Η Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων προτείνει δεσμευτικό πρόγραμμα εγχώριων ναυπηγήσεων για το Πολεμικό Ναυτικό, με στόχο τη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη εξαγωγικής δραστηριότητας.

Τη θεσμοθέτηση ενός δεκαπενταετούς προγράμματος για τη ναυπήγηση πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων στην Ελλάδα ζητά ο πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ), Πάνος Ξενοκώστας, παρουσιάζοντας μια πρόταση που συνδέει τις μελλοντικές ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού με την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Η πρόταση παρουσιάστηκε στις 24 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια του EDIP Info Day και της Ημέρας Αμυντικής Βιομηχανίας Ελλάδας–Κύπρου, εκδήλωσης που διοργάνωσε η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο επικεφαλής της ΕΕΝ υποστήριξε ότι τα ελληνικά ναυπηγεία διαθέτουν τις υποδομές και την τεχνογνωσία για να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πολεμικών πλοίων, επισημαίνοντας ότι απαιτείται μακροχρόνιος προγραμματισμός παραγγελιών.

Το προτεινόμενο 15ετές πρόγραμμα δεν έχει ανακοινωθεί ως εγκεκριμένη κυβερνητική απόφαση. Αποτελεί εισήγηση της ναυπηγικής βιομηχανίας προς την Πολιτεία.

Γιατί ζητούν δεσμευτικό πρόγραμμα 15 ετών

Σύμφωνα με τον Πάνο Ξενοκώστα, η δημιουργία βιώσιμης αμυντικής ναυπηγικής βιομηχανίας προϋποθέτει σταθερή ζήτηση, προβλεψιμότητα στις παραγγελίες και χρόνο για επενδύσεις σε εξοπλισμό και προσωπικό.

Ο πρόεδρος της ΕΕΝ επικαλέστηκε τα παραδείγματα της Νότιας Κορέας και της Τουρκίας, αναφερόμενος στην ανάπτυξη της νοτιοκορεατικής ναυπηγικής βιομηχανίας και στο τουρκικό πρόγραμμα MILGEM.

Κατά την εκτίμησή του, ένα αντίστοιχο δεσμευτικό πλαίσιο στην Ελλάδα θα μπορούσε να επιτρέψει στα ναυπηγεία να προγραμματίσουν επενδύσεις σε βάθος χρόνου και να διεκδικήσουν συμμετοχή σε διεθνείς ναυπηγήσεις.

Η πρόταση δεν περιορίζεται στις ανάγκες του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Ο Ξενοκώστας υποστήριξε ότι ο σχεδιασμός θα πρέπει εξαρχής να προβλέπει και εξαγωγές προς τρίτες χώρες, ώστε οι παραγωγικές εγκαταστάσεις να μπορούν να αξιοποιούνται και πέραν των ελληνικών αμυντικών παραγγελιών.

Το 70% ελληνικής προστιθέμενης αξίας

Ξεχωριστή θέση στην ομιλία του είχε ο στόχος για 70% ελληνική προστιθέμενη αξία στις ναυπηγήσεις.

Ο Ξενοκώστας υποστήριξε ότι ένα τέτοιο ποσοστό θα επέτρεπε να παραμένει μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, ενισχύοντας επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται γύρω από τα ναυπηγεία.

Όπως ανέφερε, η ONEX έχει χαρτογραφήσει ένα οικοσύστημα περισσότερων από 200 εταιρειών που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην κατασκευή, υποστήριξη και συντήρηση ναυτικών συστημάτων.

Η αναφορά στο 70% αποτελεί δήλωση του επικεφαλής της εταιρείας και στόχο της πρότασής του. Δεν ισοδυναμεί με ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο ποσοστό εγχώριας συμμετοχής σε συγκεκριμένο ολοκληρωμένο πρόγραμμα κατασκευής ελληνικής φρεγάτας ή υποβρυχίου.

Τι θα γίνει με κινητήρες και πυραυλικά συστήματα

Ο πρόεδρος της ΕΕΝ αναγνώρισε ότι η ελληνική βιομηχανία δεν διαθέτει σήμερα δυνατότητες πλήρους εγχώριας παραγωγής σε όλους τους τομείς που απαιτεί η κατασκευή ενός σύγχρονου πολεμικού πλοίου.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στους κινητήρες και στα πυραυλικά συστήματα, για τα οποία απαιτείται τεχνογνωσία και συμμετοχή εξειδικευμένων κατασκευαστών.

Η πρότασή του προβλέπει σταδιακή ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων μέσα από τη συντήρηση, τις επισκευές, τις αναβαθμίσεις, τις δοκιμές και την πιστοποίηση αυτών των συστημάτων.

Σύμφωνα με την παρουσίασή του, η ανάληψη μεγαλύτερου μέρους των εργασιών υποστήριξης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτο στάδιο για τη μελλοντική συμπαραγωγή εξοπλισμού στην Ελλάδα.

Ένας τέτοιος σχεδιασμός θα απαιτούσε συμφωνίες μεταφοράς τεχνογνωσίας, επενδύσεις σε εγκαταστάσεις και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.

Η πρόταση συνεργασίας Ελλάδας και Κύπρου

Στην ομιλία παρουσιάστηκε και η προοπτική στενότερης συνεργασίας με την Κύπρο στον ναυπηγικό τομέα.

Η Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων εισηγείται την ανάληψη κοινών κυβερνητικών πρωτοβουλιών, την ενίσχυση της εμπορικής συνεργασίας και τη μεταφορά τεχνογνωσίας προς το κυπριακό ναυπηγικό οικοσύστημα.

Σύμφωνα με τον Ξενοκώστα, οι δυνατότητες αυτές θα μπορούσαν να ενταχθούν σε ευρύτερο πρόγραμμα βιομηχανικής συνεργασίας και να συνδεθούν με κοινά αναπτυξιακά σχέδια.

Δεν ανακοινώθηκε, ωστόσο, συγκεκριμένη κοινή κυβερνητική συμφωνία για την υλοποίηση του προτεινόμενου 15ετούς ναυπηγικού προγράμματος.

Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ο ρόλος των ελληνικών ναυπηγείων

Ο πρόεδρος της ΕΕΝ αναφέρθηκε στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την αμυντική βιομηχανία, ζητώντας να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στην πραγματική παραγωγή και στην ανάπτυξη βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Μεταξύ των αιτημάτων που παρουσίασε ήταν η ενσωμάτωση συγκεκριμένων δεικτών βιομηχανικής απόδοσης στα χρηματοδοτούμενα έργα, η στήριξη υποδομών και η δυνατότητα των ελληνικών ναυπηγείων να αναλαμβάνουν τον ρόλο κύριου αναδόχου.

Στο πλαίσιο αυτό, έκανε αναφορά στις δεξαμενές δεξαμενισμού, στις εγκαταστάσεις καθέλκυσης και ανέλκυσης πλοίων, καθώς και στον απαραίτητο βιομηχανικό εξοπλισμό.

Ο Ξενοκώστας υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο τελικό αμυντικό προϊόν, αλλά να συνδέεται και με τη δημιουργία διαρκών παραγωγικών δυνατοτήτων.

Τα ευρωπαϊκά εργαλεία έχουν συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας και η χρηματοδότηση οποιασδήποτε ελληνικής πρότασης θα εξαρτηθεί από τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Η συνεργασία Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας

Ένα ακόμη στοιχείο της παρουσίασης ήταν το μοντέλο βιομηχανικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Ηνωμένων Πολιτειών και Νότιας Κορέας, το οποίο προωθεί η ONEX.

Σύμφωνα με τον Ξενοκώστα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να συνεισφέρουν τεχνολογία και πιστοποιημένα αμυντικά συστήματα, η Νότια Κορέα παραγωγική τεχνογνωσία και η Ελλάδα εγκαταστάσεις και ανθρώπινο δυναμικό.

Ο ίδιος περιέγραψε την Ελευσίνα ως πιθανό πυρήνα ενός ευρύτερου ναυπηγικού και βιομηχανικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τις επιμέρους βιομηχανικές συμφωνίες, τις διαθέσιμες παραγγελίες, τη χρηματοδότηση και την ικανότητα παραγωγής συγκεκριμένων τύπων πλοίων.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα

Για να μετατραπεί η πρόταση της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων σε κρατικό πρόγραμμα θα απαιτηθούν συγκεκριμένες αποφάσεις σχετικά με τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού, τον αριθμό και τον τύπο των πλοίων, το κόστος και τη χρηματοδότησή τους.

Θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστούν το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ο τρόπος συμμετοχής των ελληνικών επιχειρήσεων και οι δυνατότητες μεταφοράς τεχνογνωσίας από διεθνείς κατασκευαστές.

Προς το παρόν, η ανακοίνωση της 24ης Σεπτεμβρίου καταγράφει την πρόταση του ναυπηγικού κλάδου για έναν σταθερό, δεκαπενταετή ορίζοντα εγχώριας παραγωγής.

Με ποιον τρόπο οι προτάσεις αυτές θα ενσωματωθούν στον επίσημο εξοπλιστικό σχεδιασμό της χώρας.