Μία επικίνδυνη σιωπή απλώνεται πάνω από τον Περσικό Κόλπο, την ώρα που οι έμμεσες επαφές ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν δείχνουν ξανά να κολλούν και η στρατιωτική ρητορική σκληραίνει. Η Τεχεράνη έχει χαρακτηρίσει ανεπαρκή την αμερικανική απάντηση στους όρους που έθεσε για την αποκλιμάκωση και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ παράλληλα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί προληπτικά εάν θεωρήσει ότι επίκειται αμερικανικό χτύπημα.

Η νέα αυτή γραμμή δεν σημαίνει ότι έχει δοθεί εντολή για επίθεση. Δείχνει όμως ότι στο ιρανικό στρατιωτικό δόγμα έχει πλέον ενισχυθεί η λογική πως η χώρα δεν είναι υποχρεωμένη να περιμένει το πρώτο πλήγμα για να απαντήσει. Αυτό αλλάζει σημαντικά το κλίμα, διότι σε μια περιοχή γεμάτη στρατιωτικές βάσεις, πυραύλους και φιλοϊρανικές οργανώσεις, ακόμη και μια εσφαλμένη εκτίμηση μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτή κλιμάκωση.

Η απάντηση των ΗΠΑ δεν ικανοποίησε την Τεχεράνη

Η ιρανική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι η αμερικανική απάντηση στους επτά όρους που έθεσε δεν καλύπτει το σύνολο των απαιτήσεών της. Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η άρση ορισμένων περιορισμών, η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και οι εγγυήσεις για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι χωρίς σαφή συμφωνία δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πλήρη εξομάλυνση της κατάστασης. Το θέμα έχει τεράστια σημασία για τις διεθνείς αγορές, καθώς από τα Στενά περνά σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και κάθε νέα ένταση προκαλεί φόβους για προβλήματα στην τροφοδοσία και άνοδο των τιμών.

Το Ιράν δεν θέλει να περιμένει το πρώτο χτύπημα

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο Ιρανοί αξιωματούχοι μιλούν για το ενδεχόμενο μιας νέας αμερικανικής επίθεσης. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι, αν υπάρξουν σαφείς ενδείξεις επικείμενου χτυπήματος, διατηρεί το δικαίωμα να κινηθεί πρώτη και να επιχειρήσει να πλήξει στόχους που θεωρεί ότι συμμετέχουν στην προετοιμασία της επίθεσης.

Η θέση αυτή δεν έχει μετατραπεί σε ανακοινωμένη επιχειρησιακή απόφαση, όμως η συζήτηση περί προληπτικής δράσης έχει ενταθεί σε στρατιωτικούς και σκληροπυρηνικούς κύκλους. Ο βασικός τους συλλογισμός είναι ότι η αναμονή του πρώτου αμερικανικού πλήγματος αφήνει την Ουάσιγκτον να επιλέξει τον χρόνο, το εύρος και τον τόπο της σύγκρουσης.

Προετοιμασίες για πολύ βαρύτερη απάντηση

Παράλληλα, η Τεχεράνη προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο ενός νέου γύρου αμερικανικών επιθέσεων. Στο ιρανικό στρατιωτικό επιτελείο εξετάζονται σενάρια που περιλαμβάνουν ευρύτερη απάντηση σε σχέση με προηγούμενες περιόδους έντασης, με πιθανούς στόχους όχι μόνο αμερικανικές εγκαταστάσεις αλλά και υποδομές συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή.

Σε αυτό το περιβάλλον, φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις σε Υεμένη, Ιράκ και Λίβανο παραμένουν σε αυξημένη ετοιμότητα. Η Τεχεράνη επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα περιοριστεί απαραίτητα σε διμερή ανταλλαγή πυρών, αλλά θα μπορούσε να επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ δεν κλείνει την πόρτα στη στρατιωτική επιλογή

Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον δεν έχει εγκαταλείψει το στρατιωτικό σενάριο. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διατηρούν διαθέσιμα διαφορετικά επιχειρησιακά σχέδια σε περίπτωση που οι συνομιλίες καταρρεύσουν οριστικά.

Τους ξεγυμνώνουν στον αέρα – Οι Χούθι καίνε τα αποθέματα της Σ. Αραβίας

Οι δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς έχουν κατά διαστήματα εμφανίσει διαφορετικούς τόνους, από προτροπές για συμφωνία μέχρι απειλές για βαρύτερη στρατιωτική απάντηση. Αυτή η αβεβαιότητα ενισχύει τη νευρικότητα στην Τεχεράνη, η οποία προσπαθεί να υπολογίσει αν η Ουάσιγκτον ετοιμάζει πραγματικό πλήγμα ή αν χρησιμοποιεί την πίεση ως διαπραγματευτικό εργαλείο.

Οι Χούθι προσθέτουν ακόμη ένα μέτωπο

Την ίδια στιγμή, οι Χούθι στην Υεμένη συνεχίζουν να αυξάνουν την πίεση στη Σαουδική Αραβία, με επιθέσεις σε αεροδρόμια και κρίσιμες υποδομές. Τα χτυπήματα στο Ριάντ έχουν προκαλέσει νέες απώλειες και έχουν αναγκάσει τη σαουδαραβική αεράμυνα να χρησιμοποιεί συνεχώς πολύτιμα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων.

Η κατάσταση αυτή επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την περιφερειακή εικόνα, καθώς οι Χούθι θεωρούνται στενά συνδεδεμένοι με την Τεχεράνη. Έτσι, κάθε νέα κρίση ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν ενδέχεται να έχει άμεσες συνέπειες και στο μέτωπο της Υεμένης, της Ερυθράς Θάλασσας και της Σαουδικής Αραβίας.

Η περιοχή βρίσκεται ξανά σε οριακό σημείο

Η διπλωματική οδός δεν έχει κλείσει οριστικά, όμως αυτή τη στιγμή λειτουργεί περισσότερο σαν μηχανισμός αποτροπής μιας άμεσης σύγκρουσης παρά σαν σταθερή διαδικασία επίλυσης. Οι ΗΠΑ δεν έχουν αποδεχθεί όλες τις ιρανικές απαιτήσεις και η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει χωρίς σαφείς εγγυήσεις.

Το πιο επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι και οι δύο πλευρές προετοιμάζονται ταυτόχρονα για το ενδεχόμενο αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Σε αυτό το περιβάλλον, ένα λάθος μήνυμα, μια λανθασμένη εκτίμηση ή μια στρατιωτική κίνηση που θα θεωρηθεί προετοιμασία επίθεσης μπορεί να οδηγήσει σε νέα ανάφλεξη πριν προλάβει η διπλωματία να αντιδράσει.