Η πανηγυρική ολοκλήρωση των εργασιών της 25ης Συνόδου της Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO συνιστά μια κομβική καμπή για το πάγιο ελληνικό αίτημα που αφορά την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων, η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων κρατών τάχθηκε απερίφραστα στο πλευρό της Ελλάδας, διαμορφώνοντας ένα πανίσχυρο μέτωπο διεθνούς πίεσης απέναντι στην αδιάλλακτη στάση του Λονδίνου.
Η Τουρκική Παρέμβαση
Μία από τις πλέον ηχηρές παρεμβάσεις προήλθε από την πλευρά της Τουρκίας, η οποία έλαβε μέρος στις διαδικασίες με το καθεστώς του κράτους-παρατηρητή. Η τουρκική αντιπροσωπεία αποδόμησε πλήρως το κεντρικό ιστορικό επιχείρημα των Βρετανών, δηλώνοντας ευθαρσώς ότι δεν υφίσταται κανένα απολύτως σουλτανικό έγγραφο ή επίσημο φιρμάνι που να νομιμοποιεί την απόσπαση των Γλυπτών από τον Έλγιν. Η επίσημη αυτή τοποθέτηση στερεί πλέον από το Βρετανικό Μουσείο το βασικότερο νομικό του έρεισμα.
Ιστορική Αναγνώριση από την UNESCO
Αξίζει να σημειωθεί ότι, για πρώτη φορά στα χρονικά, το τελικό κείμενο της σύστασης που υιοθετήθηκε ενσωματώνει πλήρως τον πυρήνα της ελληνικής επιχειρηματολογίας. Η Διακυβερνητική Επιτροπή αναγνωρίζει ρητά ότι τα Γλυπτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και συνδέονται άρρηκτα με την πολιτιστική ταυτότητα. Ως εκ τούτου, καλεί το Ηνωμένο Βασίλειο να συνεργαστεί για την επανένωσή τους και τη μόνιμη έκθεσή τους στο Μουσείο της Ακρόπολης, επιλύοντας μια εκκρεμότητα δεκαετιών.
Παράλληλα, η Επιτροπή κάλεσε τον Γενικό Διευθυντή της UNESCO να αναλάβει ενεργό ρόλο, διευκολύνοντας τη διεξαγωγή των απαραίτητων συναντήσεων μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου για την επίτευξη κοινά αποδεκτής λύσης. Για τη διασφάλιση της συνέχειας της προσπάθειας, αποφασίστηκε η αυτόματη ένταξη του ζητήματος στην ατζέντα της επόμενης, 26ης Συνόδου.
Τα Ελληνικά Επιχειρήματα και η Βρετανική Υπεκφυγή
Η ελληνική στρατηγική βασίστηκε σε αδιαμφισβήτητα δεδομένα: την παράνομη ιδιοποίηση των Γλυπτών, την απουσία οθωμανικών εγγράφων, καθώς και τις καταστροφικές συνέπειες που είχε στη διατήρησή τους η βίαιη απόσπαση τους από το μνημείο. Υπογραμμίστηκαν επίσης οι μεταγενέστερες άστοχες επεμβάσεις συντήρησης και η συνεχιζόμενη έλλειψη σεβασμού με την οποία το Βρετανικό Μουσείο αντιμετωπίζει τα αριστουργήματα του Φειδία μέχρι και σήμερα.
Ταυτόχρονα, η ελληνική αντιπροσωπεία στηλίτευσε τη βρετανική απροθυμία για διάλογο, η οποία αποδεικνύεται από την εμμονή στην πρόταση «δανεισμού». Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόσφατη κίνηση του Λονδίνου να παρακάμψει το Κοινοβούλιο, επιχειρώντας να εξαιρέσει 16 Εθνικά Μουσεία —συμπεριλαμβανομένου του Βρετανικού— από τα κεφάλαια 15 και 16 του Νόμου περί Ιδρυμάτων (Charities Act 2022). Η διάταξη αυτή θα επέτρεπε στα ιδρύματα να προχωρήσουν, για ηθικούς λόγους, σε επαναπατρισμό αντικειμένων στις χώρες προέλευσής τους.
Ένα Παγκόσμιο Μέτωπο Υποστήριξης
Το βρετανικό επιχείρημα περί ανυπέρβλητων νομοθετικών κωλυμάτων απορρίφθηκε ως παντελώς ανεπαρκές από μια ευρύτατη συμμαχία κρατών, τα οποία τάχθηκαν ανοιχτά και δυναμικά υπέρ των ελληνικών θέσεων:
Την εξαιρετικά κρίσιμη αυτή εθνική προσπάθεια έφερε εις πέρας η εξειδικευμένη ελληνική αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου, ο Γενικός Διευθυντής του Μουσείου Ακροπόλεως καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης καθώς και η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης Βασιλική Παπαγεωργίου. Το διπλωματικό και νομικό σχήμα συμπλήρωναν η Προϊσταμένη της Ειδικής Νομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών Άρτεμις Παπαθανασίου και ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γεώργιος Κουμουτσάκος.
