Μια πρωτοφανής κυβερνοεπίθεση, που μετέτρεψε τα ψυγεία μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ σε πραγματικούς «φούρνους», προκαλώντας πυρκαγιές, καταστροφή τεράστιων ποσοτήτων τροφίμων και σοβαρές οικονομικές ζημιές, έχει σημάνει συναγερμό στη Γαλλία, με τις Αρχές να εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο η απειλή να μην περιορίζεται εντός των γαλλικών συνόρων.

Οι χάκερς κατάφεραν να παραβιάσουν τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου της ψύξης σε εκατοντάδες καταστήματα, ανεβάζοντας εξ αποστάσεως τη θερμοκρασία ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου.

Μέσα σε λίγες ώρες, ψυγεία και καταψύκτες που προορίζονταν για τη συντήρηση ευπαθών προϊόντων μετατράπηκαν σε φούρνους, με αποτέλεσμα να καταστραφούν τρόφιμα και να αναφερθούν ακόμη και περιστατικά πυρκαγιών.

Η επίθεση, που εκδηλώθηκε τη νύχτα της Κυριακής προς τη Δευτέρα (12/10), έπληξε ορισμένους από τους μεγαλύτερους ομίλους λιανεμπορίου της χώρας, αναδεικνύοντας με τον πιο ανησυχητικό τρόπο πόσο ευάλωτες μπορούν να αποδειχθούν κρίσιμες υποδομές της καθημερινότητας απέναντι στο κυβερνοέγκλημα.

Την ίδια ώρα, προβλήματα κυβερνοασφάλειας καταγράφονται και στην Ολλανδία, προκαλώντας ανησυχία για πιθανή ευρύτερη διάσταση της κρίσης, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει διαπιστωθεί σύνδεση μεταξύ των περιστατικών.

Ψυγεία στους 50 βαθμούς για έξι ώρες

Σύμφωνα με το Reuters, η εισαγγελία του Παρισιού επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για κυβερνοεπίθεση μεγάλης κλίμακας, η οποία έπληξε διασυνδεδεμένα συστήματα ψύξης σε αρκετές από τις σημαντικότερες αλυσίδες τροφίμων της Γαλλίας.

Οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στη διακοπή λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Οι Αρχές έκαναν λόγο για εκτεταμένες απώλειες τροφίμων, αλλά και για πυρκαγιές που συνδέονται με την επίθεση.

Ενδεικτικό της σοβαρότητας του περιστατικού είναι όσα συνέβησαν στην αλυσίδα Intermarché, η οποία ανήκει στον όμιλο Les Mousquetaires.

Περίπου 150 καταστήματα επηρεάστηκαν, με τα συστήματα ψύξης να λειτουργούν σε θερμοκρασίες που έφτασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου για διάστημα έξι ωρών.

Η εταιρεία αναγκάστηκε να πετάξει όλα τα τρόφιμα που βρίσκονταν στις επηρεαζόμενες εγκαταστάσεις, προκειμένου να αποφευχθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.

Σύμφωνα με γαλλικά δημοσιεύματα, δύο μόνο καταστήματα στην ανατολική Γαλλία υπολόγισαν τις συνολικές απώλειες των αποθεμάτων τους σε περίπου 270.000 ευρώ, ενώ η οικονομική ζημιά σε εθνικό επίπεδο ενδέχεται να ανέλθει σε εκατομμύρια ευρώ.

Στο στόχαστρο βρέθηκε και η Coopérative U, με τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Ντομινίκ Σελσέ, να επιβεβαιώνει ότι καταστήματα του ομίλου επλήγησαν. «Η στοχοποίηση εξοπλισμού ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των νωπών προϊόντων και τον εφοδιασμό των Γάλλων με τρόφιμα είναι εξαιρετικά σοβαρή και πρωτοφανής», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

Από την πλευρά της, η Carrefour ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν 80 καταστήματά της, διευκρινίζοντας πάντως ότι η συντριπτική πλειονότητα του δικτύου των περίπου 6.000 καταστημάτων της παρέμεινε ανεπηρέαστη.

Σύμφωνα με το BFMTV, η επίθεση έπληξε και την E.Leclerc, με τους χάκερς να καταφέρνουν να ενεργοποιήσουν εξ αποστάσεως την εξαναγκασμένη απόψυξη συστημάτων ψύξης σε πολλά καταστήματα. Η εταιρεία δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως τις πληροφορίες.

Φόβοι ότι η επίθεση μπορεί να επεκταθεί

Η έκταση της κυβερνοεπίθεσης προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση της γαλλικής κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έδωσε εντολή στην Εθνική Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας της Γαλλίας (ANSSI) να ξεκινήσει έρευνα, προκειμένου να εντοπιστεί ο τρόπος με τον οποίο οι δράστες απέκτησαν πρόσβαση στα συστήματα και να αποτραπούν νέες επιθέσεις.

Παράλληλα, οι γαλλικές Αρχές βρίσκονται σε συντονισμό με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, καθώς δεν αποκλείεται να έχουν επηρεαστεί και άλλες χώρες.

Πηγή από το περιβάλλον του Γάλλου πρωθυπουργού ανέφερε ότι εξετάζεται επίσης εάν υπάρχουν και άλλες γαλλικές επιχειρήσεις που ενδέχεται να είναι εκτεθειμένες στην ίδια απειλή. Στο μικροσκόπιο λογισμικό δανέζικης εταιρείας

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται λογισμικό της δανέζικης εταιρείας Danfoss, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διαχείριση και τον έλεγχο συστημάτων ψύξης.

Σύμφωνα με πηγή κοντά στον Γάλλο πρωθυπουργό, η ANSSI έχει εντοπίσει ευπάθεια στο συγκεκριμένο λογισμικό, η οποία εξετάζεται ως πιθανό σημείο εισόδου των εισβολέων.

Η Danfoss επιβεβαίωσε ότι γνωρίζει για περιστατικά στη Γαλλία που επηρεάζουν περιορισμένο αριθμό συστημάτων διαχείρισης ψύξης. Όπως διευκρίνισε, οι μονάδες που επλήγησαν λειτουργούσαν με παρωχημένες εκδόσεις firmware.

Η εταιρεία υπογράμμισε ότι εδώ και καιρό συνιστά στους πελάτες της να ενημερώνουν τα συστήματά τους με τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες εκδόσεις λογισμικού και να αντικαθιστούν τις παλαιότερες εγκαταστάσεις με νεότερες λύσεις.

Το περιστατικό αναδεικνύει έναν ιδιαίτερα κρίσιμο κίνδυνο: όταν βιομηχανικά συστήματα συνδέονται στο διαδίκτυο χωρίς επαρκή προστασία ή λειτουργούν με ξεπερασμένο λογισμικό, μπορούν να αποτελέσουν στόχο επιθέσεων με άμεσες συνέπειες στον φυσικό κόσμο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η παραβίαση δεν οδήγησε απλώς σε απώλεια δεδομένων, αλλά σε αλλοίωση πραγματικών συνθηκών λειτουργίας, με καταστροφή προϊόντων και κινδύνους για εγκαταστάσεις.

Κυβερνοεπίθεση και στην Ολλανδία – Προβλήματα μέχρι και στις ΗΠΑ

Την ίδια ώρα, όπως μεταδίδει το Reuters, ένα ακόμη περιστατικό κυβερνοασφάλειας προκαλεί αναστάτωση στον ευρωπαϊκό κλάδο των σούπερ μάρκετ. Ο ολλανδικός όμιλος Ahold Delhaize, στον οποίο ανήκει η μεγαλύτερη αλυσίδα σούπερ μάρκετ της Ολλανδίας, Albert Heijn, ανακοίνωσε ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα ασφαλείας στο δίκτυό του και ότι αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας αρκετά συστήματα για λόγους προστασίας.

Η κυβερνοεπίθεση επηρέασε κυρίως τις ψηφιακές υπηρεσίες της εταιρείας. Η εφαρμογή της Albert Heijn ενημέρωνε τους πελάτες ότι, εξαιτίας περιστατικού κυβερνοασφάλειας, δεν ήταν δυνατή η παράδοση παραγγελιών.

Οι ηλεκτρονικές παραγγελίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των πωλήσεων της αλυσίδας, γεγονός που καθιστά τη διακοπή ιδιαίτερα σημαντική για την εμπορική της δραστηριότητα.

Παρά τα προβλήματα, τα φυσικά καταστήματα παρέμειναν ανοιχτά, ενώ σύμφωνα με το ολλανδικό πρακτορείο ANP, ανταγωνιστικές επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση των παραγγελιών για παραδόσεις κατ’ οίκον.

Προβλήματα καταγράφηκαν επίσης στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο, σε καταστήματα Delhaize, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάστηκαν και οι ηλεκτρονικές ετικέτες τιμών. Η αναστάτωση επεκτάθηκε και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Η Ahold Delhaize αποτελεί τον τέταρτο μεγαλύτερο όμιλο λιανικής πώλησης τροφίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι ιστοσελίδες των αλυσίδων Stop & Shop, Giant, Hannaford και Food Lion εμφάνιζαν μηνύματα προσωρινής μη διαθεσιμότητας.

Η επίθεση στη Γαλλία έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας στην Ευρώπη για την ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών και τις δυνατότητες κακόβουλων παραγόντων να προκαλέσουν σοβαρά πλήγματα μέσω κυβερνοεπιθέσεων.

Η ψηφιοποίηση της βιομηχανίας, των δικτύων διανομής, των μεταφορών και του λιανεμπορίου έχει αυξήσει την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων, αλλά ταυτόχρονα έχει δημιουργήσει νέα σημεία ευπάθειας.

Ακόμη και μία φαινομενικά περιορισμένη παραβίαση μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες, όταν επηρεάζει συστήματα που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία μιας επιχείρησης.