Αν κάποιος ειδικός αμυντικός αναλυτής αναφέρει σήμερα για επικείμενη στρατιωτική σύγκρουση Τουρκίας και Ρωσίας, θα τον περνούσαν για τρελό, ή το λιγότερο ονειροπόλο. Ο λόγος είναι οι πολύ καλές σχέσεις των δύο πλευρών με πλειάδα συμφωνιών σε πολλούς τομείς, και τα κοινά συμφέροντα σε πολλές χώρες.
Η αλήθεια όμως δεν κρύβεται, ή τουλάχιστον οι ενδείξεις, που δείχνουν ότι από το αμέσως επόμενο διάστημα και μετά, Τούρκοι και Ρώσοι, ενδέχεται να κοντραριστούν πολλοί σοβαρά, για να φτάσουν κάποια στιγμή σε πιθανή πολεμική σύγκρουση, που όμοια της δεν θα έχουμε ξαναδεί στην περιοχή μας.
Η συμφωνία ειρήνευσης Τουρκίας- PKK και οι "παρενέργειες" που φέρνει
Οι λόγοι είναι πολλοί, και κυρίως αθέατοι και ξεκινούν για παράδψειγμα και από την Λιβύη, η ηγεσία της οποίας δεν καλοσώρισε απλά τους Τούρκους με την επικύρωση του Τουρκολυβικού μνημονίου από την βουλή, αλλά " άνοιξε...τα π@δια της" στον Οθωμανό αφέντη από τα παλιά.
Η «επιφανειακή και καιροσκοπική» συνεργασία Τούρκων και Ρώσων θα διαλυθεί σύντομα
Στην Μαύρη Θάλλασα, παρά τη στενή οικονομική και ενεργειακή συνεργασία των δύο χωρών (π.χ. αγωγός Turkish Stream, πυρηνικός σταθμός στο Ακούγιου), οι σχέσεις τους χαρακτηρίζονται συχνά ως μια συμμαχία τακτικής (transactional alliance) παρά ως στρατηγική σύγκλιση.
Η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ που ελέγχει τα Στενά των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου, και η Ρωσία, που επιδιώκει την κυριαρχία στον Εύξεινο Πόντο, έχουν ιστορικά αντικρουόμενα συμφέροντα ασφαλείας.
Στον Νότιο Καύκασο (π.χ. Αρμενία - Αζερμπαϊτζάν) και στη Συρία ή τη Λιβύη, η Μόσχα και η Άγκυρα έχουν στηρίξει επανειλημμένα αντίπαλα στρατόπεδα, επιβεβαιώνοντας ότι οι μακροπρόθεσμες επιδιώξεις τους για περιφερειακή επιρροή παραμένουν ανταγωνιστικές.
Γιατί όμως η Λιβύη μπορεί να γίνει ο καταλύτης για μια πολεμική ρήξη Τούρκων και Ρώσων;
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ το 2024 , η Ρωσία άρχισε να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες στρατιωτικών μέσων υψηλής ποιότητας από τη Συρία στη Λιβύη. Η πρώτη ένδειξη των σχεδίων της προήλθε από δεδομένα παρακολούθησης αεροσκαφών που αναφέρθηκαν τον Δεκέμβριο, τα οποία έδειξαν μια σημαντική αύξηση στις πτήσεις από τη Συρία προς τη Λιβύη.
Η Άγκυρα γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων της ΕΕ, Ελλάδα, Αίγυπτο και Ισραήλ για το παράνομο Μνημόνιο
Μεταξύ των παραδόσεων ήταν «εξοπλισμός αεράμυνας, συμπεριλαμβανομένων ραντάρ για συστήματα αναχαίτισης S-400 και S-300», υπογραμμίζοντας την πρόθεση της Μόσχας να αναπτύξει εξελιγμένα στρατιωτικά μέσα στη χώρα. Μεταγενέστερες αναφορές επιβεβαίωσαν επίσης την ανάπτυξη τουλάχιστον 1.800 Ρώσων στρατιωτικών στη Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων τακτικών στρατιωτών και μελών του παραστρατιωτικού Σώματος Αφρικής (πρώην Ομάδα Wagner). Σύντομα ακολούθησαν άρματα μάχης και άλλος βαρύς εξοπλισμός.
Κατά τη διάρκεια μιας παρέλασης τον Μάιο του 2025 στη Βεγγάζη, δυνάμεις με επικεφαλής τον Στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, τον πολέμαρχο που ελέγχει την ανατολική Λιβύη, παρουσίασαν μια εντυπωσιακή σειρά ρωσικού εξοπλισμού που λέγεται ότι παραδόθηκε από τη Συρία.
Αυτή η επίδειξη δύναμης είχε ως στόχο να σηματοδοτήσει την ανισότητα στην εξωτερική υποστήριξη σε σύγκριση με την διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNU) στην Τρίπολη, η οποία έχει λάβει ελάχιστο εξοπλισμό. Σε συνδυασμό με το εκτεταμένο στρατιωτικό αποτύπωμα της Ρωσίας στα ανατολικά, η παρέλαση έδειξε επίσης ότι η τοπική επιρροή της Μόσχας αυξανόταν αντί να μειώνεται.
Η Ρωσία επιδίωξε επίσης να προσθέσει ένα νομικό επίχρισμα στην παρουσία της. Λίγες εβδομάδες πριν από την παρέλαση στη Βεγγάζη, ένας από τους γιους του Χαφτάρ, ο στρατηγός Χαλέντ Χαφτάρ, ανακοίνωσε ότι υπέγραψε συμφωνία στη Μόσχα για την «ανάπτυξη της στρατηγικής εταιρικής σχέσης και την επέκταση των τομέων στρατιωτικής συνεργασίας και συντονισμού στον τομέα της ασφάλειας».
Στο παρελθόν, παρόμοιες συμφωνίες που επιτεύχθηκαν με τις αρχές του Σουδάν, της Μαδαγασκάρης και της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας έχουν χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση των εκτεταμένων ρωσικών στρατιωτικών αναπτύξεων και δραστηριοτήτων σε αυτές τις χώρες.
Στο μέλλον, το Κρεμλίνο θα μπορούσε να επισημάνει αυτό το νομικό μέσο ως βάση για τη διατήρηση των στρατιωτικών του θέσεων στη Λιβύη - βάσεις που έχουν πολλαπλασιαστεί σημαντικά φέτος, όπως συζητείται παρακάτω.
Σύμφωνα με ευρήματα της Εθνικής Υπηρεσίας Γεωχωρικών Πληροφοριών των ΗΠΑ που αναφέρθηκαν αυτό το καλοκαίρι, η Μόσχα επιταχύνει την κατασκευή ρωσικών εγκαταστάσεων σε έξι αεροπορικές βάσεις της Λιβύης και αναπτύσσει εκεί τις δυνάμεις και τα περιουσιακά της στοιχεία.
Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν ραντάρ αεράμυνας, μαχητικά αεροσκάφη MiG-29 και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που φέρεται να λειτουργούν από ρωσικό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού του ρωσικού Αφρικανικού Σώματος.
Οι αναφορές δείχνουν επίσης ρωσικά σχέδια για την ανάπτυξη του λιμανιού του Τομπρούκ, το οποίο θα παρείχε μια εγκατάσταση βαθέων υδάτων ικανή να φιλοξενήσει μεγάλα ναυτικά και φορτηγά πλοία.
Ο Τραμπ βλέπει συμφωνία, η Μόσχα θέλει να κρατήσει όσα κατέκτησε
Σε συνδυασμό με τις λιμενικές εγκαταστάσεις που έχει διατηρήσει η Μόσχα στην Ταρτούς της Συρίας, μια διαρκής παρουσία στο Τομπρούκ θα μπορούσε να επεκτείνει την ικανότητα του ρωσικού ναυτικού να αμφισβητεί τις θαλάσσιες επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ και των Τούρκων φυσικά οι οποίοι αλωνίζουν.
Οι βάσεις της Λιβύης έχουν επίσης βοηθήσει το Κρεμλίνο να κατευθύνει στρατιωτικές πτήσεις, όπλα και προσωπικό σε άλλες τοποθεσίες στην Αφρική, ιδίως στην Μπουρκίνα Φάσο, το Μάλι και τον Νίγηρα, ενώ η αυξανόμενη εμπλοκή της Ρωσίας απειλεί να κρατήσει τη χώρα διχασμένη.
Από την άλλη πλευράη Τουρκία διαθέτει μια ναυτική βάση στην Μισράτα, και μια αεροπορική στην Αλ Βατίγια, ενώ μετά την αποδοχή από την λιβυκή βουλή του Τουρκολιβυκού μνημονίου, ο τουρκικός στόλος θα εγκατασταθεί μόνιμα στην χώρα.
Ο λόγος είναι τα τεράστια κοιτάσματα στην λιβυκή ΑΟΖ, και ο έλεγχος της πολιτικής εξουσίας της χώρας.
Αργά ή εντελώς αιφνιδιαστικά, τα ρωσικά και τα τουρκικά συμφέροντα θα συγκρουστούν με βία, αφού οι Ρώσοι θέλουν την Λιβύη ως μια νέα " Συρία" , και οι Τούρκοι την θέλουν ως μια νέα επαρχία της "Οθωμανικής επικράτειας " από υποταγμένες χώρες, που ετοιμάζουν εδώ και καιρό.
Το τουρκικό σχέδιο για έλεγχο του Αιγαίου, φρικάρει επίσης τους σχεδιαστές πολιτικής στην Μόσχα, η οποία κρέμεται στην τουρκική κρίση για τον Βόσπορο, ενώ η Τουρκική Γαλάζια Πατρίδα, με στόχο την Ανατολική Μεσόγειο και το πλέγμα στρατιωτικών βάσεων της Άγκυρας, βρίσκονται στο στόχαστρο των ρωσικών δυνάμεων, που θέλουν ελευθερία κινήσεων παντού.
Τέλος ο Καύκασος, και η τουρκική προσπάθεια καθοδήγησης των τουρκόφωνων χωρών, επιδρά καταλυτικά στα πολεμικά σχέδια της Μόσχας, η οποία αυτήν την περιόδο έχει πολύ καλές σχέσεις με τον Τραμπ και τις ΗΠΑ, κάτι που αλλάζει την ρωσική οπτική προς την Τουρκία.
Τέλος, η αλήθεια παραμένει και λέει ότι οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας είναι επιφανειακές και καιροσκοπικές, καθώς τα βαθύτερα στρατηγικά τους συμφέροντα στη Μαύρη Θάλασσα, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή είναι εκ φύσεως συγκρουσιακά και μακροπρόθεσμα ασύμβατα, και μια σφορδρή πολεμική σύγκρουση είναι μελλοντικά αναπόφευκτη.
