«Οι αιτούντες άσυλο πρέπει να επιστρέψουν 10.000 λίρες στο Υπουργείο Εσωτερικών για κάλυψη των εξόδων στέγασης και οικονομικής υποστήριξης μόλις αρχίσουν να εργάζονται, βάσει νέων σχεδίων κατά το πρότυπο των φοιτητικών δανείων.

Νέες εξουσίες που εισήγαγε στο κοινοβούλιο τη Δευτέρα η Υπουργός Εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, επιτρέπουν στο Υπουργείο την ανάκτηση εξόδων από ενήλικες που στεγάστηκαν ή έλαβαν οικονομική υποστήριξη ενόσω περίμεναν την εξέταση της αίτησης.

Τα χρήματα θα παρακρατούνται μόνο από όσους διαθέτουν επαρκή κεφάλαια, δήλωσε το Υπουργείο Εσωτερικών, αν και λεπτομέρειες σχετικά με το ποιοι θα πληρώσουν και πώς, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Οι ενήλικες που πληρούν τις προϋποθέσεις θα καταβάλλουν μηνιαίες δόσεις, μέχρι τη συνολική εξόφληση περίπου 10.000 λιρών.

 Δεν επιτρέπεται να εργαστούν μέχρι να πάρουν άσυλο

Οι αιτούντες άσυλο στο Ηνωμένο Βασίλειο γενικά δεν επιτρέπεται να εργαστούν κατά την αναμονή της απόφασης. Εάν η αναμονή ξεπεράσει το έτος, αποκτούν δικαίωμα υποβολής αίτησης για άδεια εργασίας. Κατά συνέπεια, η έλλειψη δυνατότητας εργασίας για κάλυψη των εξόδων διαμονής τούς καθιστά εξαρτώμενους από το Υπουργείο Εσωτερικών. Σύμφωνα με ανάλυση του ινστιτούτου IPPR, το μέσο ετήσιο κόστος στέγασης και υποστήριξης ανά αιτούντα ανήλθε σε περίπου 41.000 λίρες το 2023-24.

Το τρέχον μέσο κόστος διαμονής ανά άτομο

Το τρέχον μέσο κόστος διαμονής ανά άτομο και διανυκτέρευση ανέρχεται σε 23,25 λίρες σε καταλύματα διασποράς (όπως ξενώνες πολλαπλών χρήσεων) και σε 144 λίρες σε ξενοδοχεία. Τα επιδόματα διαβίωσης κυμαίνονται από 9,95 έως 49,18 λίρες την εβδομάδα. Η υποστήριξη ασύλου κόστισε στο Υπουργείο Εσωτερικών περίπου 4 δισεκατομμύρια λίρες πέρυσι.

Στο πλαίσιο σαρωτικών αλλαγών στους κανόνες ασύλου και μετανάστευσης τον Μάρτιο, η Υπουργός Εσωτερικών τροποποίησε τον χρόνο παραμονής των προσφύγων στο Ηνωμένο Βασίλειο, δηλώνοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις προσφέρουν ένα «συμπονετικό αλλά ελεγχόμενο σύστημα».

Επανεξέταση κάθε 30 μήνες

Οι υποθέσεις των αιτούντων άσυλο θα επανεξετάζονται πλέον κάθε 30 μήνες, διάστημα μετά το οποίο θα μπορούν να επιστρέφονται στη χώρα προέλευσης. Προηγουμένως, οι πρόσφυγες με επιτυχή αίτηση λάμβαναν πενταετή βίζα και αποκτούσαν δικαίωμα υποβολής αίτησης για μόνιμη παραμονή μετά την πενταετία.

«Ισοδυναμεί με επιπλέον φόρο στους πρόσφυγες»

Φιλανθρωπικές οργανώσεις και ακτιβιστές επικρίνουν τα σχέδια ως “προσχηματική σκληρότητα” που αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις χρόνιες καθυστερήσεις στο σύστημα ασύλου. Αυτές οι καθυστερήσεις αποτελούν τον πραγματικό λόγο που άνθρωποι περνούν χρόνια σε καταλύματα.

Ο Ιμράν Χουσεΐν, διευθυντής εξωτερικών υποθέσεων στο Συμβούλιο Προσφύγων, δήλωσε ότι το σχέδιο ισοδυναμεί με επιπλέον φόρο στους πρόσφυγες. Όταν ένας αιτών άσυλο λάβει άδεια παραμονής και αρχίσει να εργάζεται, πληρώνει κανονικά όλους τους φόρους, όπως κάθε εργαζόμενος στη χώρα. Με το νέο μέτρο, η μηνιαία παρακράτηση επιπλέον χρηματικού ποσού από τον μισθό μειώνει τα καθαρά έσοδα. Αυξάνεται έτσι το πραγματικό φορολογικό βάρος, δυσχεραίνοντας την οικονομική ανεξαρτησία κατά τα πρώτα κρίσιμα χρόνια ενσωμάτωσης.

Η Ζόι Ντέξτερ, υπεύθυνη στέγασης στο Ίδρυμα Έλεν Μπάμπερ, προειδοποίησε για τις αρνητικές συνέπειες στην ένταξη των προσφύγων στις κοινότητες, τονίζοντας: «Η επιβάρυνση με χρέη τη στιγμή ακριβώς που αρχίζουν να ξαναχτίζουν τη ζωή τους είναι κατάφωρα άδικη».

Παράλληλα, η Κολμπάσια Χαουσού, από τη φιλανθρωπική οργάνωση Freedom from Torture, δήλωσε βαθιά σοκαρισμένη από την πρόταση. Βάσει της προσωπικής εμπειρίας της από το βρετανικό σύστημα ασύλου, υπογράμμισε την αδικία τού να ζητείται από ευάλωτα άτομα —όπως θύματα βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας— να αποπληρώσουν το κόστος υποστήριξης στην οποία αναγκάστηκαν να βασιστούν.

Στα πρότυπα του Καναδά

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν απαιτούν από τους αιτούντες άσυλο αποπληρωμή του κόστους υποστήριξης, ωστόσο το Υπουργείο Εσωτερικών υιοθετεί πρακτικές του καναδικού συστήματος. Στον Καναδά, οι επανεγκατασταθέντες πρόσφυγες επιβαρύνονται με το κόστος έκδοσης ταξιδιωτικών εγγράφων, ορισμένων ιατρικών υπηρεσιών και μεταφοράς στη χώρα. Έχουν πρόσβαση σε πρόγραμμα μεταναστευτικών δανείων, αλλά η αποπληρωμή ξεκινά ένα έτος μετά την άφιξη.»