Η επιστήμη προχωρά με άλματα κάθε φορά που αποκτά νέα εργαλεία. Και όταν μια καινοτόμος, μη καταστροφική τεχνολογία γίνεται ευρέως διαθέσιμη, είναι θέμα χρόνου να περάσει στα χέρια των πλανητικών επιστημόνων και να δοκιμαστεί σε μερικά από τα πιο πολύτιμα δείγματα που έχουμε. Αυτό ακριβώς συνέβη με τον διάσημο μετεωρίτη NWA 7034, γνωστό παγκοσμίως ως Black Beauty.

Σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε σε προδημοσίευση στο arXiv, η Estrid Naver από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δανίας και η ερευνητική της ομάδα περιγράφουν πώς αξιοποίησαν δύο σύγχρονες τεχνικές αξονικής τομογραφίας για να εξετάσουν, χωρίς να τον καταστρέψουν, έναν από τους πιο εντυπωσιακούς μετεωρίτες που έχουν πέσει ποτέ στη Γη.

Η προέλευση που τον κάνει μοναδικό

Τι συμβαίνει πραγματικά στο διάστημα; 10 μαρτυρίες αστροναυτών

Η φήμη του Black Beauty δεν οφείλεται μόνο στην εντυπωσιακή του όψη, αλλά κυρίως στην καταγωγή του. Πρόκειται για κομμάτι του Άρη που εκτινάχθηκε στο Διάστημα ύστερα από ισχυρή πρόσκρουση και κατέληξε τελικά στη Γη. Η ηλικία του υπολογίζεται στα 4,48 δισεκατομμύρια χρόνια, γεγονός που τον καθιστά ένα από τα αρχαιότερα γνωστά δείγματα αρειανού υλικού στο ηλιακό σύστημα.

Μέχρι σήμερα, η μελέτη τέτοιων μετεωριτών απαιτούσε τη λήψη μικρών τμημάτων, τα οποία συχνά συνθλίβονταν ή διαλύονταν χημικά για να αποκαλυφθεί η σύστασή τους. Η διαδικασία αυτή, όσο απαραίτητη κι αν ήταν, σήμαινε αναπόφευκτη καταστροφή πολύτιμου υλικού.

Οι τομογραφίες που βλέπουν μέσα στην πέτρα

Η τεχνολογική πρόοδος, ωστόσο, αλλάζει τα δεδομένα. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δύο τύπους αξονικής τομογραφίας: την κλασική ακτινογραφία Χ, που χρησιμοποιείται ευρέως στην ιατρική και είναι ιδανική για τον εντοπισμό βαρέων και πυκνών στοιχείων, όπως ο σίδηρος και το τιτάνιο, και την πιο σπάνια νετρονική τομογραφία, η οποία χρησιμοποιεί νετρόνια αντί για ακτίνες Χ.

Η δεύτερη αυτή μέθοδος έχει το πλεονέκτημα ότι διεισδύει καλύτερα σε πυκνά υλικά και, κυρίως, εντοπίζει με μεγάλη ακρίβεια το υδρογόνο, βασικό συστατικό του νερού. Με τη βοήθεια αυτών των τεχνικών, η ομάδα μπόρεσε να εξετάσει ένα μικρό, ήδη γυαλισμένο δείγμα του Black Beauty, χωρίς να το καταστρέψει.

Τα ευρήματα και το νερό του Άρη

Οι σαρώσεις αποκάλυψαν την παρουσία μικροσκοπικών θραυσμάτων, γνωστών στη γεωλογία ως «κλάστες», που είναι μικρά κομμάτια πετρώματος εγκλωβισμένα μέσα σε μεγαλύτερο βράχο. Αν και η ύπαρξή τους ήταν ήδη γνωστή, οι συγκεκριμένοι κλάστες που εντοπίστηκαν αυτή τη φορά ήταν διαφορετικοί.

Πρόκειται για συσσωματώματα πλούσια σε υδρογόνο, γνωστά ως hydrogen-rich iron oxyhydroxide ή H-Fe-ox. Αυτά τα μικρά «νησάκια» υλικού αποτελούσαν μόλις το 0,4% του όγκου του δείγματος, είχαν όμως τεράστια σημασία: συγκέντρωναν έως και το 11% της συνολικής ποσότητας νερού που περιείχε το κομμάτι του μετεωρίτη.

Κοσμοναύτης κατέγραψε το Βόρειο Σέλας από το Διάστημα: «Σαν να πλέαμε στο φως» - Εντυπωσιακό βίντεο

Συνολικά, ο Black Beauty εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 6.000 μέρη ανά εκατομμύριο νερού, ποσότητα εξαιρετικά υψηλή για έναν πλανήτη που σήμερα μοιάζει τόσο άνυδρος. Το εύρημα αυτό έρχεται να συμπληρώσει τις πρόσφατες ανακαλύψεις του ρόβερ Perseverance στον κρατήρα Jezero, ενισχύοντας την εικόνα ότι πριν από δισεκατομμύρια χρόνια υπήρχε άφθονο, πιθανότατα υγρό, νερό στην επιφάνεια του Άρη.

Ένα φυσικό «sample return»

Ο Black Beauty λειτουργεί ουσιαστικά σαν μια φυσική αποστολή επιστροφής δειγμάτων: ένα κομμάτι του Άρη που έφτασε μόνο του στη Γη. Οι επιστήμονες ήλπιζαν ότι οι ίδιες μη καταστροφικές τεχνικές θα εφαρμοστούν και στα δείγματα της αποστολής Mars Sample Return, τα οποία θα ήταν εγκλωβισμένα σε ειδικές κάψουλες τιτανίου, διαπερατές από τις αξονικές τομογραφίες.

Ωστόσο, η πρόσφατη ακύρωση του προγράμματος καθιστά αβέβαιο το πότε θα φτάσουν ξανά στη Γη απευθείας δείγματα από τον Άρη. Υπάρχει βέβαια στον ορίζοντα η κινεζική αποστολή επιστροφής δειγμάτων, η οποία διατηρεί ζωντανή την ελπίδα.

Μέχρι τότε, η εφαρμογή αυτών των προηγμένων τεχνικών σε άλλους αρειανούς μετεωρίτες φαίνεται να είναι ο πιο γόνιμος δρόμος. Κάθε νέα ανάλυση μπορεί να προσθέσει ακόμη ένα κομμάτι στο παζλ της ιστορίας του Κόκκινου Πλανήτη, φέρνοντάς μας λίγο πιο κοντά στην κατανόηση του πώς και πότε υπήρξε εκεί νερό – και ίσως ζωή.