Σε απειλές ακόμη και για χρήση πυρών κατά ελληνικών ναυτικών δυνάμεων προχώρησε Τούρκος ακαδημαϊκός, παρουσιάζοντας σενάρια στρατιωτικής περικύκλωσης με αφορμή τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Την ίδια ώρα, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδέσει οποιοδήποτε αίτημα ελληνικής έγκρισης προς την Άγκυρα με τη λεγόμενη «σιωπηρή αναγνώριση» των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Κεμάλ Ολτσάρ, μιλώντας στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο A Haber, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να ζητήσει επίσημη άδεια από την Τουρκία για τις έρευνες του υποθαλάσσιου καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI).

Οι δηλώσεις του μεταδόθηκαν το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, καθώς συνεχίζεται η αντιπαράθεση για την ελληνική NAVTEX και τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo.

«Αν ζητήσουν άδεια, αναγνωρίζουν την υφαλοκρηπίδα μας»

Ο Κεμάλ Ολτσάρ υποστήριξε ότι η σχεδιαζόμενη διαδρομή του καλωδίου διέρχεται σε μεγάλο βαθμό από περιοχή την οποία η Άγκυρα θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Κατά τον ίδιο, οι ελληνικές αρχές δεν αρκεί να ενημερώσουν την Τουρκία για τις εργασίες, αλλά πρέπει να εξασφαλίσουν προηγουμένως την επίσημη έγκρισή της.

«Στο κείμενο χρησιμοποιείται ο όρος “συγκατάθεση”, αλλά εγώ θα τον χαρακτήριζα “επίσημη έγκριση”», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια συνέδεσε τη διαδικασία με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι ένα ενδεχόμενο ελληνικό αίτημα θα συνιστούσε αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων.

«Εάν ξεκινήσει οποιαδήποτε διαδικασία υποβολής αιτήματος για έγκριση, αυτό θα σημαίνει σιωπηρή αναγνώριση», δήλωσε.

Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός αποτελεί την ερμηνεία του Τούρκου ακαδημαϊκού και δεν συνιστά αυτοτελή νομική διαπίστωση. Η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές και δεν αναγνωρίζει υποχρέωση λήψης άδειας από την Άγκυρα.

Σενάρια περικύκλωσης ελληνικών πολεμικών πλοίων

Ακόμη πιο έντονες ήταν οι δηλώσεις του Ολτσάρ σχετικά με ενδεχόμενη παρουσία ελληνικών και τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή των ερευνών.

Ο Τούρκος ακαδημαϊκός περιέγραψε ένα υποθετικό επιχειρησιακό σενάριο, στο οποίο μονάδες του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού θα επιχειρούσαν να περικυκλώσουν ελληνικές δυνάμεις.

«Οι δικές μας δυνάμεις θα προχωρήσουν σε μια επιχείρηση περικύκλωσης και, στη συνέχεια, θα αρχίσουν να στενεύουν τον κλοιό», ισχυρίστηκε.

Σύμφωνα με το σενάριο που παρουσίασε, οι ελληνικές ναυτικές μονάδες θα αναγκάζονταν να ενημερώσουν τη διοίκησή τους στην Κρήτη και να ζητήσουν οδηγίες για την παραμονή ή την αποχώρησή τους.

Ο ίδιος προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι, σε περίπτωση που οι ελληνικές δυνάμεις λάβουν εντολή να παραμείνουν και να αντισταθούν, οι τουρκικές θα μπορούσαν να καταφύγουν στη χρήση πυρών.

Πρόκειται για δηλώσεις που παρουσιάστηκαν από τον ίδιο ως πιθανό σενάριο και όχι για ανακοινωμένο επιχειρησιακό σχέδιο ή απόφαση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας.

Αντιπαράθεση για την ελληνική NAVTEX και το γαλλικό πλοίο

Οι δηλώσεις έγιναν μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, για τη διεξαγωγή ερευνών βυθού στο πλαίσιο του έργου GSI.

Η αναγγελία έχει ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027 και αφορά εργασίες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo στην προγραμματισμένη διαδρομή της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι τμήμα της περιοχής εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα που έχει μονομερώς γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών για τις δραστηριότητες στο επίμαχο τμήμα.

Αντίθετα, η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι η αδειοδότηση πραγματοποιήθηκε από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές και ότι το ελληνικό κράτος δεν πρόκειται να ζητήσει τουρκική άδεια.

Παράλληλα, έχει διατυπωθεί η εκτίμηση ότι ενδεχόμενη τεχνική ενημέρωση από τη γαλλική εταιρεία που συμμετέχει στο έργο δεν θα ισοδυναμούσε με αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.

Το αγκάθι του τουρκολιβυκού μνημονίου

Το επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται στις αντικρουόμενες θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τα όρια της υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η τουρκική πλευρά επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχει γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη, ενώ η Αθήνα θεωρεί ότι οι αξιώσεις αυτές παραβιάζουν τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.

Το ζήτημα είχε προκαλέσει ένταση και το καλοκαίρι του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν κοντά στην Κάσο κατά τη διάρκεια ερευνών για το ίδιο έργο.

Η νέα φάση των εργασιών επαναφέρει στο προσκήνιο εκείνη την αντιπαράθεση.

Μέχρι στιγμής, οι δηλώσεις που ακούστηκαν στο A Haber δεν συνοδεύονται από επιβεβαιωμένη στρατιωτική κινητοποίηση για περικύκλωση ελληνικών πλοίων.

Η διαφορά παραμένει στο πεδίο των θαλάσσιων διεκδικήσεων και των διπλωματικών αντιδράσεων, ενώ τα επόμενα στάδια των ερευνών θα δείξουν εάν η ένταση θα επηρεάσει την πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.