Το ζήτημα της πρόσβασης της Ελλάδας στον πηγαίο κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» περνά στο επίκεντρο της συζήτησης για τη νέα ελληνική αεράμυνα, μετά τις διαφορετικές πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν μέσα σε λίγες ώρες για έναν από τους κρισιμότερους όρους της συμφωνίας των 3,035 δισ. ευρώ με το Ισραήλ.

Από τη μία πλευρά, ο επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, δήλωσε στην «Καθημερινή» ότι η Ελλάδα δεν θα έχει πρόσβαση στον source code που σχετίζεται με το σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου, επειδή αυτός δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης.

Από την άλλη, ελληνικές στρατιωτικές πηγές υποστηρίζουν πλέον ότι η πλήρης πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα έχει καταγραφεί ρητά στη συμφωνία και αποτέλεσε «απαράβατη προϋπόθεση» της ελληνικής πλευράς για την υπογραφή της σύμβασης.

Οι δύο διαφορετικές διατυπώσεις φέρνουν στο προσκήνιο μια κρίσιμη τεχνική παράμετρο της «Ασπίδας του Αχιλλέα», καθώς το Command & Control αποτελεί τον πυρήνα πάνω στον οποίο θα διασυνδεθούν τα νέα και υφιστάμενα μέσα της ελληνικής αεράμυνας.

Το «όχι» του Μοσέ Πατέλ που άνοιξε τη συζήτηση

Ο Μοσέ Πατέλ, ένας από τους αξιωματούχους που συμμετείχαν στην προετοιμασία της συμφωνίας Ελλάδας–Ισραήλ, ρωτήθηκε ευθέως εάν η Αθήνα θα αποκτήσει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα που συνδέεται με τις δυνατότητες Command & Control.

Η απάντησή του ήταν αρνητική. Όπως ανέφερε, ο source code δεν αποτελούσε μέρος της άδειας χρήσης της συμφωνίας, προσθέτοντας ότι η ισραηλινή πλευρά θα παρέχει τεχνική υποστήριξη, συντήρηση και όποια βοήθεια απαιτηθεί στο μέλλον.

Η αναφορά είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πριν από την υπογραφή της συμφωνίας η ελληνική πλευρά είχε δημοσίως συνδέσει το πρόγραμμα με την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα και την αποφυγή τεχνολογικής εξάρτησης από τον προμηθευτή.

Στρατιωτικές πηγές: «Ρητά καταγεγραμμένη» η πλήρης πρόσβαση

Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση της συνέντευξης Πατέλ, στρατιωτικές πηγές παρουσίασαν διαφορετική εικόνα για τους όρους της συμφωνίας.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα συνδέσει Ελλάδα-Ισραήλ-Κύπρο

Σύμφωνα με τις συγκεκριμένες πληροφορίες, η πλήρης πρόσβαση της Ελλάδας στον πηγαίο κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» έχει συμπεριληφθεί ρητά στη συμφωνία και αποτέλεσε απαράβατη προϋπόθεση της Αθήνας.

Κατά τις ίδιες πηγές, το συγκεκριμένο ζήτημα ήταν μάλιστα ένας από τους λόγους για τους οποίους καθυστέρησε η υπογραφή, καθώς η ελληνική πλευρά επέμενε να περιληφθεί σαφώς η σχετική πρόβλεψη στους συμφωνημένους όρους.

Πρόκειται για ουσιαστική απάντηση στην εικόνα που δημιουργήθηκε από τη δήλωση του Ισραηλινού αξιωματούχου, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί δημοσίως στη δημοσιότητα το πλήρες τεχνικό και συμβατικό κείμενο που θα επέτρεπε την ανεξάρτητη εξέταση των σχετικών όρων.

Τι είχε δηλώσει ο Νίκος Δένδιας πριν από την υπογραφή

Το ζήτημα του source code δεν προέκυψε μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε επανειλημμένα επισημάνει τη σημασία του πηγαίου κώδικα για τα νέα συστήματα των Ενόπλων Δυνάμεων και ειδικότερα για το Command & Control.

Μία ημέρα πριν από την υπογραφή της «Ασπίδας του Αχιλλέα» στο Τελ Αβίβ, ο υπουργός είχε τονίσει ότι ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγής στο ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα, καθώς και στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων.

Η συγκεκριμένη θέση είχε συνδεθεί με τον στόχο η Ελλάδα να μη λειτουργεί αποκλειστικά ως αγοραστής ξένων οπλικών συστημάτων, αλλά να αποκτήσει δυνατότητα συμμετοχής στην παραγωγή και στην εξέλιξή τους.

Η νεότερη διευκρίνιση από την ισραηλινή πλευρά

Μετά τη συζήτηση που προκάλεσε η συνέντευξη Πατέλ ακολούθησε νεότερη ενημέρωση από το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας.

Σύμφωνα με αυτήν, η συμφωνία προβλέπει μεταφορά τεχνογνωσίας από το Ισραήλ προς την Ελλάδα και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, ενώ η συνεργασία θα επεκταθεί και στις ελληνικές επιχειρήσεις που θα συμμετάσχουν στη συμπαραγωγή.

Η διατύπωση διευρύνει την εικόνα όσον αφορά την τεχνολογική συνεργασία των δύο πλευρών. Δεν περιέχει, πάντως, από μόνη της ρητή αναφορά σε πλήρη παράδοση του πηγαίου κώδικα, γεγονός που αφήνει τη συγκεκριμένη τεχνική λεπτομέρεια στο επίκεντρο της συζήτησης.

Συμφωνία 3,035 δισ. ευρώ και ελληνική συμμετοχή άνω του 25%

Η διακρατική συμφωνία υπεγράφη στις 31 Αυγούστου στο Τελ Αβίβ και προβλέπει την ανάπτυξη ενός ενιαίου αντιαεροπορικού, αντιβαλλιστικού και αντί-drone θόλου με κεντρικό σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου.

Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 3,035 δισ. ευρώ, ενώ 19 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν ήδη στο πρόγραμμα. Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή ξεπερνά το 25%, αντιστοιχώντας σε περίπου 750 εκατ. ευρώ, ενώ προβλέπεται και δημιουργία παραγωγικής βάσης στη χώρα.

Στον πυρήνα της νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής βρίσκονται τα συστήματα Spyder, Barak MX και David’s Sling, μαζί με ραντάρ και το ενιαίο δίκτυο που θα συνδέει αισθητήρες, αναχαιτιστικά και υφιστάμενα μέσα της ελληνικής αεράμυνας.

Πώς θα κατανεμηθεί η νέα αεράμυνα

Σύμφωνα με όσα έχει περιγράψει ο Πατέλ, το Spyder προορίζεται να καλύψει το χαμηλότερο επίπεδο της νέας αρχιτεκτονικής και να αναπτυχθεί μεταξύ άλλων σε νησιωτικές περιοχές.

Το Barak MX θα αναλάβει το επόμενο επίπεδο κάλυψης, ενώ το David’s Sling, λόγω των μεγαλύτερων επιχειρησιακών δυνατοτήτων του, θα καλύπτει ευρύτερες περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας.

Τα συστήματα θα υποστηρίζονται από ραντάρ MMR της ELTA, με τον σχεδιασμό να έχει προσαρμοστεί στο ιδιαίτερο ελληνικό ανάγλυφο και στις απαιτήσεις που δημιουργούν το πλήθος των νησιών και οι ορεινοί όγκοι.

Για το David’s Sling απαιτείται αμερικανική έγκριση για ορισμένες μορφές διασύνδεσης με συστήματα τρίτων κρατών ή του ΝΑΤΟ, ενώ σύμφωνα με τον Ισραηλινό αξιωματούχο δεν υφίσταται αντίστοιχη απαίτηση για τα Spyder και Barak MX.

Ο ορίζοντας των 35 μηνών

Ο σχεδιασμός προβλέπει την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της «Ασπίδας του Αχιλλέα» μέσα σε περίπου 35 μήνες, με την πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα αναδιάρθρωσης της ελληνικής αεράμυνας των τελευταίων δεκαετιών.

Το ζήτημα του πηγαίου κώδικα παραμένει, πάντως, η πλέον ευαίσθητη τεχνική λεπτομέρεια που αναδείχθηκε μετά την υπογραφή. Ο Μοσέ Πατέλ έχει δώσει μία σαφή δημόσια εκδοχή, ενώ οι ελληνικές στρατιωτικές πηγές υποστηρίζουν ότι οι συμβατικοί όροι προβλέπουν το αντίθετο.

Η πλήρης αποσαφήνιση του τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί ως προς την πρόσβαση, τη χρήση και τα δικαιώματα επί του source code είναι αυτή που μπορεί να κλείσει οριστικά τη συζήτηση.