Ο εμπνευστής της «Γαλάζιας Πατρίδας» αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία και θέτει στο τραπέζι το ενδεχόμενο προληπτικής στρατιωτικής δράσης

Νέα ένταση στη ρητορική της Άγκυρας προκαλούν οι τοποθετήσεις του απόστρατου αντιναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτζί, ο οποίος επαναφέρει στο προσκήνιο τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Μέσω του ερευνητικού κέντρου TÜRK DEGS, που συνδέεται με το ιδεολογικό πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», ο Γιαϊτζί στρέφει την προσοχή του στις βραχονησίδες Χήνα, κοντά στη Ρόδο, τις οποίες η τουρκική πλευρά αναφέρει ως Kaz Kayalıkları.

Η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους! Ο Ερντογάν έφερε 2.000 κομάντος απέναντι από τη Σάμο

Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, η αποτύπωση της ελληνικής σημαίας στις συγκεκριμένες βραχονησίδες αποτελεί δήθεν «επιβολή κατοχής» από την Ελλάδα. Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται στο ευρύτερο τουρκικό αφήγημα περί περιοχών του Αιγαίου των οποίων η κυριαρχία, κατά την Άγκυρα, δεν έχει καθοριστεί οριστικά από τις διεθνείς συνθήκες.

Η Χήνα και η θεωρία των «γκρίζων ζωνών»

Ο Γιαϊτζί επιχειρεί να συνδέσει τις βραχονησίδες με τη θεωρία των EGAYDAAK, δηλαδή των νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν έχουν παραχωρηθεί ρητά στην Ελλάδα.

Το σκεπτικό του βασίζεται στην απόσταση των βραχονησίδων από τη Ρόδο και σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία των ιστορικών δεδομένων που αφορούν τη Συνθήκη της Λωζάνης. Όπως υποστηρίζει, κατά την περίοδο υπογραφής της Συνθήκης τα χωρικά ύδατα είχαν εύρος τριών ναυτικών μιλίων και τα νησίδια που συνδέονταν με τη Ρόδο περιλαμβάνονταν, κατά την άποψή του, μόνο σε αυτή τη ζώνη.

Με βάση αυτή την ερμηνεία, ισχυρίζεται ότι οι βραχονησίδες που βρίσκονται πέρα από το συγκεκριμένο όριο δεν μεταβιβάστηκαν στην Ιταλία και, επομένως, δεν μπορούσαν να περάσουν στην ελληνική κυριαρχία μέσω της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947.

Πρόκειται για μια ερμηνεία που αμφισβητεί το ισχύον καθεστώς στην περιοχή και εντάσσεται στη γνωστή τουρκική αναθεωρητική προσέγγιση απέναντι στις διεθνείς συμφωνίες.

Από την αμφισβήτηση στη ρητορική της σύγκρουσης

Η παρέμβαση του Γιαϊτζί δεν περιορίζεται μόνο στη Χήνα. Σε τηλεοπτική του συνέντευξη προχωρά σε ακόμη πιο επιθετικές τοποθετήσεις, συνδέοντας την ελληνική αμυντική θωράκιση στα νησιά του Αιγαίου με υποτιθέμενη απειλή κατά της Τουρκίας.

Ο ίδιος επικαλείται δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, τις οποίες ερμηνεύει ως απόδειξη ότι τα ελληνικά αμυντικά συστήματα στρέφονται εναντίον της Τουρκίας.

Με αυτόν τον τρόπο, ο Γιαϊτζί επιχειρεί να παρουσιάσει την ελληνική αμυντική πολιτική ως επιθετική ενέργεια, ενώ παράλληλα θέτει υπό αμφισβήτηση το δικαίωμα της Ελλάδας να προστατεύει τα νησιά της.

Η επιχειρηματολογία του κινείται σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη κατεύθυνση, καθώς μετατρέπει την αμυντική προετοιμασία μιας χώρας σε υποτιθέμενη αιτία για στρατιωτική αντίδραση.

Το Άρθρο 51 και η θεωρία του «προληπτικού χτυπήματος»

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο των δηλώσεών του αφορά την επίκληση του Άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ο Γιαϊτζί υποστηρίζει ότι η διεθνής πρακτική έχει διευρύνει την έννοια της νόμιμης άμυνας, ώστε να περιλαμβάνει και προληπτικές στρατιωτικές ενέργειες.

Αναφέρεται σε στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία θα μπορούσε να επικαλεστεί αντίστοιχη λογική απέναντι στην Ελλάδα.

Ωστόσο, η επίκληση τέτοιων παραδειγμάτων δεν συνιστά αυτομάτως αναγνωρισμένο δικαίωμα για μονομερή επίθεση. Το διεθνές δίκαιο και η ερμηνεία του δικαιώματος αυτοάμυνας αποτελούν αντικείμενο έντονης νομικής και πολιτικής αντιπαράθεσης.

Παρά τις διαφωνίες αυτές, ο Γιαϊτζί παρουσιάζει το «προληπτικό πλήγμα» ως επιλογή που θα έπρεπε να εξετάσει η τουρκική ηγεσία.

Μια ρητορική που αυξάνει τον κίνδυνο στο Αιγαίο

Οι δηλώσεις του έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη φορτισμένο περιβάλλον, όπου η στρατιωτικοποίηση των νησιών, οι θαλάσσιες ζώνες και οι εδαφικές αμφισβητήσεις αποτελούν σταθερά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Ο Γιαϊτζί υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν πρέπει να παραμένει αδρανής απέναντι στην ανάπτυξη ελληνικών αμυντικών υποδομών. Με τη συγκεκριμένη προσέγγιση, όμως, η αμυντική ισχύς της Ελλάδας παρουσιάζεται ως αφορμή για πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση.

Η αναφορά σε προληπτική επίθεση κατά ελληνικών νησιών αποτελεί σοβαρή πολιτική και στρατηγική τοποθέτηση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε περιοχές όπως η Χήνα στη Ρόδο.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο τέτοιες δηλώσεις εκφράζουν αποκλειστικά την προσωπική θέση του Γιαϊτζί ή αν εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια άσκησης πίεσης προς την ελληνική πλευρά. Σε κάθε περίπτωση, η ρητορική περί «προληπτικού πλήγματος» αυξάνει την ένταση και ενισχύει την ανησυχία για τη σταθερότητα στο Αιγαίο.