Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα, Κυριακή (1/11), οι πολίτες της Βουλγαρίας για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, σε μια αναμέτρηση που αναδεικνύει τον βαθύ διχασμό της χώρας γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία. Η απερχόμενη πρόεδρος, Ιλιάνα Γιότοβα, η οποία υποστηρίζει τον διάλογο με τη Μόσχα, αναμετράται με τον φιλοδυτικό Αντρέι Γκιούροφ, πρώην υπηρεσιακό πρωθυπουργό, με την εκλογική διαδικασία να διεξάγεται υπό τη σκιά των πρόσφατων επιθέσεων με drones εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.

Τα εκλογικά τμήματα ανοίγουν στις 07:00 το πρωί και θα κλείσουν στις 20:00, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται τόσο στην τελική αναμέτρηση των δύο υποψηφίων όσο και στο ποσοστό συμμετοχής, μετά την ιστορικά χαμηλή προσέλευση που καταγράφηκε στον πρώτο γύρο.
 

Η Γιότοβα είχε επικρατήσει στις 25 Οκτωβρίου με ποσοστό 34,76%, έναντι 31,95% του Γκιούροφ, σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η διαφορά των λιγότερων από τριών ποσοστιαίων μονάδων ήταν πολύ μικρότερη από εκείνη που προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις, οι οποίες της έδιναν σε ορισμένες περιπτώσεις προβάδισμα έως και 20 μονάδων.
 

Δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για τη Ρωσία και την Ουκρανία

Η εξωτερική πολιτική και ιδιαίτερα η στάση απέναντι στη Μόσχα αποτέλεσαν βασικά θέματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Η Ιλιάνα Γιότοβα, η οποία υποστηρίζεται από το κυβερνών κόμμα «Προοδευτική Βουλγαρία» του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
 

Σε τηλεοπτική αναμέτρηση με τον αντίπαλό της το βράδυ της Πέμπτης (29/10), υποστήριξε ότι «η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω διαπραγματεύσεων».

«Η διοχέτευση περισσότερων κεφαλαίων στην Ουκρανία και η παροχή νέων, πιο εξελιγμένων όπλων οδηγεί μόνο σε μεγαλύτερη καταστροφή και περισσότερους θανάτους εκατέρωθεν», δήλωσε.

Η απερχόμενη πρόεδρος επιδιώκει να εμφανιστεί ως «πρόεδρος της ειρήνης», υποστηρίζοντας τη διπλωματική επίλυση της σύγκρουσης και τη βελτίωση των σχέσεων με τη Ρωσία, χωρίς να αμφισβητεί την ένταξη της Βουλγαρίας στο ΝΑΤΟ.

Αντίθετα, ο Αντρέι Γκιούροφ, ο οποίος υποστηρίζεται από φιλοευρωπαϊκά και μεταρρυθμιστικά κόμματα της αντιπολίτευσης, υιοθετεί σαφώς αυστηρότερη στάση απέναντι στη Μόσχα και τάσσεται υπέρ της συνέχισης της υποστήριξης προς την Ουκρανία.

«Η Ρωσία πρέπει να τερματίσει τις επιθέσεις της προκειμένου να γίνουν τα επόμενα βήματα», υπογράμμισε κατά τη διάρκεια του ντιμπέιτ.

«Ας κατονομάσουμε τη χώρα από την οποία προέρχονται οι απειλές», πρόσθεσε, επικρίνοντας τη Γιότοβα επειδή αποφεύγει, σύμφωνα με τον ίδιο, να αποδώσει ευθέως ευθύνες στη Ρωσία για τις εξελίξεις στη Μαύρη Θάλασσα.

Οι διαφορές αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για μια χώρα που διατηρεί ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς με τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
 

Οι επιθέσεις με drones στη Μαύρη Θάλασσα και η ανησυχία για την ασφάλεια

Η προεκλογική εκστρατεία πραγματοποιήθηκε σε κλίμα αυξημένης ανησυχίας, μετά τις διαδοχικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα ανοικτά των βουλγαρικών ακτών τον Οκτώβριο.

Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα σκάφη και drones προκάλεσαν ανθρώπινες απώλειες, ζημιές σε πλοία και σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.

Μεταξύ των περιστατικών ήταν και η επίθεση εναντίον πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στα ανοικτά της βορειοανατολικής Βουλγαρίας, η οποία οδήγησε σε επιχείρηση διάσωσης του πληρώματος από τις βουλγαρικές αρχές.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν διεθνείς αντιδράσεις και οδήγησαν τη βουλγαρική κυβέρνηση να ζητήσει ενίσχυση της συνεργασίας με τους συμμάχους της για την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας.

Παρότι έχουν διατυπωθεί υποψίες για ρωσική εμπλοκή, η Σόφια δεν έχει αποδώσει επισήμως την ευθύνη στη Μόσχα, επικαλούμενη την απουσία επαρκών αποδεικτικών στοιχείων.

Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Τεοντόρ Σλάβεφ, η Γιότοβα επηρεάστηκε εκλογικά από τη «μη πειστική αντίδρασή της απέναντι στις ρωσικές απειλές στη Μαύρη Θάλασσα».

Η κατάσταση αυτή ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο υποψηφίων απέναντι στους κινδύνους που δημιουργεί η επέκταση των επιπτώσεων του πολέμου στην ευρύτερη περιοχή.
 

Ο Ράντεφ στηρίζει Γιότοβα και μιλά για επιλογή ανάμεσα σε «ειρήνη και πόλεμο»

Στο πλευρό της Ιλιάνα Γιότοβα έχει ταχθεί ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος υποστηρίζει ότι η διπλωματική επίλυση του πολέμου στην Ουκρανία αποτελεί προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα.

«Η κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία και οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις αποτελούν τη μόνη εγγύηση για τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα», δήλωσε.

Ο Ράντεφ κάλεσε τη Ρωσίδα πρέσβειρα για εξηγήσεις σχετικά με τα περιστατικά, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Μόσχας. Ωστόσο, απέφυγε να αποδώσει ευθέως ευθύνη στη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν μια τέτοια κατηγορία.

Μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός παρουσίασε την αναμέτρηση ως επιλογή μεταξύ «ειρήνης και πολέμου», καλώντας τους πολίτες να στηρίξουν τη Γιότοβα, ώστε, όπως είπε, η χώρα να βρίσκεται «σε καλά χέρια».

Η τοποθέτηση αυτή ενίσχυσε την πολιτική διάσταση των εκλογών, καθώς ο Γκιούροφ υποστηρίζεται από τις δυνάμεις της φιλοδυτικής αντιπολίτευσης που ζητούν μεγαλύτερη απόσταση από τη Μόσχα.
 

Ποια είναι η Ιλιάνα Γιότοβα και πώς έφτασε στην προεδρία

Η Ιλιάνα Γιότοβα, πρώην δημοσιογράφος και επί σειρά ετών στέλεχος του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, διαθέτει μακρά πολιτική διαδρομή.

Είχε υπηρετήσει ως ευρωβουλευτής προτού εκλεγεί αντιπρόεδρος της Βουλγαρίας στο πλευρό του Ρούμεν Ράντεφ το 2016 και επανεκλεγεί το 2021.

Τον Ιανουάριο του 2026 ανέλαβε τα καθήκοντα της προέδρου της Δημοκρατίας, μετά την παραίτηση του Ράντεφ, ο οποίος αποφάσισε να επιστρέψει στην ενεργό κομματική πολιτική και να συμμετάσχει στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του Απριλίου.

Το κόμμα του, «Προοδευτική Βουλγαρία», επικράτησε με μεγάλη διαφορά στις εκλογές αυτές, οδηγώντας τον Ράντεφ στην πρωθυπουργία.

Η Γιότοβα διεκδικεί πλέον τη δική της πενταετή προεδρική θητεία και, εφόσον εκλεγεί, θα γίνει η πρώτη γυναίκα που καταλαμβάνει την προεδρία της Βουλγαρίας με άμεση λαϊκή ψήφο.

Στις προεκλογικές της δεσμεύσεις περιλαμβάνεται και η αντιμετώπιση της φτώχειας, την οποία έχει χαρακτηρίσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας.

Η Βουλγαρία, με πληθυσμό περίπου 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων, εξακολουθεί να καταγράφει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
 

Η πρόκληση της αποχής μετά το ιστορικό χαμηλό του πρώτου γύρου

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της σημερινής αναμέτρησης είναι η συμμετοχή των πολιτών.

Στον πρώτο γύρο, στις 25 Οκτωβρίου, η προσέλευση περιορίστηκε περίπου στο 23%, καταγράφοντας ιστορικά χαμηλό επίπεδο για προεδρικές εκλογές στη Βουλγαρία.

Η χαμηλή συμμετοχή αποδόθηκε από πολιτικούς αναλυτές στη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα, στην απογοήτευση για τις οικονομικές συνθήκες και στην περιορισμένη εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.

Η Γιότοβα είχε εκφράσει την ανησυχία της για την αποχή, τονίζοντας ότι οι πολίτες δεν μπορούν να προσδοκούν πολιτικές αλλαγές χωρίς να συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία.

Από την πλευρά του, ο Γκιούροφ έχει υποστηρίξει ότι η Βουλγαρία χρειάζεται έναν πρόεδρο που θα λειτουργεί ενωτικά και θα αποτελεί θεσμικό αντίβαρο στην εκτελεστική εξουσία.

Παρότι οι αρμοδιότητες του προέδρου στη Βουλγαρία είναι σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες σε σχέση με εκείνες της κυβέρνησης, ο αρχηγός του κράτους έχει τη δυνατότητα να ασκεί βέτο σε νομοθετήματα και διαδραματίζει ρόλο στην εξωτερική πολιτική και στην εθνική άμυνα.

Οι πολιτικοί αναλυτές αναμένουν μεγαλύτερη συμμετοχή στον δεύτερο γύρο, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές ποια πλευρά θα ωφεληθεί από την ενδεχόμενη κινητοποίηση περισσότερων ψηφοφόρων.

Η αναμέτρηση διεξάγεται, έτσι, όχι μόνο με επίκεντρο την επιλογή του επόμενου προέδρου, αλλά και τις διαφορετικές προσεγγίσεις για τη θέση της Βουλγαρίας απέναντι στη Ρωσία, την Ουκρανία και τις προκλήσεις ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα.