Ο Νουριέλ Ρουμπινί βλέπει μια παγκόσμια οικονομία που μέχρι στιγμής δείχνει να αντέχει, όμως πίσω από αυτή την εικόνα διακρίνει ένα επικίνδυνο πλέγμα κινδύνων. Το διογκωμένο χρέος, οι υψηλές τιμές της ενέργειας, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η πίεση στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσαν, εάν συνδυαστούν, να μετατρέψουν την ανθεκτικότητα σε νέα περίοδο σοβαρής οικονομικής αναταραχής.
Η άνοδος του πετρελαίου αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες ανησυχίας. Ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, περιορίζοντας τα περιθώρια των κεντρικών τραπεζών για μειώσεις επιτοκίων. Παράλληλα, τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους κάνουν την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων ακριβότερη, αυξάνοντας την ευαισθησία των οικονομιών στις μεταβολές των επιτοκίων.
Σάλος με τη συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας για τα ιερά κειμήλια! Ο Μητροπολίτης Δράμας ζητά από τον Μητσοτάκη να πάρει πίσω την υπογραφή
Η παγκόσμια οικονομία αντέχει – αλλά το περιθώριο στενεύει
Παρά τις αλλεπάλληλες αναταράξεις, η παγκόσμια οικονομία δεν έχει διολισθήσει σε γενικευμένη ύφεση. Η κατανάλωση και οι επενδύσεις παρέμειναν σχετικά ισχυρές, ενώ επιχειρήσεις και νοικοκυριά προσαρμόστηκαν στις νέες συνθήκες.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Ρουμπινί, τέσσερις παράγοντες εξηγούν αυτή την αντοχή: η ισχυρή ιδιωτική ζήτηση, η προσαρμοστικότητα επιχειρήσεων και καταναλωτών, η απουσία μέχρι σήμερα μιας γενικευμένης χρηματοπιστωτικής κρίσης και η διαφοροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι επιχειρήσεις άλλαξαν προμηθευτές, τιμές και παραγωγικές διαδικασίες, ενώ οι καταναλωτές αναπροσάρμοσαν τις δαπάνες τους. Την ίδια στιγμή, τα χρηματοπιστωτικά συστήματα συνέχισαν να λειτουργούν χωρίς μια νέα κρίση αντίστοιχης κλίμακας με εκείνη του 2008.
Το θετικό σενάριο για το 2027
Στο βασικό σενάριο, η παγκόσμια ανάπτυξη συνεχίζεται και το 2027, ενώ ο πληθωρισμός σταδιακά αποκλιμακώνεται καθώς οι προηγούμενες ενεργειακές και εφοδιαστικές πιέσεις υποχωρούν.
Σε αυτή την εκδοχή, οι εμπορικές εντάσεις δεν μετατρέπονται σε ανεξέλεγκτο εμπορικό πόλεμο, οι τιμές της ενέργειας σταθεροποιούνται και οι κεντρικές τράπεζες καταφέρνουν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού και την αποφυγή μιας βαθιάς ύφεσης.
Ωστόσο, ο Ρουμπινί υπογραμμίζει ότι το σενάριο αυτό εξαρτάται από την αποφυγή μιας σειράς νέων σοκ.
Μισθοί-πρόκληση στις Βρυξέλλες! 726.000 € το χρόνο παίρνει η Λαγκάρντ
Το πετρέλαιο μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Το μεγάλο «καμπανάκι» αφορά τη Μέση Ανατολή και την ενέργεια. Μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη άνοδο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, μεταφέροντας νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων στην παγκόσμια οικονομία.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι στασιμοπληθωριστικό: χαμηλότερη ανάπτυξη, υψηλότερες τιμές και μειωμένη αγοραστική δύναμη για τα νοικοκυριά. Ήδη οι αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένες τιμές ενέργειας και υψηλότερο κόστος δανεισμού, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για τις προοπτικές ανάπτυξης.
Χρέος και αγορές στο ίδιο κάδρο
Ο δεύτερος μεγάλος κίνδυνος είναι το χρέος. Η αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων επιβαρύνει τις κυβερνήσεις, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Το παγκόσμιο χρέος έφθασε περίπου τα 365 τρισ. δολάρια στο πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα με στοιχεία του IIF που επικαλείται η Financial Times.
Παράλληλα, μια απότομη διόρθωση στις αγορές θα μπορούσε να εντείνει την πίεση. Ο ίδιος ο Ρουμπινί έχει επισημάνει ότι η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δημιουργεί διαφορετικού βαθμού δημοσιονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους στις μεγάλες οικονομίες.
Το ακραίο σενάριο: όλα μαζί
Το πραγματικά επικίνδυνο ενδεχόμενο δεν είναι απαραίτητα ένα μεμονωμένο σοκ, αλλά η ταυτόχρονη εμφάνιση πολλών.
Νέα γεωπολιτική κλιμάκωση, εκτίναξη του πετρελαίου, νέοι δασμοί, υψηλότερα επιτόκια, αναταραχή στις αγορές και προβλήματα εξυπηρέτησης χρέους θα μπορούσαν να αλληλοτροφοδοτηθούν.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η κατανάλωση και οι επενδύσεις θα πιέζονταν, ο πληθωρισμός θα παρέμενε υψηλός και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες θα γίνονταν ακόμη αυστηρότερες. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένας ιδιαίτερα δύσκολος συνδυασμός χαμηλής ανάπτυξης, επίμονου πληθωρισμού και χρηματοπιστωτικής αστάθειας.
Ο Ρουμπινί, ο οποίος εδώ και χρόνια έχει προειδοποιήσει για τους κινδύνους που δημιουργεί ο συνδυασμός υψηλού χρέους και πληθωριστικών σοκ, θεωρεί ότι η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως εγγύηση ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η παγκόσμια οικονομία αντέχει σήμερα, αλλά πόσο μεγάλο περιθώριο έχει εάν ταυτόχρονα χτυπήσουν ενέργεια, χρέος, πληθωρισμός και γεωπολιτική.
