Αν υπάρχει ένα θέμα που τις τελευταίες ημέρες έχει προκαλέσει ίσως περισσότερη σύγχυση από οποιοδήποτε άλλο γύρω από την «Ασπίδα του Αχιλλέα», αυτό είναι ο πηγαίος κώδικας. Η μία πλευρά λέει ότι η Ελλάδα θα έχει τον κώδικα στα χέρια της, η άλλη ότι το Ισραήλ δεν παραδίδει τον πηγαίο κώδικα των συστημάτων του, και μέσα σε όλα αυτά δημιουργείται η εντύπωση ότι κάποιος από τους δύο λέει κάτι διαφορετικό.

Η πραγματικότητα όμως είναι λίγο πιο σύνθετη και, κυρίως, πολύ πιο συγκεκριμένη.

Για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμφωνήθηκε, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε κάτι βασικό. Πηγαίος κώδικας είναι ο ίδιος ο κώδικας λογισμικού, δηλαδή οι εντολές που γράφουν οι προγραμματιστές και από τις οποίες προκύπτει το τελικό πρόγραμμα. Όταν μια χώρα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, μπορεί θεωρητικά να ελέγξει, να τροποποιήσει και να εξελίξει το λογισμικό χωρίς να εξαρτάται απόλυτα από τον αρχικό κατασκευαστή.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται όλο το ζήτημα της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Επιχείρηση «Μπαλάκης»: Το μυστικό ελληνικό σχέδιο για βύθιση του τουρκικού ΣΙΣΜΙΚ το 1987

Τι Ακριβώς Αγοράζει Η Ελλάδα

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι ένα μεμονωμένο αντιαεροπορικό σύστημα. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη, πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας, αντιβαλλιστικής άμυνας και αντιμετώπισης drones, με συνολικό προϋπολογισμό 3,035 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στον πυρήνα της βρίσκονται τα ισραηλινά David’s Sling, BARAK MX και SPYDER, ενώ στην αρχιτεκτονική εντάσσονται επίσης ραντάρ πολλαπλών αποστολών MMR της ELTA και ένα νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα ενοποιεί τις διαφορετικές δυνατότητες. Παράλληλα, υπάρχει και ξεχωριστή σύμβαση 26 εκατομμυρίων ευρώ για συστήματα Drone Dome.

Η λογική είναι απλή αλλά εξαιρετικά σημαντική: αντί η Ελλάδα να έχει μια σειρά από διαφορετικές συστοιχίες που λειτουργούν ως σχετικά ξεχωριστά «νησιά», δημιουργείται ένα δικτυωμένο σύστημα όπου αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και όπλα μπορούν να συνεργάζονται.

Και εδώ μπαίνει ο πηγαίος κώδικας.

Το κέντρο διοίκησης και ελέγχου είναι ουσιαστικά ο εγκέφαλος αυτής της αρχιτεκτονικής. Πρέπει να λαμβάνει δεδομένα από ραντάρ και αισθητήρες, να δημιουργεί και να διαχειρίζεται την εικόνα της εναέριας κατάστασης, να αξιολογεί απειλές και να επιτρέπει την αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων αντιμετώπισης.

Άρα, το ερώτημα δεν είναι απλώς «θα έχουμε τον κώδικα ενός πυραύλου;». Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγχει το λογισμικό που θα συνδέει όλα αυτά τα διαφορετικά συστήματα μεταξύ τους.

Το Μπέρδεμα Με Τον Ισραηλινό Πηγαίο Κώδικα

Εδώ δημιουργήθηκε η μεγάλη σύγχυση.

Σε πρόσφατες δηλώσεις, ο επικεφαλής του ισραηλινού Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, είχε αναφέρει ότι ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία αδειοδότησης. Αυτό δημιούργησε την εντύπωση ότι η Ελλάδα τελικά δεν θα έχει ουσιαστικό έλεγχο στο λογισμικό της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Και εδώ όμως υπάρχει μία πολύ κρίσιμη λεπτομέρεια.

Ο Πατέλ αναφερόταν στον πηγαίο κώδικα των ισραηλινών επιχειρησιακών συστημάτων και όχι σε έναν νέο ελληνικό κώδικα που θα αναπτυχθεί ειδικά για την Ελλάδα.

Αυτό ακριβώς ήρθε να ξεκαθαρίσει στις 8 Σεπτεμβρίου το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, το Ισραήλ και η Ελλάδα έχουν συμφωνήσει στη μεταφορά ισραηλινής τεχνογνωσίας στις ελληνικές εταιρείες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Η τεχνογνωσία αυτή περιλαμβάνει τόσο επιχειρησιακή εμπειρία δεκαετιών στην ανάπτυξη και λειτουργία συστημάτων αεράμυνας όσο και τεχνολογική υποστήριξη, ώστε οι ελληνικές εταιρείες να αναπτύξουν το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου.

Και εδώ βρίσκεται η φράση-κλειδί: ο ελληνικός πηγαίος κώδικας που θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος, μαζί με τις τροποποιήσεις και τις προσθήκες του, θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο και θα προσαρμοστεί στις ελληνικές επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Άρα, όχι, η Ελλάδα δεν παίρνει τον πηγαίο κώδικα των ισραηλινών συστημάτων David’s Sling, BARAK MX ή SPYDER.

Αλλά ναι, σύμφωνα με την επίσημη ισραηλινή θέση, η Ελλάδα θα αποκτήσει έναν δικό της πηγαίο κώδικα για την ελληνική αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου, ο οποίος θα βρίσκεται υπό ελληνικό έλεγχο.

Αυτές οι δύο προτάσεις δεν είναι αντιφατικές. Μιλούν για δύο διαφορετικά πράγματα.

Τα 5 στρατιωτικά αεροπορικά δυστυχήματα που συγκλόνισαν την Ελλάδα

Τι Σημαίνει Αυτό Πρακτικά Για Την Ελλάδα

Και εδώ είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της υπόθεσης.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απαραίτητα να έχει τον εσωτερικό κώδικα ενός ισραηλινού πυραύλου για να αποκτήσει υψηλό βαθμό τεχνολογικής κυριαρχίας. Αυτό που έχει τεράστια σημασία είναι να μπορεί να ελέγχει και να εξελίσσει το δικό της επίπεδο διοίκησης και ενοποίησης.

Με απλά λόγια, αν αύριο η Ελλάδα θέλει να προσθέσει νέο αισθητήρα, νέο όπλο, νέο πρωτόκολλο επικοινωνίας ή να τροποποιήσει τον τρόπο με τον οποίο τα διαφορετικά συστήματα ανταλλάσσουν δεδομένα, η ύπαρξη ελληνικού κώδικα σε αυτό το επίπεδο είναι εξαιρετικά σημαντική.

Βέβαια, υπάρχει και μια απαραίτητη προειδοποίηση. Το ότι ο κώδικας είναι υπό ελληνικό έλεγχο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Ελλάδα αποκτά πλήρη ανεξαρτησία από τους Ισραηλινούς κατασκευαστές σε κάθε επίπεδο. Τα ίδια τα οπλικά συστήματα παραμένουν ισραηλινής προέλευσης και σημαντικό μέρος της τεχνολογίας τους είναι ιδιόκτητο.

Η πραγματική επιτυχία, επομένως, θα κριθεί από το πόσο βαθιά θα είναι η μεταφορά τεχνογνωσίας και από το τι ακριβώς θα μπορούν να κάνουν οι ελληνικές εταιρείες χωρίς ισραηλινή παρέμβαση ή υποστήριξη.

Και αυτό συνδέεται άμεσα με ένα δεύτερο πολύ σημαντικό στοιχείο της συμφωνίας: την ελληνική βιομηχανική συμμετοχή.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναφέρει ότι ήδη συμμετέχουν 19 ελληνικές εταιρείες, με ελληνικό έργο που ξεπερνά το 25%, δηλαδή περίπου 750 εκατομμύρια ευρώ, ενώ προβλέπεται και δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με δυνατότητα μελλοντικών εξαγωγών.

Το πρόγραμμα έχει στόχο πλήρη ανάπτυξη μέσα σε 35 μήνες από την υπογραφή της συμφωνίας, δηλαδή περίπου έως τον Ιούλιο του 2029.

Επομένως, η ουσία δεν είναι ότι η Ελλάδα «πήρε τον ισραηλινό κώδικα». Αυτό δεν προκύπτει από την επίσημη ανακοίνωση.

Η ουσία είναι ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει στην ανάπτυξη ενός νέου επιπέδου λογισμικού, με ισραηλινή τεχνογνωσία και τεχνική υποστήριξη, αλλά με τον ελληνικό κώδικα και τις μελλοντικές τροποποιήσεις του να παραμένουν υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο.

Και αυτό είναι σαφώς διαφορετικό από το να αγοράζεις ένα εντελώς κλειστό «μαύρο κουτί».

Άρα, ποια είναι τελικά η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου;

Αν με τον όρο «πηγαίος κώδικας» εννοούμε τον κώδικα των ίδιων των ισραηλινών επιχειρησιακών συστημάτων, η απάντηση είναι όχι.

Αν όμως μιλάμε για τον ελληνικό πηγαίο κώδικα της νέας εθνικής αρχιτεκτονικής διοίκησης και ελέγχου της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η επίσημη ισραηλινή θέση της 8ης Σεπτεμβρίου είναι ξεκάθαρη: αυτός θα αναπτυχθεί για την Ελλάδα και θα παραμείνει υπό αποκλειστικό ελληνικό έλεγχο.

Και τελικά, αυτή είναι ίσως η πιο σωστή ανάγνωση της υπόθεσης: δεν αποκτούμε τον κώδικα του Ισραήλ. Αποκτούμε τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε τον δικό μας κώδικα πάνω σε μια ισραηλινή αρχιτεκτονική και πάνω σε ισραηλινά συστήματα.

Το πόσο πραγματικά «δικός μας» θα είναι αυτός ο κώδικας και πόσο ανεξάρτητα θα μπορούμε να τον εξελίσσουμε, θα φανεί στην πράξη και κυρίως στις τεχνικές λεπτομέρειες της υλοποίησης που δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.