού ήταν ένα κορίτσι μόλις 4 ετών, ενώ το μεγαλύτερο μία γυναίκα 82 ετών.

Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι η σεξουαλική βία δεν αποτέλεσε μόνο μεμονωμένη εγκληματική συμπεριφορά, αλλά χρησιμοποιήθηκε ως μέσο βασανισμού, εκφοβισμού, εξαναγκασμού και ταπείνωσης αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων.

Βιασμοί και ηλεκτροσόκ ως μέθοδοι βασανισμού

Μεταξύ των παραβιάσεων που αποδίδονται στις ρωσικές Αρχές περιλαμβάνονται βιασμοί, σεξουαλικές επιθέσεις, ακρωτηριασμοί γεννητικών οργάνων, ηλεκτροσόκ και χτυπήματα στα γεννητικά όργανα.

Καταγράφηκαν επίσης περιπτώσεις ξυλοδαρμών ή ηλεκτροσόκ ενώ τα θύματα ήταν γυμνά, απειλών σεξουαλικής βίας και άλλων εξευτελιστικών πράξεων σεξουαλικού χαρακτήρα. Πολλοί άνδρες κατέθεσαν ότι υπέστησαν ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα με τη χρήση σοβιετικού στρατιωτικού τηλεφώνου, γνωστού ως «tapik», ή συσκευών ηλεκτρικής εκκένωσης.

Εκρήξεις στα σύνορα Ουκρανίας-Πολωνίας – Απογειώθηκαν μαχητικά εξαιτίας ρωσικών επιθέσεων με drones

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, τουλάχιστον 155 Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου και κρατούμενοι υγειονομικοί, ποσοστό 27% των σχετικών περιπτώσεων, υπέστησαν αυτή τη μορφή βασανισμού τουλάχιστον μία φορά.

Εκτός των χώρων κράτησης και κυρίως σε κατοικίες στις κατεχόμενες περιοχές, γυναίκες και κορίτσια υπέστησαν βιασμούς, απόπειρες βιασμού και σεξουαλικές επιθέσεις.

Παραβιάσεις και από την ουκρανική πλευρά

Η έκθεση καταγράφει παραβιάσεις και από ουκρανικές Αρχές σε βάρος Ρώσων αιχμαλώτων πολέμου, αιχμαλώτων τρίτων χωρών και κρατουμένων που συνδέονται με τη σύγκρουση. Σχεδόν οι μισές από αυτές αφορούσαν αποκλειστικά απειλές σεξουαλικής βίας. Οι υπόλοιπες περιλάμβαναν απόπειρες βιασμού, σεξουαλικές επιθέσεις, ηλεκτροσόκ και χτυπήματα στα γεννητικά όργανα, εξαναγκαστική γύμνια και εξευτελιστική μεταχείριση σεξουαλικού χαρακτήρα.

Οι περισσότερες από αυτές τις πράξεις φέρεται να σημειώθηκαν κατά τα πρώτα στάδια της αιχμαλωσίας.

Ο ΟΗΕ αναγνωρίζει ότι η ουκρανική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε συγκεκριμένα μέτρα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των παραβιάσεων, όπως νομοθετικές αλλαγές, οδηγίες σε επίπεδο στρατιωτικής διοίκησης και συνεργασία με διεθνείς μηχανισμούς παρακολούθησης.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι η πρόοδος στο πεδίο της λογοδοσίας παραμένει περιορισμένη, καθώς δεν έχει ενημερωθεί για κάποια υπόθεση που να έχει προχωρήσει πέρα από το στάδιο της έρευνας.