Οι δυτικές χώρες πιστεύουν ολοένα και περισσότερο ότι ο κόσμος οδεύει προς έναν παγκόσμιο πόλεμο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα δημοσκόπησης του Politico, τα οποία καταγράφουν έντονη ανησυχία της κοινής γνώμης για τον κίνδυνο και το κόστος μιας νέας εποχής γενικευμένων συγκρούσεων.

Ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος

Στις πέντε χώρες που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση, Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία, η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος. Οι πολίτες στις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμούν ότι το ξέσπασμα ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου είναι πιο πιθανό μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Απότομη μεταβολή της κοινής γνώμης

Το ποσοστό των ψηφοφόρων που προβλέπουν μια νέα παγκόσμια σύγκρουση έχει αυξηθεί απότομα σε σχέση με τον Μάρτιο του 2025, όταν η ανεξάρτητη εταιρεία δημοσκοπήσεων Public First είχε θέσει για πρώτη φορά το σχετικό ερώτημα. Όπως δήλωσε ο επικεφαλής δημοσκοπήσεων της εταιρείας, Σεμπ Ράιντ, «οι αλλαγμένες στάσεις της δυτικής κοινής γνώμης μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο αντανακλούν μια δραματική μετάβαση σε έναν πιο ανασφαλή κόσμο, όπου ο πόλεμος θεωρείται πιθανός και οι συμμαχίες ασταθείς».

Περιορισμένη διάθεση για θυσίες

Ωστόσο, η δημοσκόπηση του Politico αποκάλυψε και περιορισμένη διάθεση των πολιτών να αποδεχτούν θυσίες για την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών. Παρότι υπάρχει ευρεία στήριξη, σε θεωρητικό επίπεδο, για ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τον Καναδά, η υποστήριξη αυτή μειώνεται αισθητά όταν γίνεται σαφές ότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε μεγαλύτερο δημόσιο χρέος, περικοπές σε άλλες υπηρεσίες ή αυξήσεις φόρων.

Χωρίς «λευκή επιταγή» για εξοπλισμούς

«Οι μετρήσεις μας δείχνουν ότι η αυξανόμενη ανησυχία για πόλεμο δεν δίνει στους ηγέτες λευκή επιταγή για μεγάλες αμυντικές δαπάνες», τόνισε ο Ράιντ, προσθέτοντας ότι «αντίθετα, οι ψηφοφόροι εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι να αποδεχτούν τους αναγκαίους συμβιβασμούς για τη βελτίωση της στρατιωτικής ασφάλειας». Όπως σημείωσε, οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται σε αδιέξοδο: δεν μπορούν να βασιστούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτό το επιχείρημα για να επενδύσουν στο εσωτερικό τους και δέχονται αυξανόμενη πίεση να βρουν λύσεις σε έναν κόσμο όπου η σύγκρουση φαίνεται πιο κοντά από ποτέ.

Προκλήσεις για το ΝΑΤΟ και τη Διάσκεψη του Μονάχου

Τα ευρήματα βασίζονται σε έρευνες σε περισσότερους από 2.000 ψηφοφόρους σε κάθε χώρα, που πραγματοποιήθηκαν από τις 6 έως τις 9 Φεβρουαρίου και αναδεικνύουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, καθώς επιχειρούν να ενισχύσουν την ασφάλεια σε μια περίοδο στενών δημόσιων οικονομικών. Αυτή η δυσκολία αναμένεται να επηρεάσει τις συζητήσεις πολιτικών από όλο τον κόσμο, οι οποίοι μεταβαίνουν στη Γερμανία για την ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η οποία ξεκινά την Παρασκευή.

Παγκόσμιες εστίες έντασης

Με τον πόλεμο πλήρους κλίμακας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας να διανύει τον τέταρτο χρόνο του χωρίς ενδείξεις άμεσου τερματισμού και τις Ηνωμένες Πολιτείες να προχωρούν σε στρατιωτικές ενέργειες στο Ιράν, τη Συρία, τη Βενεζουέλα και την Αφρική, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, πολλοί ψηφοφόροι βλέπουν αυξανόμενο κίνδυνο γενικευμένης παγκόσμιας σύγκρουσης.

Εκρηκτική άνοδος φόβου στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ

Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα έντονο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 43% θεωρεί «πιθανό» ή «πολύ πιθανό» να ξεσπάσει νέος παγκόσμιος πόλεμος έως το 2031, από 30% τον Μάρτιο του 2025. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, σχεδόν οι μισοί πολίτες 46%, συμμερίζονται την ίδια εκτίμηση, έναντι 38% πέρυσι. Από τις πέντε χώρες, μόνο στη Γερμανία οι πολίτες, συνολικά, θεωρούν ότι ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είναι πιθανός μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

Ποιοι θεωρούν βέβαιη τη συμμετοχή σε πόλεμο

Σε ό,τι αφορά την πιθανότητα εμπλοκής κάθε χώρας σε πόλεμο, οι Αμερικανοί εμφανίζονται οι πιο πεπεισμένοι ότι η χώρα τους θα βρεθεί σε σύγκρουση μέσα στην επόμενη πενταετία, ακολουθούμενοι από τους πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Αυτό υποδηλώνει ότι οι πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ είναι πιο προετοιμασμένες ψυχολογικά για σύγκρουση, ενώ η εικόνα του Τραμπ ως «προέδρου της ειρήνης» δεν φαίνεται να πείθει την αμερικανική κοινή γνώμη.

Φόβοι για χρήση πυρηνικών

Τουλάχιστον ένας στους τρεις πολίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τον Καναδά πιστεύει ότι είναι πιθανή ή πολύ πιθανή η χρήση πυρηνικού όπλου σε πόλεμο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Η Ρωσία θεωρείται η μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη στην Ευρώπη, ενώ στον Καναδά η μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια εκλαμβάνεται η Αμερική του Τραμπ. Στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η δεύτερη μεγαλύτερη απειλή θεωρούνται επίσης οι Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες οι ερωτηθέντες ανέφεραν πολύ συχνότερα από την Κίνα.

Το κόστος της άμυνας και οι αντιδράσεις

Όσον αφορά το κόστος, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων στη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά δηλώνει ότι η χώρα τους πρέπει να δαπανήσει περισσότερα για την άμυνα, με τη στήριξη να είναι ισχυρότερη στο Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς θα χρηματοδοτηθεί αυτή η αύξηση. Η δημοσκόπηση έδειξε ότι η υποστήριξη μειώνεται αισθητά όταν τίθεται το ενδεχόμενο περικοπών σε άλλους τομείς, αύξησης του δημόσιου δανεισμού ή επιβολής νέων φόρων.

Υποχώρηση στήριξης σε Γαλλία και Γερμανία

Στη Γαλλία και τη Γερμανία, η στήριξη για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο τέτοιων συμβιβασμών είναι χαμηλότερη από πέρυσι. Στη Γερμανία, οι αμυντικές δαπάνες συγκαταλέγονται στις λιγότερο δημοφιλείς επιλογές χρήσης δημόσιου χρήματος, ξεπερνώντας μόνο την εξωτερική βοήθεια. Το 2025, το 40% των Γάλλων και το 37% των Γερμανών δήλωναν ότι θα στήριζαν αυξημένες αμυντικές δαπάνες όταν λαμβάνονταν υπόψη οι ανταλλαγές. Φέτος, τα ποσοστά αυτά μειώθηκαν στο 28% στη Γαλλία και στο 24% στη Γερμανία, με τις δύο χώρες πλέον να τείνουν περισσότερο στην αντίθεση παρά στη στήριξη.

Σκεπτικισμός για ευρωπαϊκό στρατό

Τέλος, η δημοσκόπηση καταγράφει έντονο σκεπτικισμό απέναντι στη δημιουργία μόνιμου στρατού της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό ενιαία διοίκηση, ιδέα που έχει αναφερθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πρόταση συγκέντρωσε μόλις 22% στήριξη στη Γερμανία και 17% στη Γαλλία. Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία εμφανίζεται πιο δημοφιλής στη Γερμανία και τη Γαλλία, όπου περίπου οι μισοί πολίτες δηλώνουν ότι τη στηρίζουν.