Η επιστροφή ιστορικών και εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία προς την Ελλάδα άνοιξε ξανά, με τον πιο επίσημο τρόπο, το μεγάλο κεφάλαιο των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο χαιρέτισε τη συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας και έστειλε σαφές μήνυμα ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα και για άλλες χώρες που εξακολουθούν να κρατούν ελληνικούς πολιτιστικούς θησαυρούς.

Στο ανακοινωθέν του Φαναρίου γίνεται ρητή αναφορά στα Γλυπτά του Παρθενώνα και στην ανάγκη επανένωσής τους με το μνημείο στην Αθήνα.

Επέστρεψαν στην Ελλάδα τα 48 κειμήλια που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917

«Παράδειγμα και έμπνευση»

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκφράζει την ικανοποίησή του για την έναρξη επιστροφής πολύτιμων και ιερών αντικειμένων που είχαν αφαιρεθεί πριν από περισσότερο από έναν αιώνα από Μητροπόλεις και Μονές της Βόρειας Ελλάδας.

Παράλληλα, σημειώνει ότι η συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας θα μπορούσε να αποτελέσει «παράδειγμα και έμπνευση» και για άλλες χώρες, ώστε να συμβάλουν στον επαναπατρισμό πολιτιστικών θησαυρών που έχουν αποσπαστεί από τον τόπο τους.

Η αναφορά δεν μένει γενική. Το Φανάρι κατονομάζει τα Γλυπτά του Παρθενώνα και μιλά για ένα μνημείο που «αναμένει την επανένωσή του» με τα υπόλοιπα τμήματά του.

Η αναφορά στα «βιαίως ξενιτεμένα» μέλη

Ιδιαίτερο βάρος έχει η γλώσσα που χρησιμοποιεί η ανακοίνωση.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο χαρακτηρίζει τα Γλυπτά «βιαίως ξενιτεμένα» οργανικά μέλη του Παρθενώνα, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη βασική ελληνική θέση ότι το ζήτημα δεν αφορά απλώς αντικείμενα τέχνης σε διαφορετικά μουσεία, αλλά την ακεραιότητα ενός ενιαίου μνημείου.

Η διατύπωση αυτή έρχεται λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος από τη Θεσσαλονίκη επανέφερε επίσης το ζήτημα της επανένωσης των Γλυπτών.

Από τη Σόφια στο Λονδίνο

Η συμφωνία με τη Βουλγαρία αφορά την επιστροφή 48 ιστορικών και εκκλησιαστικών κειμηλίων στην Ελλάδα, ενώ η ελληνική πλευρά παραδίδει στη Σόφια τα λείψανα που έχουν αποδοθεί στον τσάρο Σαμουήλ.

Για το Φανάρι, όμως, η σημασία της συμφωνίας δεν περιορίζεται στις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις.

Η επιστροφή αντικειμένων που είχαν αφαιρεθεί πριν από περισσότερα από εκατό χρόνια παρουσιάζεται ως προηγούμενο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες εκκρεμείς υποθέσεις πολιτιστικής κληρονομιάς.

Και το μήνυμα προς το Λονδίνο είναι πλέον δύσκολο να αγνοηθεί: όταν δύο κράτη μπορούν να βρουν τρόπο να επιστρέψουν ιστορικά αντικείμενα στον τόπο προέλευσής τους, η συζήτηση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποκτά ξανά νέα δυναμική.

Το αίτημα παραμένει ανοιχτό

Η Ελλάδα ζητά εδώ και δεκαετίες την επανένωση των Γλυπτών που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο με εκείνα που εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Οι συζητήσεις με τη βρετανική πλευρά συνεχίζονται, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει τελική συμφωνία.

Η παρέμβαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου προσθέτει τώρα ακόμη μία θεσμική φωνή στο αίτημα για επιστροφή, χρησιμοποιώντας μάλιστα ως παράδειγμα μια συμφωνία που μόλις εφαρμόστηκε στην πράξη.