Σε τροχιά εντατικοποίησης της πίεσης προς την Ουάσιγκτον κινούνται ελληνοαμερικανικοί κύκλοι, με αιχμή την ετήσια έκθεση της Επιτροπής των ΗΠΑ για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία (USCIRF), η οποία καταγράφει «συστηματικές και συνεχιζόμενες σοβαρές παραβιάσεις» στην Τουρκία.

Το Ελληνοαμερικανικό Συμβούλιο Ηγεσίας (HALC) έχει ήδη εκκινήσει εκστρατεία με στόχο την άσκηση πίεσης προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καλώντας την αμερικανική διπλωματία να υιοθετήσει πλήρως τις συστάσεις της έκθεσης. Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η ένταξη της Τουρκίας στον Ειδικό Κατάλογο Παρακολούθησης, όπως εισηγείται εκ νέου η USCIRF

Παράλληλα, η καμπάνια του HALC συνοδεύεται από συλλογή υπογραφών και σαφή αιτήματα για αυστηρότερη στάση έναντι της Άγκυρας. Η ελληνοαμερικανική οργάνωση ζητεί από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάθε μελλοντική συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την Τουρκία να συνοδεύεται από μετρήσιμες βελτιώσεις στο καθεστώς των θρησκευτικών ελευθεριών. Όπως υποστηρίζει, η επιδείνωση της κατάστασης την τελευταία δεκαετία, σε μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, καθιστά αναγκαία την άσκηση αυξημένης πίεσης προς την ‘Αγκυρα προκειμένου να υπάρξει ευθυγράμμιση με το διεθνές δίκαιο.

Στην έκθεσή της, η USCIRF καταγράφει περιορισμούς στη νομική αναγνώριση χώρων λατρείας, παρεμβάσεις στη θρησκευτική έκφραση και εμπόδια στη λειτουργία του κλήρου, ενώ αναφέρεται και σε απελάσεις ξένων χριστιανών ιερωμένων με προσχηματικές αιτιολογίες. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην απουσία προόδου σε ζητήματα όπως η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνονται οι πολιτικές επιλογές που αφορούν τη διαχείριση θρησκευτικών μνημείων, με αναφορές στη μετατροπή της Αγίας Σοφίας και της Μονής της Χώρας από μουσεία σε τεμένη, κινήσεις που, σύμφωνα με την επιτροπή, φέρουν ευρύτερο συμβολισμό.

Το HALC, από την πλευρά του, προειδοποιεί ότι μια ηπιότερη στάση εκ μέρους των ΗΠΑ θα μπορούσε να εκληφθεί ως ανοχή, στέλνοντας αρνητικό μήνυμα προς θρησκευτικές μειονότητες τόσο εντός της Τουρκίας όσο και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας για το μέλλον τους.

Η USCIRF, ως ανεξάρτητη δικομματική ομοσπονδιακή επιτροπή, διατυπώνει συστάσεις προς την αμερικανική κυβέρνηση, οι οποίες, εφόσον υιοθετηθούν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μπορούν να οδηγήσουν σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης για την Τουρκία, με πιθανές επιπτώσεις στις διπλωματικές σχέσεις και στη χορήγηση κονδυλίων.