Έχοντας κερδίσει το πρώτο της Νόμπελ στην φυσική το 1903 και το δεύτερο βραβείο Νόμπελ στην χημεία το 1911, η γυναίκα που ανακάλυψε το 1898 τα χημικά στοιχεία Πολώνιο και Ράδιο και καθιέρωσε τον όρο «ραδιενέργεια» στην επιστημονική ορολογία χρειάστηκε να περάσει δια πυρός και σιδήρου για να σπουδάσει, να εργαστεί και να καταξιωθεί. Οι δυσκολίες που συνάντησε και κλήθηκε να ξεπεράσει δίνουν ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα στις σημαντικές γυναικείες και επιστημονικές πρωτιές, που κατέκτησε σε έναν απολύτως (τότε) ανδροκρατούμενο κόσμο. Συνολικά η Μαρί Κιουρί έχει κατακτήσει τέσσερις παγκόσμιες πρωτιές, ως γυναίκα και παραμένει η πιο διάσημη γυναίκα επιστήμονάς όλων των εποχών.

Μητέρα και κόρη βραβεύτηκαν με βραβεία Νόμπελ

Ενάμιση αιώνα μετά την γέννηση της, η Μαρία Σουοντοφσκα (Maria Salomea Skłodowska), και μετέπειτα Μαρί Κιουρί (Marie Curie), παραμένει πρώτη και μοναδική επιστήμονας - ανεξαρτήτως φύλου- που έχει βραβευτεί με δύο βραβεία Νόμπελ για διαφορετικά επιστημονικά πεδία και πρώτη γυναίκα που δίδαξε ως καθηγήτρια στο διάσημο πανεπιστήμιο της Σορβόνης στη Γαλλία. Σε αυτά τα επιτεύγματα πρέπει να προσθέσουμε πως το ένα της παιδί, η κόρη της Ιρέν βραβεύτηκε και αυτή με το βραβείο Νόμπελ χημείας το 1935 και αποτελεί μοναδική περίπτωση όπου μητέρα και κόρη έχουν βραβευτεί με βραβείο Νόμπελ, αποδεικνύοντας περίτρανα πως «το μήλο πέφτει πάντα κάτω από τη μηλιά»!

Δωρεά 250 ακτινολογικών θαλάμων στον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο

Επίσης η Μαρί Κιουρί παραμένει η πρώτη γυναίκα που στάθηκε δίπλα στους γιατρούς και τους στρατιώτες του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, βοηθώντας έμπρακτα στην αποκατάσταση της υγείας των τραυματιών, καθώς με τα κέρδη της από τα δύο βραβεία Νόμπελ εγκατέστησε στο μέτωπο του πολέμου 250 κινητούς θαλάμους ακτινολογίας. Με την βοήθεια αυτών των θαλάμων οι γιατροί μπόρεσαν να διακρίνουν μέσα στα σώματα των τραυματισμένων στρατιωτών τα θραύσματα από τα βλήματα και να τα αφαιρέσουν, σώζοντας την ζωή χιλιάδων τραυματιών.

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια

Η Μαρία Σαλώμη Σκουοντόφσκα γεννήθηκε το 1867 στην Βαρσοβία, με την Πολωνία να βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή και έζησε πολύ δύσκολα παιδικά χρόνια. Οι γονείς της πήραν και οι καθηγητές και είχε 4 αδέλφια ενώ η ίδια ήταν η βενιαμίν της οικογένειας. Έχασε πολύ νωρίς τη μητέρα της από φυματίωση και την μία από τις δύο της αδελφές από τύφο, ενώ η οικογένεια βίωσε την φτώχεια όταν ο πατέρας της έπεσε σε κυβερνητική δυσμένεια, με συνέπεια να μειωθεί πολύ ο μισθός του και να τους αφαιρεθεί το οικογενειακό διαμέρισμα που τους είχε παραχωρηθεί. Η νεαρή Μαρία παρά τις κακουχίες κατάφερε να ολοκληρώσει την φοίτησή της σε κρατικό γυμνάσιο αλλά χρειάστηκε να δουλέψει σαν γκουβερνάντα για να συντηρήσει τον εαυτό της και την μεγαλύτερη αδελφή της που σπούδαζε τότε ιατρική στο εξωτερικό, καθώς εκείνα τα χρόνια στην Πολωνία δεν επιτρεπόταν η φοίτηση στο πανεπιστήμιο σε γυναίκες. Διψασμένη και η ίδια για επιστημονική γνώση, παρακολουθούσε μαθήματα στο παράνομο «ιπτάμενο πανεπιστήμιο» στο οποίο τα μαθήματα πραγματοποιούνταν κρυφά σε σπίτια, μέχρι να μπορέσει να φύγει για σπουδές στο εξωτερικό.

Σπουδές στη Σορβόννη

Το 1891 η Μαρία, όντας πλέον 24 ετών, πήγε στην Σορβόνη του Παρισιού για να σπουδάσει από την οποία αποφοίτησε με τρία πτυχία στα μαθηματικά, την χημεία και την φυσική. Παρά τα επιστημονικά της επιτεύγματα στο Πανεπιστήμιο, η ζωή της εξακολούθησε να μοιάζει με Γολγοθά, καθώς ζούσε σε φτωχικές συνθήκες στο Καρτιέ Λατέν του Παρισιού περιορίζοντας σε τέτοιο βαθμό τα γεύματα της που λιποθύμησε στη μέση του δρόμου.

Το ρεκόρ με τα δύο βραβεία Νόμπελ

Στην Γαλλία άλλαξε το όνομά της σε Μαρί και γνωρίστηκε το 1894 με τον διακεκριμένο καθηγητή φυσικής, Πιέρ Κιουρί οπότε ξεκίνησαν να κάνουν παρέα και να συνεργάζονται. Η φιλία και η επιστημονική συνεργασία εξελίχθηκαν σε σχέση και η Μαρί με τον Πιέρ παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο το 1895. Επέλεξαν μάλιστα έναν από τους πλέον ασυνήθιστους μήνες του μέλιτος για τα δεδομένα της εποχής καθώς έκαναν τον Γύρο της Γαλλίας με ποδήλατα!

Στο εργαστήριο του που δούλεψαν η Μαρί με τον Πιέρ μαζί, γράφτηκαν μερικές από τις πιο ένδοξες σελίδες στην ιστορία της επιστήμης. Εκεί, κατά τη διάρκεια του διδακτορικού της, η Μαρί Κιουρί δουλεύοντας σε εργασία του Μπεκερέλ διαπίστωσε ότι η εκπομπή ακτινοβολίας από ορισμένα ορυκτά ήταν εξαρτώμενη από την πηγή της ακτινοβολίας. Αυτή η παρατήρηση και οι έρευνες που ακολούθησαν οδήγησαν το 1898 στην ανακάλυψη δύο νέων χημικών στοιχείων, του πολωνίου και του ραδίου. Η Μαρί Κιουρί επίσης επινόησε τον όρο «ραδιενέργεια» που από τότε υπάρχει στην επιστημονική ορολογία.

Για την δουλειά της μαζί με τον Μπεκερέλ και τον σύζυγό της βραβεύτηκε το 1903 με το βραβείο Νόμπελ φυσικής, έχοντας πλέον ολοκληρώσει το διδακτορικό της πτυχίο με άριστα. Το 1906 έχασε τον σύζυγό της, ο οποίος σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα με άμαξα και ανέλαβε μόνη της το εργαστήριο τους. Η επιστημονική της εργασία οδήγησε το 1911 στην απονομή του δεύτερου βραβείου Νόμπελ χημείας, όπου μέχρι και σήμερα η Μαρί Κιουρί κατέχει το ρεκόρ του να είναι ο μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο που έχει πάρει δύο βραβεία Νόμπελ σε δύο διαφορετικά επιστημονικά πεδία.

Ο σεξιστικός Γαλλικός Τύπος «έθαψε» την 2η βράβευση

Η Μαρί Κιουρί ζούσε τότε στο Παρίσι, αλλά τα επιστημονικά της επιτεύγματα και οι βραβεύσεις της δεν προβλήθηκαν στον Τύπο όσο θα ‘πρεπε. Ο τότε πουριτανικός γαλλικός Τύπος ασχολήθηκε πολύ περισσότερο με την σχέση που η Μαρί Κιουρί διατηρούσε με έναν νεότερο της παντρεμένο φυσικό Πολ Λανζεβάν και τα δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν εκείνη την εποχή περιείχαν σεξιστικά σχόλια για την αισθηματική της σχέση της αντί να αναφέρονται στα βραβεία Νόμπελ. Μάλιστα εξαιτίας αυτού του δεσμού ο γαλλικός Τύπος αποσιώπησε πλήρως την απονομή του Νόμπελ χημείας στην Μαρί Κιουρί το 1911 -ωστόσο εκείνη δε σταμάτησε ποτέ να αποκαλεί την Γαλλία δεύτερη πατρίδα της. Σε αυτό το σεξιστικό κι εντελώς αντιφεμινιστικό κλίμα, μοναδική εξαίρεση υπήρξε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, προσωπικός της φίλος που την στήριξε με όλες του τις δυνάμεις.

Ωστόσο, η Μαρί Κιουρί δεν κράτησε κακία στο γαλλικό κράτος αλλά αντιθέτως το βοήθησε, καθώς όταν ξέσπασε ο πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, με τα κέρδη που είχε αποκτήσει από τα δύο βραβεία Νόμπελ, έφτιαξε και δώρισε στον στρατό 250 κινητούς θαλάμους ακτινολογίας. Οι θάλαμοι που τοποθετήθηκαν στο μέτωπο, συνέβαλαν ώστε να μπορούν οι γιατροί με την χρήση των ακτινολογικών θαλάμων να βρίσκουν τα θραύσματα των βλημάτων στα τραυματισμένα σώματα των στρατιωτών και να τα αφαιρούν. Επίσης, μετά το τέλος του πολέμου, η Μαρί Κιουρί δημιούργησε δύο επιστημονικά Ινστιτούτα Ραδίου στο Παρίσι και την Βαρσοβία, ενώ με τα βραβεία και τους πόρους που συγκέντρωσε από μεταγενέστερες βραβεύσεις της στις ΗΠΑ το 1928 ενίσχυσε την λειτουργία των ινστιτούτων προς όφελος της επιστήμης.

Η ίδια πέθανε σε σανατόριο το 1934 πάσχοντας από απλαστική αναιμία, η οποία είχε προκληθεί από το γεγονός ότι δούλευε με ραδιενεργά υλικά, χωρίς να λαμβάνει μέτρα προστασίας. Τότε οι επιπτώσεις της ραδιενέργειας δεν ήταν γνωστές και η Μαρί Κιουρί πηγαινοερχόταν στο εργαστήριό της μεταφέροντας στις τσέπες της ραδιενεργά ορυκτά. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο του Σο, πλάι στο σύζυγό της και το 1995 σχεδόν 60 χρόνια μετά το θάνατο της, η Γαλλία την τίμησε μεταφέροντας το λείψανο της στο Πάνθεον του Παρισιού, το Μαυσωλείο στο οποίο βρίσκονται θαμμένοι οι «μεγάλοι άνδρες» του έθνους. Εκεί μετά θάνατον η Μαρί Κιουρί κατέκτησε μια ακόμα πρωτιά, την 4η κατά σειρά: Έγινε η πρώτη γυναίκα στην Γαλλική ιστορία που αναπαύθηκε στο Πάνθεον ανάμεσα σε εξέχοντες άνδρες του Έθνους, κερδίζοντας τη θέση και την τιμή, με βάση την προσωπική της αξία και όχι επειδή ήταν απλώς η σύζυγος κάποιου.

Η κληρονομιά της οικογένειας Κιουρί στην ανθρωπότητα

Για την ιστορία, μία από τις δύο κόρες που απέκτησε η Μαρί Κιουρί με τον Πιέρ είναι η Εύα η οποία έγραψε τη θρυλική βιογραφία με τίτλο «Μαντάμ Κιουρί», με την οποία η ζωή της Μαρί Κιουρί έγινε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Εύα έφτασε σε ηλικία 103 ετών και πέθανε τον Οκτώβριο του 2007.

Η δεύτερη κόρη της Μαρί Κιουρί, η Ιρέν Ζολιό Κιουρί συνέχισε την κληρονομιά των γονιών της και με τον σύζυγό της Φρεντερίκ Ζολιό έλαβε το 1935 βραβείο Νόμπελ χημείας για την ανακάλυψη της τεχνητής ραδιενέργειας. Η κληρονομιά που άφησε η Μαντάμ Κιουρί με το δικό της έργο και μέσα από το έργο των κοριτσιών της στον κόσμο είναι η ζωντανή απόδειξη πως οι γυναίκες μπορούν να κάνουν τη διαφορά!