Η Άγκυρα ανεβάζει ξανά το θερμόμετρο στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, επιχειρώντας να μετατρέψει μια υποτιθέμενη περιβαλλοντική πρωτοβουλία σε ακόμη ένα εργαλείο προώθησης των γνωστών τουρκικών διεκδικήσεων.

Με δύο Προεδρικά Διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τουρκία θεσπίζει θαλάσσια πάρκα στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επιλογή των συγκεκριμένων περιοχών μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί, καθώς οι ζώνες που αποτυπώνονται στους τουρκικούς χάρτες αγγίζουν περιοχές όπου η Ελλάδα ασκεί ή θεωρεί ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσίες.

Το μήνυμα της Άγκυρας είναι ξεκάθαρο: η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν μένει πλέον μόνο στα λόγια και στους χάρτες των Τούρκων επιτελών, αλλά επιχειρείται να αποτυπωθεί και μέσα από μονομερείς διοικητικές πράξεις.

«Σφήνα» ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμοθράκη

Ιδιαίτερα προκλητική είναι η εικόνα στο Βόρειο Αιγαίο.

Το τουρκικό θαλάσσιο πάρκο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, σε θαλάσσιο χώρο όπου Αθήνα και Άγκυρα έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η Τουρκία επιχειρεί έτσι να αποτυπώσει επί του χάρτη τη δική της αντίληψη για τη θαλάσσια οριοθέτηση, παρακάμπτοντας στην πράξη τον ρόλο και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.

Πρόκειται για μια επιλογή που δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένη από τη διαχρονική τουρκική θέση ότι τα ελληνικά νησιά δεν πρέπει να έχουν πλήρη επήρεια στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

Με άλλα λόγια, πίσω από την πράσινη ταμπέλα της «προστασίας του περιβάλλοντος» βρίσκεται ένα βαθιά γεωπολιτικό μήνυμα: η Άγκυρα επιχειρεί να χαράξει τη δική της εκδοχή των θαλάσσιων συνόρων.

Στο στόχαστρο και το Καστελόριζο

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ανατολικής Μεσογείου.

Η δεύτερη τουρκική ζώνη εκτείνεται ανατολικά της Ρόδου και μέχρι την περιοχή του Καστελόριζου, δημιουργώντας μια τεράστια θαλάσσια περιοχή που, σύμφωνα με την ελληνική προσέγγιση, αφορά μη οριοθετημένες ελληνικές θαλάσσιες ζώνες.

Η εικόνα που προκύπτει από τον τουρκικό χάρτη είναι αποκαλυπτική: το Καστελόριζο εμφανίζεται ουσιαστικά εγκλωβισμένο μέσα σε μια πολύ περιορισμένη θαλάσσια ζώνη, ενώ η ευρύτερη περιοχή παρουσιάζεται με βάση τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις.

Η Άγκυρα δεν κρύβει, άλλωστε, ότι αντιμετωπίζει την Ανατολική Μεσόγειο μέσα από το πρίσμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Περιβάλλον ή γεωπολιτική;

Κανείς δεν μπορεί να διαφωνήσει με την ανάγκη προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι γιατί οι συγκεκριμένες περιοχές επιλέγονται με αυτόν τον τρόπο και γιατί οι τουρκικές ζώνες συμπίπτουν με περιοχές όπου υπάρχουν ανοιχτές ελληνοτουρκικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η χρονική συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η Τουρκία είχε ήδη αντιδράσει στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ενώ η Αθήνα έχει προχωρήσει στη θεσμοθέτηση θαλάσσιων πάρκων και στη διαμόρφωση του δικού της σχεδιασμού, στηριζόμενη στην ελληνική νομοθεσία, στο Δίκαιο της Θάλασσας και στη σχετική διεθνή νομολογία.

Η Άγκυρα, αντί να αντιμετωπίσει τις διαφορές αυτές μέσα από το πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και της διαπραγμάτευσης, επιλέγει να απαντήσει με μονομερείς χαράξεις και διοικητικές πράξεις πάνω σε αμφισβητούμενες περιοχές.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» περνά από τα λόγια στους χάρτες

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική ανακοίνωση.

Είναι ακόμη ένα επεισόδιο στη μακρά προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τη δική της γεωπολιτική αντίληψη στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι οι μονομερείς της θέσεις αποτελούν ήδη δεδομένη πραγματικότητα.

Όμως ένας χάρτης που σχεδιάζεται μονομερώς στην Άγκυρα δεν δημιουργεί από μόνος του διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.

Η Ελλάδα δεν έχει απέναντί της απλώς δύο «θαλάσσια πάρκα». Έχει απέναντί της μια ευρύτερη στρατηγική προσπάθεια της Τουρκίας να μετατρέψει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε πρακτικό εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής.

Από τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη μέχρι τη Ρόδο και το Καστελόριζο, η Άγκυρα επιχειρεί να στείλει το ίδιο μήνυμα: «αυτός είναι ο δικός μας χάρτης».

Η απάντηση της Αθήνας οφείλει να είναι εξίσου καθαρή:

Οι μονομερείς τουρκικοί χάρτες δεν αλλάζουν το Διεθνές Δίκαιο, δεν εξαφανίζουν τα ελληνικά νησιά και δεν δημιουργούν τετελεσμένα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» μπορεί να αποτελεί τουρκικό στρατηγικό αφήγημα. Δεν αποτελεί διεθνή νομικό κανόνα.

Και όσο η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε πεδίο μονομερών διεκδικήσεων, τόσο πιο καθαρή πρέπει να είναι η ελληνική απάντηση: κανένας χάρτης που σχεδιάζεται μονομερώς δεν μπορεί να χαράξει τα θαλάσσια δικαιώματα της Ελλάδας.