Υπάρχουν αναβαθμίσεις που απλώς βελτιώνουν ένα οπλικό σύστημα. Και υπάρχουν και εκείνες οι αναβαθμίσεις που αλλάζουν εντελώς τους κανόνες του παιχνιδιού. Το νέο πακέτο εκσυγχρονισμού του F-35 φαίνεται πως ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.

Για χρόνια το F-35 θεωρούνταν ήδη το πιο προηγμένο μαχητικό πολλαπλών ρόλων στον κόσμο. Με δυνατότητες stealth, προηγμένους αισθητήρες και δυνατότητα δικτυοκεντρικού πολέμου, είχε καταφέρει να αλλάξει την εικόνα της σύγχρονης αεροπορικής μάχης. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η κατασκευάστρια εταιρεία του δεν έμειναν εκεί.

Η νέα αναβαθμισμένη έκδοση, γνωστή ως Block 4, σε συνδυασμό με τη νέα αρχιτεκτονική TR-3, υπόσχεται να μετατρέψει το ήδη πανίσχυρο μαχητικό σε μια εντελώς νέα πλατφόρμα, με δυνατότητες που μέχρι πριν λίγα χρόνια ανήκαν περισσότερο στην επιστημονική φαντασία παρά στην πραγματικότητα.

Και το πιο εντυπωσιακό; Πολλοί αναλυτές θεωρούν πως το νέο F-35 θα είναι τόσο διαφορετικό από το σημερινό, ώστε πρακτικά θα μιλάμε για ένα νέο αεροσκάφος χωρίς να αλλάξει ούτε το όνομά του.

Γιατί τρέμει η Τουρκία την αναβάθμιση των ελληνικών φρεγατών ΜΕΚΟ

Τι Είναι το Block 4 και το TR-3

Η βάση όλης της αναβάθμισης είναι δύο διαφορετικά αλλά αλληλένδετα προγράμματα. Το πρώτο είναι το Technology Refresh 3 ή αλλιώς TR-3 και το δεύτερο είναι το περίφημο Block 4.

Το TR-3 αποτελεί ουσιαστικά το νέο "μυαλό" του αεροσκάφους. Πρόκειται για μια τεράστια αναβάθμιση στους υπολογιστές αποστολής, στη μνήμη και στην επεξεργαστική ισχύ του μαχητικού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, η νέα αρχιτεκτονική προσφέρει περίπου είκοσι πέντε φορές μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ σε σχέση με το προηγούμενο σύστημα, ενώ η διαθέσιμη μνήμη αυξάνεται σημαντικά ώστε να μπορεί να διαχειρίζεται τον τεράστιο όγκο πληροφοριών που συλλέγουν οι αισθητήρες του αεροσκάφους.

Με απλά λόγια, το F-35 αποκτά έναν εντελώς νέο εγκέφαλο.

Και γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό;

Διότι το σύγχρονο πεδίο μάχης δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την ταχύτητα ή την ευελιξία ενός μαχητικού. Εξαρτάται από το ποιος μπορεί να επεξεργαστεί περισσότερες πληροφορίες γρηγορότερα από τον αντίπαλο.

Το F-35 ήδη λειτουργεί σαν ένας ιπτάμενος κόμβος δεδομένων. Συλλέγει πληροφορίες από το ραντάρ του, από το σύστημα ηλεκτροοπτικών αισθητήρων, από συμμαχικά αεροσκάφη, από πλοία, από δορυφόρους και από επίγεια συστήματα αεράμυνας.

Η νέα αναβάθμιση του επιτρέπει να διαχειρίζεται ακόμη περισσότερα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και να παρέχει στον πιλότο μια πλήρη εικόνα του πεδίου μάχης μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Πρακτικά, ο χειριστής δεν χρειάζεται πλέον να ψάχνει πληροφορίες σε δεκάδες διαφορετικές οθόνες. Το αεροσκάφος αναλαμβάνει μόνο του να αναλύσει την κατάσταση και να παρουσιάσει στον πιλότο μόνο όσα πραγματικά χρειάζεται να γνωρίζει.

Οι Νέες Δυνατότητες

Εκεί όμως που το Block 4 γίνεται πραγματικά εντυπωσιακό είναι στις νέες δυνατότητες οπλισμού.

Το σημερινό F-35 μπορεί ήδη να μεταφέρει μια τεράστια ποικιλία πυραύλων και κατευθυνόμενων βομβών. Η νέα έκδοση θα αυξήσει τον αριθμό των πιστοποιημένων όπλων κατά περισσότερους από δεκαεπτά νέους τύπους.

Ανάμεσά τους βρίσκονται νέοι πύραυλοι αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας, αντιπλοϊκοί πύραυλοι, βόμβες ακριβείας και όπλα προσβολής στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενσωμάτωση του πυραύλου AIM-260 JATM, ο οποίος αναπτύσσεται ως απάντηση στους σύγχρονους κινεζικούς πυραύλους μεγάλης εμβέλειας.

Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εμβέλεια μεγαλύτερη των 200 χιλιομέτρων, επιτρέποντας στο F-35 να εμπλέκει στόχους πολύ πριν γίνει αντιληπτό από αυτούς.

Ταυτόχρονα, το Block 4 θα προσφέρει βελτιωμένες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και παρεμβολών, καθιστώντας το αεροσκάφος ακόμη πιο δύσκολο στον εντοπισμό και την κατάρριψη.

Σημαντικές αναβαθμίσεις θα δεχθεί και το σύστημα ηλεκτροοπτικών αισθητήρων EOTS, το οποίο θα αποκτήσει μεγαλύτερη εμβέλεια εντοπισμού και καλύτερες επιδόσεις σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Το ίδιο ισχύει και για το περίφημο σύστημα DAS, τις έξι κάμερες που προσφέρουν στον πιλότο πλήρη κάλυψη 360 μοιρών γύρω από το αεροσκάφος.

Η νέα γενιά αισθητήρων αναμένεται να προσφέρει μεγαλύτερη ανάλυση, μεγαλύτερες αποστάσεις εντοπισμού και σημαντικά βελτιωμένη δυνατότητα εντοπισμού stealth στόχων.

Κάποιοι αναλυτές μάλιστα υποστηρίζουν ότι το νέο F-35 θα μπορεί να εντοπίζει αντίπαλα αεροσκάφη πριν ακόμη αυτά ενεργοποιήσουν τα δικά τους ραντάρ.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το νέο λογισμικό θα επιτρέψει μελλοντικά την ενσωμάτωση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης για την υποστήριξη των αποφάσεων του πιλότου κατά τη διάρκεια της αποστολής.

Δεν μιλάμε πλέον απλώς για ένα μαχητικό αεροσκάφος.

Μιλάμε για μια ιπτάμενη πλατφόρμα δεδομένων, ηλεκτρονικού πολέμου και διοίκησης επιχειρήσεων.

Γιατί δεν αποσύρουμε τα μαχητικά Mirage 2000;

Πότε Θα Είναι Έτοιμο

Η ανάπτυξη του Block 4 βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τις πρώτες επιχειρησιακές δυνατότητες να εισάγονται σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια.

Οι πρώτες παραδόσεις αεροσκαφών με το νέο σύστημα TR-3 έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ η πλήρης ανάπτυξη όλων των δυνατοτήτων του Block 4 αναμένεται να ολοκληρωθεί το έτος 2031.

Ο λόγος που η διαδικασία διαρκεί τόσο πολύ είναι απλός.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει περισσότερες από ογδόντα διαφορετικές αναβαθμίσεις σε αισθητήρες, λογισμικό, ηλεκτρονικά συστήματα και όπλα.

Πρόκειται ίσως για το μεγαλύτερο πακέτο αναβάθμισης που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ σε μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς.

Οι πρώτες χώρες που θα επωφεληθούν από τις νέες δυνατότητες είναι φυσικά οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αμέσως μετά θα ακολουθήσουν όλοι οι υφιστάμενοι χρήστες του F-35.

Ανάμεσά τους βρίσκονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Νορβηγία, η Ολλανδία, η Δανία, το Βέλγιο, η Αυστραλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Ισραήλ και πολλές ακόμη χώρες.

Συνολικά περισσότερα από είκοσι κράτη έχουν ήδη παραγγείλει ή χρησιμοποιούν το F-35, ενώ ο συνολικός αριθμός των αεροσκαφών που αναμένεται να παραχθούν ενδέχεται να ξεπεράσει τις 3.500 μονάδες.

Και φυσικά μέσα σε αυτή τη λίστα βρίσκεται πλέον και η Ελλάδα.

Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία αναμένεται να παραλάβει τα πρώτα ελληνικά F-35 στις επόμενες δεκαετίες της επιχειρησιακής ζωής του αεροσκάφους, γεγονός που σημαίνει ότι τα ελληνικά μαχητικά θα παραδοθούν ήδη με μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων του Block 4 ενσωματωμένο.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα αποκτήσει απλώς ένα αεροσκάφος πέμπτης γενιάς.

Θα αποκτήσει μία από τις πιο εξελιγμένες εκδόσεις του συγκεκριμένου μαχητικού παγκοσμίως.

Γιατί Προκαλεί Διεθνές Σοκ

Ο λόγος που το νέο πακέτο αναβάθμισης προκαλεί τόσο μεγάλη αίσθηση είναι επειδή αλλάζει τις ισορροπίες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πολλές χώρες επένδυσαν τεράστια ποσά στην ανάπτυξη νέων μαχητικών αεροσκαφών έκτης γενιάς θεωρώντας ότι το F-35 είχε ήδη φτάσει στα όριά του.

Το Block 4 δείχνει πως το αμερικανικό μαχητικό έχει ακόμη τεράστια περιθώρια εξέλιξης.

Με μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ, περισσότερα όπλα, καλύτερους αισθητήρες και νέες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, το F-35 φαίνεται έτοιμο να παραμείνει στην κορυφή για αρκετές ακόμη δεκαετίες.

Και αυτό ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης.

Το αεροσκάφος που ήδη θεωρείται από πολλούς ως το πιο προηγμένο επιχειρησιακό μαχητικό του πλανήτη, ετοιμάζεται να γίνει ακόμη πιο ισχυρό.

Η επόμενη δεκαετία πιθανότατα θα καθοριστεί από το ποιος διαθέτει F-35 και κυρίως από το ποιος διαθέτει το νέο F-35 Block 4.

Και αν οι υποσχέσεις των κατασκευαστών επιβεβαιωθούν στην πράξη, τότε ίσως να μιλάμε για το μεγαλύτερο τεχνολογικό άλμα που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ σε μαχητικό αεροσκάφος μετά την εμφάνιση της πέμπτης γενιάς.