Η συγκέντρωση τεράστιων τραπεζικών δανείων στην χώρα μας, σε έναν πολύ μικρό αριθμό ισχυρών επιχειρηματικών ομίλων αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και πολυσυζητημένα θέματα της ελληνικής οικονομίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη συστημική ευστάθεια και τον κίνδυνο ενός νέου οικονομικού κραχ.

Το γεγονός ότι περίπου το 66% των δανείων προς μεγάλες επιχειρήσεις κατευθύνεται σε μόλις δέκα επιχειρηματικούς ομίλους δείχνει ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης για μια πολύ κλειστή ελίτ και όχι για τους μικρομεσαίους.

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας (πάνω από το 95% των επιχειρήσεων), αντιμετωπίζουν τον λεγόμενο «πιστωτικό αποκλεισμό» και πολλές από αυτές κλείνουν αναγκαστικά.

Οι τράπεζες στην χώρα μας τις θεωρούν υψηλού ρίσκου, ζητώντας υπέρογκες εξασφαλίσεις που αδυνατούν να παρέχουν.

Ενώ οι τράπεζες καταγράφουν ιστορικά υψηλά κέρδη, κυρίως λόγω της τεράστιας ψαλίδας (spread) μεταξύ των πολύ χαμηλών επιτοκίων καταθέσεων και των υψηλών επιτοκίων στα δάνεια, τα κέρδη αυτά δεν επιστρέφουν στην πραγματική οικονομία μέσω νέων χρηματοδοτήσεων προς τη βάση της επιχειρηματικότητας.

Αυτό δημιουργεί ασφυξία στην αγορά, κοινωνική ανισότητα που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην κοινωνική έκρηξη. 

Η συγκέντρωση τόσων πολλών δανείων σε μόλις 10 ομίλους σημαίνει ότι αν έστω και ένας από αυτούς αντιμετωπίσει οικονομικά προβλήματα, οι κραδασμοί για το τραπεζικό σύστημα θα είναι άμεσοι και ισχυροί, προκαλώντας σεισμό στο οικονομικό σύστημα της χώρας.

Την ίδια στιγμή οι μεγάλες επιχειρήσεις αποκτούν πρόσβαση σε φθηνό χρήμα (και μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης), εκσυγχρονίζονται και μεγαλώνουν, ενώ οι μικρότερες στερούνται ρευστότητας, με αποτέλεσμα να οδηγούνται στον μαρασμό ή την εξαγορά.

Χωρίς τραπεζική στήριξη, οι νέες και καινοτόμες επιχειρήσεις δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια, καθηλώνοντας την παραγωγικότητα της χώρας.

Λόγω του τραπεζικού αποκλεισμού, οι ελληνικές Μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναγκάζονται να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.

Πρώτη είναι η αναπτυξιακή Τράπεζα. Μέσα από εγγυοδοτικά προγράμματα, αναλαμβάνει μέρος του ρίσκου ώστε να «πείσει» τις εμπορικές τράπεζες να δανείσουν ΜμΕ.

Με την χορήγηση μικρών δανείων (έως 25.000€) χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις από εξειδικευμένα ιδρύματα.

Με επιδοτήσεις μέσω ΕΣΠΑ και στοχευμένα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης που προορίζονται αποκλειστικά για τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό μικρότερων επιχειρήσεων.

 Η διοχέτευση της πλειονότητας των πιστώσεων και των πόρων όμως, (όπως του Ταμείου Ανάκαμψης) σε λίγους ισχυρούς στερεί πολύτιμη ρευστότητα από το 95% της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αδυνατούν να χρηματοδοτηθούν, γεγονός που περιορίζει την υγιή ανάπτυξη, την καινοτομία και τη διάχυση του πλούτου στην ευρύτερη κοινωνία.

Οι κανόνες της συνετής τραπεζικής επιβάλλουν τη διασπορά του κινδύνου. Η υπερβολική έκθεση σε λίγους κλάδους (π.χ. ενέργεια, real estate, τουρισμός) ή σε λίγα πρόσωπα καθιστά το τραπεζικό σύστημα ευάλωτο σε εξωτερικούς κλυδώνες που μπορεί να πλήξουν αυτούς τους συγκεκριμένους τομείς.

Όταν το τραπεζικό σύστημα εξαρτάται υπερβολικά από λίγους "μεγάλους παίκτες" όμως, η ισορροπία της αγοράς γίνεται εξαιρετικά εύθραυστη και ευάλωτη σε εξωτερικές κρίσεις. 

Σε περίπτωση μιας σοβαρής εσωτερικής οικονομικής κρίσης, η ελληνική οικονομία θα αντιμετώπιζε πολύ μεγάλους κινδύνους αποσταθεροποίησης

Σε περίπτωση στάσης πληρωμών (χρεοκοπίας) των ΗΠΑ λόγω του χρέους τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική οικονομία θα αντιμετώπιζαν σοβαρότατους οικονομικούς κλυδωνισμούς και βαθιά ύφεση, ωστόσο η πλήρης «διάλυση» τους δεν θεωρείται το αυτόματο ή νομοτελειακό σενάριο.

Το αμερικανικό δολάριο και τα ομόλογα των ΗΠΑ αποτελούν τα θεμέλια του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, οπότε μια δική τους κατάρρευση θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις παγκοσμίως.

Οι ευρωπαϊκές τράπεζες που διακρατούν αμερικανικά ομόλογα ή έχουν ανοίγματα στην αγορά των ΗΠΑ θα κατέγραφαν τεράστιες απώλειες. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει «πάγωμα» των πιστώσεων (credit crunch).

Η κατακόρυφη πτώση της αξίας του δολαρίου θα οδηγούσε σε βίαιη ανατίμηση του ευρώ. Ένα υπερβολικά ισχυρό ευρώ θα έκανε τα ευρωπαϊκά προϊόντα πολύ ακριβά στις διεθνείς αγορές, πλήττοντας τις εξαγωγικές οικονομίες (όπως της Γερμανίας).

Η αμερικανική αγορά θα συρρικνωνόταν απότομα, μειώνοντας δραματικά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ.

Ο αντίκτυπος στην Ελληνική Οικονομία

Σε περιόδους παγκόσμιας κρίσης, οι επενδυτές αποφεύγουν το ρίσκο. Αν και η Ελλάδα προστατεύεται πλέον από την επενδυτική βαθμίδα και τη συμμετοχή της στην Ευρωζώνη, τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων θα αυξάνονταν, κάνοντας την αναχρηματοδότηση του χρέους πιο ακριβή.

O τουρισμός και ναυτιλία θα κλυδωνίζονται σοβαρότατα. Μιλάμε για τους δύο βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Μια παγκόσμια ύφεση θα μείωνε άμεσα τις τουριστικές ροές και το διεθνές εμπόριο, πλήττοντας τα έσοδα της χώρας

Οι αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις αγορές ενέργειας ή εμπορευμάτων θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέο κύμα ακρίβειας στην χώρα και αν αυτό κρατούσε για ικανό διάστημα μπορεί να οδηγούσε σε κοινωνική έκρηξη με ασαφείς συνέπειες.