Τα βασικά στοιχεία του νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου, θα είναι επιχειρησιακά από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του, εκτίμησε σήμερα ευρωπαίος αξιωματούχος, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ορισμένα κράτη μέλη θα χρειαστούν επιπλέον χρόνο για να ολοκληρώσουν την προσαρμογή ορισμένων διαδικασιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η νέα στρατηγική της ΕΕ για τη διαχείριση της μετανάστευσης αποδίδει αποτελέσματα, σημειώνοντας ότι οι παράνομες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ έχουν μειωθεί κατά περίπου 55% τα τελευταία δύο χρόνια.
Το νέο Σύμφωνο, που υιοθετήθηκε το 2024 έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου σε επίπεδο ΕΕ.
Οι νέοι κανόνες βασίζονται σε τρεις άξονες: την ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων, τις ταχύτερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες ασύλου και την ισορροπία μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Περιλαμβάνονται εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα, μεταξύ άλλων μέσω ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει υποχρεωτικό έλεγχο και καταγραφή όλων των παράτυπων αφίξεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, συνοδευόμενο από ελέγχους ασφαλείας και ταχύτερες συνοριακές διαδικασίες για πρόσωπα που θεωρείται ότι έχουν περιορισμένες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία.
Παράλληλα, εισάγονται συντομότερες προθεσμίες για την εξέταση αιτήσεων ασύλου, αυστηρότεροι κανόνες για επαναλαμβανόμενες αιτήσεις και νέα μέτρα για τον περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων μεταξύ κρατών μελών.
Το Σύμφωνο θεσπίζει επίσης μόνιμο μηχανισμό αλληλεγγύης, με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών που δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ισπανία, μέσω μετεγκαταστάσεων ή άλλων μορφών συνεισφοράς από τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην προετοιμασία των κρατών μελών σε όλους τους τομείς. Πιο συγκεκριμένα για το νέο σύστημα EURODAC (βάση βιομετρικών δεδομένων), το οποίο αποτελεί βασικό εργαλείο του Συμφώνου, 11 χώρες δηλώνουν ήδη έτοιμες και οι υπόλοιπες 16 εκτιμάται ότι θα ολοκληρώσουν τις αναγκαίες τεχνικές προσαρμογές και θα τεθούν σύντομα σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το 'Ασυλο συμπληρώνεται από σειρά νομοθετικών και επιχειρησιακών μέτρων που προωθήθηκαν την τελευταία διετία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι αναθεωρημένοι κανόνες για τις ασφαλείς τρίτες χώρες, η θέσπιση ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής, η πλήρης ανάπτυξη και εφαρμογή του συστήματος Εισόδου-Εξόδου (Entry-Exit System - EES), καθώς και η πρόσφατη πολιτική συμφωνία για τον νέο κανονισμό επιστροφών.
Αξιωματούχος της ΕΕ υπογράμμισε ότι η εφαρμογή του Συμφώνου αποτελεί «μαραθώνιο και όχι σπριντ», σημειώνοντας ότι η 12η Ιουνίου σηματοδοτεί την έναρξη και όχι το τέλος της διαδικασίας προσαρμογής στα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα διαχείρισης της μετανάστευσης και του ασύλου.
