Στον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας διαβιβάστηκε ο φάκελος για τον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλη Φλωρίδη, μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε δημόσιο άρθρο του για εκκρεμή ποινική υπόθεση. Στην υπόθεση περιλαμβάνεται μεταξύ των κατηγορουμένων γιος εν ενεργεία υπουργού, ενώ ο ίδιος ο εισαγγελικός λειτουργός είναι αδελφός του υπουργού Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη. Τον χειρισμό της διαβίβασης ανέλαβε ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας, με την υπόθεση να αποκτά σοβαρές θεσμικές προεκτάσεις.

Σε νέα φάση περνά η αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει στους κόλπους της Δικαιοσύνης μετά τη δημόσια παρέμβαση του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλη Φλωρίδη.

Ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με πειθαρχική διερεύνηση για άρθρο που δημοσίευσε στις 22 Οκτωβρίου στην «Καθημερινή», με τίτλο «Φλέβα διαφθοράς στη Δικαιοσύνη».

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας δύο παραμέτρων: της συγγενικής σχέσης του Βασίλη Φλωρίδη με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και της εμπλοκής γιου άλλου εν ενεργεία υπουργού στην ποινική υπόθεση που αποτέλεσε αφορμή για τη δημόσια παρέμβαση.

Η διαβίβαση του φακέλου στον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μιχάλη Πικραμένο, σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις δημόσιες αντιδράσεις στη θεσμική εξέταση των καταγγελιών.

Στον πρόεδρο του ΣτΕ ο φάκελος για τον Βασίλη Φλωρίδη

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, ο φάκελος για τον αντεισαγγελέα διαβιβάστηκε στον Μιχάλη Πικραμένο.

Η διενέργεια της έρευνας αναμένεται να ανατεθεί σε αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο οποίος θα οριστεί από τον πρόεδρο του δικαστηρίου.

Στον φάκελο περιλαμβάνονται το επίμαχο άρθρο του εισαγγελικού λειτουργού και οι ανακοινώσεις που ακολούθησαν από τη δικαστική ηγεσία και τις ενώσεις δικαστών και εισαγγελέων.

Η διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρωθεί με την υποβολή πορισματικής αναφοράς.

Το πόρισμα θα έχει ως αντικείμενο την εξέταση των πραγματικών περιστατικών και την αξιολόγηση του κατά πόσο η δημόσια παρέμβαση του εισαγγελικού λειτουργού εγείρει ζήτημα πειθαρχικής ευθύνης.

Η έναρξη της διερεύνησης δεν συνιστά διαπίστωση παραπτώματος ούτε προδικάζει την επιβολή κύρωσης.

Γιατί δεν χειρίστηκε ο Γιώργος Φλωρίδης την υπόθεση

Η συγγενική σχέση του ελεγχόμενου εισαγγελικού λειτουργού με τον υπουργό Δικαιοσύνης δημιούργησε μια ιδιαίτερη θεσμική συνθήκη.

Ο Βασίλης Φλωρίδης είναι αδελφός του Γιώργου Φλωρίδη, ο οποίος, λόγω της υπουργικής του ιδιότητας, διαθέτει αρμοδιότητες σχετικά με την κίνηση πειθαρχικών διαδικασιών για ανώτατους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς.

Για να αποφευχθεί ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων, τη διαβίβαση του φακέλου ανέλαβε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας.

Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη θεσμική σημασία, καθώς αφορά την ανάγκη να διασφαλίζεται η αμεροληψία των διαδικασιών ακόμη και όταν εμπλέκονται πρόσωπα με οικογενειακές σχέσεις προς μέλη της κυβέρνησης.

Η ύπαρξη της συγγενικής σχέσης, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παράνομης παρέμβασης του υπουργού στη συγκεκριμένη ποινική υπόθεση.

Το άρθρο που προκάλεσε την έκρηξη αντιδράσεων

Η αφετηρία της αντιπαράθεσης βρίσκεται σε άρθρο που δημοσίευσε ο Βασίλης Φλωρίδης στις 22 Οκτωβρίου.

Με αυτό άσκησε οξεία κριτική για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε δικαστικά συγκεκριμένη ποινική υπόθεση, κάνοντας λόγο για προβλήματα που, κατά την άποψή του, συνδέονται με τη διαφθορά στη Δικαιοσύνη.

Στο κείμενο υποστήριξε ότι η παραπομπή κατηγορουμένων σε δίκη στηρίχθηκε σε ανεπαρκή στοιχεία και διατύπωσε σοβαρές αιχμές για τις δικαστικές κρίσεις που είχαν προηγηθεί.

Η υπόθεση αφορά έντεκα κατηγορουμένους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκεται και γιος εν ενεργεία υπουργού της κυβέρνησης.

Ο Βασίλης Φλωρίδης είχε συμμετάσχει υπηρεσιακά στη διαδικασία, εισηγούμενος στον Άρειο Πάγο την αναίρεση παραπεμπτικού βουλεύματος και την απαλλαγή των κατηγορουμένων.

Το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο δεν αποδέχθηκε την πρότασή του.

Ακολούθησε η δημόσια παρέμβασή του, στην οποία αμφισβήτησε έντονα την ορθότητα των δικαστικών κρίσεων.

Αυτή ακριβώς η δημόσια τοποθέτηση, σε συνδυασμό με τη θεσμική θέση του και την προηγούμενη συμμετοχή του στην υπόθεση, προκάλεσε τις αντιδράσεις.

Η υπόθεση με τον γιο υπουργού και τους έντεκα κατηγορουμένους

Η ποινική υπόθεση στην οποία αναφέρθηκε ο αντεισαγγελέας βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμότητα.

Οι έντεκα κατηγορούμενοι έχουν παραπεμφθεί σε δίκη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει κριθεί η ενοχή τους.

Στο στάδιο της εξέτασης αίτησης αναίρεσης του παραπεμπτικού βουλεύματος, ο Βασίλης Φλωρίδης είχε εκφράσει την άποψη ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για να συνεχιστεί η ποινική διαδικασία.

Το Συμβούλιο του Αρείου Πάγου αποφάσισε διαφορετικά.

Η διαφωνία ανάμεσα σε εισαγγελική πρόταση και δικαστική απόφαση δεν είναι από μόνη της ασυνήθιστη.

Στο δικαστικό σύστημα, οι εισαγγελικές προτάσεις αξιολογούνται από τα αρμόδια συμβούλια, τα οποία δεν δεσμεύονται να τις υιοθετήσουν.

Το ζήτημα που ανέκυψε αφορά τον τρόπο με τον οποίο ένας εν ενεργεία ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός επέλεξε να εκφράσει δημόσια τη διαφωνία του για υπόθεση στην οποία είχε ήδη αναλάβει υπηρεσιακό ρόλο.

Η απάντηση του Αρείου Πάγου

Η ηγεσία του Αρείου Πάγου αντέδρασε στο άρθρο, υπενθυμίζοντας ότι οι δικαστικές αποφάσεις και τα βουλεύματα αποτελούν προϊόν της ανεξάρτητης κρίσης των αρμόδιων δικαστικών οργάνων.

Ο πρόεδρος και ο εισαγγελέας του ανώτατου δικαστηρίου επισήμαναν ότι οι εισαγγελικές προτάσεις δεν δεσμεύουν τα δικαστικά συμβούλια.

Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η άσκηση κριτικής σε δικαστικές κρίσεις διαφέρει από τη διατύπωση αιτιάσεων περί διαφθοράς εναντίον δικαστών που χειρίστηκαν συγκεκριμένη υπόθεση.

Η ανακοίνωση επικεντρώθηκε και στο γεγονός ότι πρόκειται για εκκρεμή ποινική διαδικασία, η οποία πρόκειται να εξεταστεί από το αρμόδιο δικαστήριο.

Κατά την ηγεσία του Αρείου Πάγου, τέτοιες δημόσιες παρεμβάσεις μπορούν να πλήξουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αντιδράσεις που ακολούθησαν το άρθρο.

Σκληρή ανακοίνωση από την Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων

Αντίδραση υπήρξε και από την Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων.

Η Ένωση άσκησε έντονη κριτική στη δημόσια επίθεση εναντίον δικαστικών λειτουργών επειδή δεν αποδέχθηκαν την εισαγγελική πρόταση.

Διευκρίνισε ότι δεν εξετάζει την ουσία της ποινικής υπόθεσης, καθώς δεν διαθέτει σχετική αρμοδιότητα ούτε γνώση ολόκληρης της δικογραφίας.

Εστίασε, αντίθετα, στον τρόπο με τον οποίο διατυπώθηκαν οι δημόσιες καταγγελίες και στις πιθανές επιπτώσεις τους για το κύρος της Δικαιοσύνης.

Η Ένωση ανέδειξε επίσης την ανάγκη όλοι οι δικαστικοί λειτουργοί να σέβονται τις αποφάσεις των αρμόδιων δικαστικών οργάνων, ανεξάρτητα από τον βαθμό ή τη θέση που κατέχουν.

Η διαφωνία με μια απόφαση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η απόφαση είναι προϊόν διαφθοράς.

Παρεμβάσεις και από τον δικηγορικό κόσμο

Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις και στους δικηγορικούς συλλόγους.

Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων εξέφρασε την αντίθεσή της στη δημόσια παρέμβαση του αντεισαγγελέα.

Στο επίκεντρο βρέθηκε το ενδεχόμενο μια τέτοια τοποθέτηση να επηρεάζει την εμπιστοσύνη στη δικαστική διαδικασία και την ανεξαρτησία των λειτουργών που καλούνται να κρίνουν την εκκρεμή υπόθεση.

Παράλληλα, δικηγόροι ζήτησαν την πειθαρχική διερεύνηση της συμπεριφοράς του.

Οι επικρίσεις αυτές δεν αποτελούν απόδειξη πειθαρχικού παραπτώματος, αλλά αποτυπώνουν την έκταση της θεσμικής αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο ερώτημα: Πού τελειώνει η κριτική και πού αρχίζει η θεσμική ευθύνη;

Η υπόθεση Φλωρίδη αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.

Οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί διαθέτουν δικαίωμα έκφρασης και μπορούν να συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο για τη λειτουργία των θεσμών.

Ωστόσο, η δημόσια τοποθέτησή τους συνδέεται με ειδικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τη θέση τους.

Η διατύπωση αιτιάσεων περί διαφθοράς για συναδέλφους τους, ιδιαίτερα όταν σχετίζεται με υπόθεση στην οποία έχουν συμμετάσχει υπηρεσιακά, εγείρει ζητήματα διαφορετικά από εκείνα μιας συνηθισμένης δημόσιας κριτικής.

Από την άλλη πλευρά, η καταγγελία ενδεχόμενων παρατυπιών αποτελεί σοβαρό ζήτημα που απαιτεί εξέταση των πραγματικών περιστατικών και όχι απλή απόρριψη λόγω της έντασης του δημόσιου λόγου.

Η πειθαρχική διαδικασία καλείται να εξετάσει αυτά ακριβώς τα όρια και να αξιολογήσει τη συμπεριφορά με βάση τις προβλεπόμενες εγγυήσεις.

Τι ακολουθεί μετά τη διαβίβαση του φακέλου

Το επόμενο βήμα αφορά τον ορισμό του δικαστικού λειτουργού που θα αναλάβει τη διερεύνηση.

Ο φάκελος που έχει διαβιβαστεί στον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας περιλαμβάνει το δημοσιευμένο άρθρο και τις θεσμικές ανακοινώσεις που ακολούθησαν.

Η έρευνα θα εξετάσει το περιεχόμενο των δημόσιων τοποθετήσεων και τα περιστατικά που συνδέονται με αυτές.

Στη συνέχεια αναμένεται να συνταχθεί πορισματική αναφορά.

Δεν έχει ανακοινωθεί ότι έχει ήδη διαπιστωθεί πειθαρχική ευθύνη ούτε ότι έχει επιβληθεί ποινή στον Βασίλη Φλωρίδη.

Την ίδια στιγμή, η ποινική υπόθεση με τους έντεκα κατηγορουμένους εξακολουθεί να αποτελεί ξεχωριστή δικαστική διαδικασία, στην οποία η ενοχή ή η αθωότητα τους θα κριθεί από το αρμόδιο δικαστήριο.

Η υπόθεση έχει πλέον δύο παράλληλες διαστάσεις: τη δικαστική διερεύνηση των αρχικών κατηγοριών και τον πειθαρχικό έλεγχο της δημόσιας παρέμβασης ενός ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού. Το αποτέλεσμα της δεύτερης διαδικασίας θα κρίνει αν η αντιπαράθεση θα μείνει στο επίπεδο των ανακοινώσεων ή θα αποκτήσει συγκεκριμένες πειθαρχικές συνέπειες.