Σε μια ομιλία με βαρύ ιστορικό φορτίο και σαφείς αποδέκτες, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος έθεσε προ των ευθυνών τους όσους, ενώ ευεργετήθηκαν πνευματικά από την Κωνσταντινούπολη, σήμερα στρέφονται εναντίον της. Το απόγευμα του Σαββάτου, 17 Ιανουαρίου 2026, στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, ο Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας, απευθυνόμενος σε μαθητές από τη Λάρισα, προχώρησε σε μια φρασεολογία που ξεπερνά τις τυπικές παραινέσεις, αγγίζοντας τον πυρήνα της κρίσης στους κόλπους της Ορθοδοξίας.

Η ιστορική οφειλή και η «αχαριστία»

Με αφορμή την εορτή των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου, ο Παναγιώτατος αναφέρθηκε στην οικουμενική αποστολή του Θρόνου, η οποία θεμελιώνεται στην αγάπη και τη συμφιλίωση. Ωστόσο, η αναφορά του στη «μητέρα Κωνσταντινούπολη» ως την πηγή από την οποία ξεκίνησαν οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος για να εκχριστιανίσουν τα σλαβικά φύλα, είχε ξεκάθαρη στόχευση: το Πατριαρχείο Μόσχας και τη ρωσική ηγεσία.

Ο κ.κ. Βαρθολομαίος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει σκληρή γλώσσα για να περιγράψει τη στάση της ρωσικής πλευράς. «Έστω και αν αυτοί, δυστυχώς, οι αδελφοί μας, οι ευεργετηθέντες πλουσίως από την Κωνσταντινούπολη, δεν αναγνωρίζουν την ευεργεσία και κινούν την πτέρναν κατά του ευεργέτου», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η φράση αυτή αποτυπώνει την πικρία αλλά και την πνευματική αυστηρότητα του Φαναρίου απέναντι σε μια στάση που χαρακτηρίζεται ως πράξη αχαριστίας, διασπώντας την ενότητα της Ορθοδοξίας.

Γεωπολιτική αντιπαράθεση και Εκκλησιαστική Τάξη

Η δήλωση αυτή έρχεται ως άμεση απάντηση στις πρόσφατες επιθέσεις που δέχεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τόσο από την Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσίας όσο και από την επίσημη ρωσική Εκκλησία. Η σύγκρουση, η οποία εντάθηκε μετά την παραχώρηση του Τόμου Αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας το 2019, έχει πλέον λάβει διαστάσεις ανοιχτής γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Ο Πατριάρχης υπενθύμισε με έμφαση ότι η Ρωσία και οι σλαβικοί λαοί οφείλουν την πνευματική τους υπόσταση, το αλφάβητό τους και τον πολιτισμό τους στη Βασιλεύουσα. Η άρνηση αυτής της πνευματικής συγγένειας και η προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου ερμηνεύονται από το Φανάρι ως προσπάθεια αλλοίωσης της ιστορικής αλήθειας.

Υπεράνω εθνικισμών

Απέναντι στη ρητορική της Μόσχας, η οποία σύμφωνα με αναλυτές επιχειρεί να παρουσιάσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη ως όργανο δυτικών συμφερόντων, ο κ.κ. Βαρθολομαίος αντιπαραθέτει την προσήλωση στους Ιερούς Κανόνες. Επιμένει ότι η δράση του Πατριαρχείου είναι υπεράνω εθνικισμών (εθνοφυλετισμού) και υπηρετεί την τάξη της Εκκλησίας, όπως αυτή ορίστηκε από τις Οικουμενικές Συνόδους.

Η ομιλία αυτή αποτελεί μια σαφή υπενθύμιση ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι απλώς ένας οργανισμός διοίκησης, αλλά μια ζωντανή παράδοση με μνήμη. Για την Κωνσταντινούπολη, η αναγνώριση της «ευεργεσίας» δεν αποτελεί ζήτημα υποταγής, αλλά σεβασμού στην ιστορική πραγματικότητα και την εκκλησιολογική τάξη, με το Φανάρι να δηλώνει παρόν στη διαφύλαξη των προνομίων του.