Η χώρα μας μέσω του ΥΠΕΞ έχει ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους ότι είναι πλήρως προετοιμασμένη για μια επιχειρησιακή και διπλωματική απάντηση, σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να παρέμβει ή να μπλοκάρει τις εργασίες για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI).

Το ηχηρό μήνυμα προς την Άγκυρα έστειλε ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στη Βουλή, υπογραμμίζοντας τις κόκκινες γραμμές και την στρατηγική της Αθήνας:

Οποιαδήποτε τουρκική απόπειρα παρεμπόδισης της πόντισης του καλωδίου θα αντιμετωπιστεί «επιχειρησιακά». Η Ελλάδα έχει ήδη καταρτίσει συγκεκριμένα σχέδια αντίδρασης.

Η Αθήνα διαμηνύει κατηγορηματικά ότι δεν απαιτείται ούτε πρόκειται να ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας για την υλοποίηση του έργου, απορρίπτοντας τις αξιώσεις της Άγκυρας που βασίζονται στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Οι έρευνες βυθού για τη χάραξη της διαδρομής του καλωδίου προγραμματίζεται να ξεκινήσουν άμεσα, εντός των επόμενων 5 έως 15 ημερών.

Τις έρευνες θα πραγματοποιήσει γαλλικό ερευνητικό σκάφος για λογαριασμό της εταιρείας Nexans, αφού λάβει τις τελικές εγκρίσεις από τις ελληνικές αρχές και το Λιμενικό Σώμα.

 Το έργο, ύψους 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτείται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αφορά την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.

Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η Τουρκία θα διστάσει να προχωρήσει σε ακραίες προκλήσεις, καθώς το έργο συνδέεται άμεσα με γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα (Nexans) και απολαμβάνει τη στήριξη των ΗΠΑ.

Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι αδιαπραγμάτευτη, και το έργο θα προχωρήσει κανονικά.

Κινητοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων

Σημαίνει πολύ απλά ότι το ερευνητικό σκάφος (Abeille Marengo) ή τα πλοία πόντισης δεν θα βρεθούν μόνα τους στην περιοχή. Μονάδες του ελληνικού στόλου θα αναπτυχθούν σε κοντινή απόσταση για να αποτρέψουν οποιαδήποτε προσπάθεια παρενόχλησης από τουρκικά πολεμικά πλοία, όπως είχε συμβεί το προηγούμενο διάστημα στην Κάσο.

Η ελληνική πλευρά έχει έτοιμα επιχειρησιακά σχέδια για το πώς θα αντιδράσουν τα ελληνικά πολεμικά πλοία αν δεχθούν πρόκληση, με στόχο την προστασία του έργου χωρίς απαραίτητα να προκληθεί θερμό επεισόδιο, εκτός αν η άλλη πλευρά το επιδιώξει.

 Η λέξη «επιχειρησιακά» υποδηλώνει ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να υποχωρήσει ή να σταματήσει τις εργασίες (όπως συνέβη σε παλαιότερες κρίσεις) μόνο και μόνο επειδή η Τουρκία θα εμφανίσει πλοία στην περιοχή ή θα εκδώσει αντί-NAVTEX.

Αν και ο κ. Γεραπετρίτης χρησιμοποίησε αυτή τη βαριά κουβέντα στη Βουλή, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να κρατήσει πιο χαμηλούς τόνους, δηλώνοντας: «Το καλώδιο θα προχωρήσει... δεν θα μπω σε καμία επιχειρησιακή λεπτομέρεια, για λόγους που καταλαβαίνετε».

Αυτό δείχνει μια στρατηγική «μοιρασμένων ρόλων»: το Υπουργείο Εξωτερικών θέτει τις σκληρές κόκκινες γραμμές και ο Πρωθυπουργός αποφεύγει τη δημόσια ρητορική κλιμάκωση, ενώ στο παρασκήνιο οι Ένοπλες Δυνάμεις προετοιμάζονται.

Για το θέμα έχουν ενημερωθεί και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία γνωρίζουν ότι μπορεί να βρεθούμε σύντομα σε μια κατάσταση που θα θυμίζει Μάρτιο του 1987, αν οι Τούρκοι δεν υποχωρήσουν.

Τι θα γίνονταν όμως αν τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδιζαν το πλοίο πόντισης στο Αιγαίο;

Σε ένα τέτοιο σενάριο, όπου τουρκικά πολεμικά πλοία θα επιχειρούσαν να παρεμποδίσουν φυσικά το πλοίο πόντισης ή έρευνας, η κατάσταση θα μετατρεπόταν αυτόματα σε μια σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση στο πεδίο, παρόμοια ή και εντονότερη από την κρίση του Oruc Reis το 2020 ή το επεισόδιο της Κάσου το 2024.

Με βάση τον αμυντικό και διπλωματικό σχεδιασμό της Αθήνας, η αντίδραση θα εξελισσόταν σε τρία ταυτόχρονα επίπεδα:

Η Επιχειρησιακή Απάντηση (Στο Πεδίο)

Ελληνικές φρεγάτες και σκάφη επιφανείας, που θα βρίσκονται ήδη σε ετοιμότητα και σε κοντινή απόσταση, θα σπεύσουν να δημιουργήσουν έναν προστατευτικό κλοιό (συνοδεία) γύρω από το ερευνητικό ή το πλοίο πόντισης της Nexans.

Τα ελληνικά πλοία θα εφάρμοζαν  «κανόνες εμπλοκής» με στόχο να παρεμβληθούν ανάμεσα στα τουρκικά πολεμικά και το πλοίο πόντισης, εμποδίζοντας τους ελιγμούς των Τούρκων χωρίς όμως να ανοίξουν πυρ, εκτός αν δεχθούν επίθεση. Στόχος είναι η συνέχιση των εργασιών υπό την προστασία των ελληνικών όπλων.

 Η Διεθνοποίηση και το «Ευρωπαϊκό Αντίβαρο»

Το πλοίο που διενεργεί τις εργασίες ανήκει σε γαλλικών συμφερόντων εταιρεία (Nexans / Meridiam). Μια τουρκική απειλή κατά γαλλικού πλοίου ή πληρώματος ενεργοποιεί άμεσα το Παρίσι. Η Αθήνα ποντάρει στη γαλλική διπλωματική (ή ακόμα και ναυτική) στήριξη, δεδομένης και της διμερούς αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας-Γαλλίας.

Το έργο είναι ευρωπαϊκό (Great Sea Interconnector) και συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ. Ο κ. Γεραπετρίτης έχει τονίσει ότι η Τουρκία σε μια τέτοια περίπτωση θα βρεθεί αντιμέτωπη όχι μόνο με την Ελλάδα, αλλά με την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή κοινότητα, καθώς παραβιάζει την ελευθερία πόντισης καλωδίων που κατοχυρώνει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Το διπλωματικό «θερμό τηλέφωνο»

Παράλληλα με την ένταση στη θάλασσα, θα ενεργοποιηθούν αμέσως οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας (όπως ο μηχανισμός αποσυμπίεσης του ΝΑΤΟ ή οι απευθείας επαφές των Υπουργείων Εξωτερικών και των Συμβούλων Εθνικής Ασφαλείας των δύο χωρών).

Στόχος της διπλωματίας σε εκείνο το κρίσιμο λεπτό θα είναι να βρεθεί μια «φόρμουλα» ώστε τα τουρκικά πλοία να αποχωρήσουν χωρίς η Άνκαρα να φανεί ότι υποχωρεί πλήρως, αλλά και χωρίς η Ελλάδα να κάνει πίσω από την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Αν καμία πλευρά δεν υποχωρήσει και υπάρξει פיζική επαφή πλοίων (π.χ. πρόσκρουση / επακούμβηση, όπως είχε γίνει το 2020 με τη φρεγάτα ΛΗΜΝΟΣ και το τουρκικό Kemal Reis), η κατάσταση μπορεί να οδηγηθεί σε ελεγχόμενη στρατιωτική σύρραξη (θερμό επεισόδιο), με την Αθήνα ωστόσο να διαμηνύει ότι είναι πλήρως προετοιμασμένη για να προστατεύσει το πλοίο και το έργο μέχρι τέλους.