Για πρώτη φορά εδώ και επτά χρόνια ο Σι Τζινπίνγκ βρίσκεται ξανά επί ινδικού εδάφους. Ο Κινέζος πρόεδρος έφτασε το Σάββατο στο Νέο Δελχί για την 18η Σύνοδο Κορυφής των BRICS, όμως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται εκτός της κεντρικής αίθουσας της διοργάνωσης: στο αποψινό τετ-α-τετ με τον Ναρέντρα Μόντι.
Η επιστροφή του Σι στην Ινδία έχει βάρος επειδή η τελευταία του επίσκεψη είχε πραγματοποιηθεί το 2019. Έναν χρόνο αργότερα, οι σχέσεις Πεκίνου και Νέου Δελχί κατέρρευσαν μετά την αιματηρή σύγκρουση στην κοιλάδα Γκαλουάν, στα αμφισβητούμενα σύνορα των δύο χωρών στα Ιμαλάια. Είκοσι Ινδοί και τέσσερις Κινέζοι στρατιώτες σκοτώθηκαν, στην πιο σοβαρή στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πλευρών εδώ και δεκαετίες.
Σήμερα οι δύο κυβερνήσεις επιχειρούν να επαναφέρουν τη σχέση τους σε πιο ελεγχόμενη τροχιά. Όχι επειδή εξαφανίστηκαν οι διαφορές, αλλά επειδή τόσο η Κίνα όσο και η Ινδία έχουν λόγους να περιορίσουν ένα μέτωπο που επί χρόνια επιβάρυνε το εμπόριο, τις επενδύσεις και τη στρατιωτική τους παρουσία στα σύνορα.
Οι Γάλλοι μπορούν να απενεργοποιήσουν απο μακριά τα Rafale και τους SCALP;
Από το Γκαλουάν στη σταδιακή αποκλιμάκωση
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 2024, όταν Πεκίνο και Νέο Δελχί συμφώνησαν στην αποδέσμευση στρατιωτικών δυνάμεων από τα τελευταία σημεία σοβαρής αντιπαράθεσης κατά μήκος της Γραμμής Πραγματικού Ελέγχου.
Η διαδικασία ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους και άνοιξε τον δρόμο για σταδιακή επαναφορά επαφών. Έκτοτε αποκαταστάθηκαν απευθείας αεροπορικές συνδέσεις, η Ινδία χαλάρωσε ορισμένους περιορισμούς σε επιχειρηματικές θεωρήσεις για Κινέζους πολίτες και άρχισαν να ξεμπλοκάρουν τμήματα των εμπορικών σχέσεων.
Η καχυποψία, πάντως, παραμένει.
Η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών της Ινδίας, όμως το Νέο Δελχί αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφυλακτικότητα κινεζικές επενδύσεις σε ευαίσθητους τεχνολογικούς και βιομηχανικούς τομείς. Κινεζικοί όμιλοι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με αυξημένους ελέγχους, ενώ από την άλλη πλευρά το Πεκίνο διατηρεί περιορισμούς στην εξαγωγή ορισμένων τεχνολογιών και εξοπλισμού προς την Ινδία.
Στα Ιμαλάια, παρά την αποκλιμάκωση, σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται εκατέρωθεν των συνόρων.
Τρίτο τετ-α-τετ σε τρία χρόνια
Η αποψινή συνάντηση θα είναι η τρίτη διαδοχική ετήσια επαφή των δύο ηγετών, μετά τα τετ-α-τετ στο Καζάν και στο Τιαντζίν. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι οι δύο πλευρές εργάζονται για τη συνάντηση και ότι το Πεκίνο θέλει να βλέπει τις σχέσεις με την Ινδία από «στρατηγική και μακροπρόθεσμη σκοπιά», διαχειριζόμενο παράλληλα τις διαφορές.
Η διατύπωση είναι προσεκτική. Κίνα και Ινδία δεν μετατρέπονται σε συμμάχους, ούτε έχει εξαφανιστεί ο ανταγωνισμός τους στην Ασία.
Το Νέο Δελχί εξακολουθεί να έχει σοβαρές αντιρρήσεις για τις κινεζικές διεκδικήσεις στο Αρουνατσάλ Πραντές, παρακολουθεί στενά τη σχέση Πεκίνου–Ισλαμαμπάντ και ταυτόχρονα έχει αναπτύξει στενή συνεργασία με ΗΠΑ, Ιαπωνία και Αυστραλία στο πλαίσιο του Quad.
Για το Πεκίνο, από την άλλη πλευρά, η αποφυγή μόνιμης αντιπαράθεσης με μια χώρα 1,4 δισεκατομμυρίων κατοίκων και ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία έχει προφανή στρατηγική και οικονομική αξία.
Οι BRICS ως κοινό τραπέζι
Η συγκυρία προσφέρει και ένα βολικό πλαίσιο για αυτή την επαναπροσέγγιση.
Η Ινδία έχει την προεδρία των BRICS για το 2026 και φιλοξενεί στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου την 18η Σύνοδο Κορυφής στο Νέο Δελχί. Η συμμετοχή του Σι είχε ανακοινωθεί επίσημα από το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δύο ημέρες πριν από την έναρξη της συνόδου.
Το σχήμα έχει πλέον διευρυνθεί σημαντικά και προσπαθεί να αποκτήσει μεγαλύτερο οικονομικό βάρος. Η Ινδία προωθεί μεταξύ άλλων τη διασύνδεση ψηφιακών νομισμάτων κεντρικών τραπεζών των χωρών BRICS για φθηνότερες και ταχύτερες διασυνοριακές συναλλαγές, αν και οι πολιτικές και τεχνικές δυσκολίες παραμένουν σημαντικές.
Παράλληλα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έφθασε στο Νέο Δελχί με τη δική του ατζέντα, ζητώντας στενότερη οικονομική συνεργασία των BRICS σε εμπόριο, πληρωμές, τεχνολογία και επενδύσεις.
Μέσα σε αυτό το πολυεπίπεδο σκηνικό, η συνάντηση Σι–Μόντι ξεχωρίζει. Όχι επειδή αναμένεται να λύσει μέσα σε ένα βράδυ τις συνοριακές και στρατηγικές διαφορές δύο πυρηνικών δυνάμεων, αλλά επειδή πριν από λίγα χρόνια ακόμη και η στοιχειώδης πολιτική επαφή μεταξύ τους είχε γίνει εξαιρετικά δύσκολη.
Η εικόνα του Σι στο Νέο Δελχί επτά χρόνια μετά την τελευταία του επίσκεψη δείχνει πόσο έχει μετακινηθεί το κλίμα. Το περιεχόμενο της αποψινής συνάντησης θα δείξει αν η αποκλιμάκωση μπορεί να περάσει από τη διαχείριση της κρίσης σε πιο ουσιαστική συνεργασία.
