Μπορεί μια εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα στην Ευρώπη από όσα θα λύσει; Την ώρα που οι Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, Ευρωπαίοι διπλωμάτες και ειδικοί σε θέματα διεθνούς ασφάλειας προειδοποιούν ότι η απώλεια του Κογκρέσου δεν σημαίνει αυτομάτως και περιορισμό της εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ.
Το παράδοξο γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον αν εξετάσει κανείς τις διαθέσεις της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης.
Σύμφωνα με το Politico, η προοπτική εκλογικής επιτυχίας των Δημοκρατικών αντιμετωπίζεται από αρκετούς Ευρωπαίους ως πιθανή ανακούφιση για τις διατλαντικές σχέσεις. Ωστόσο, επώνυμοι διπλωμάτες και αναλυτές υποστηρίζουν ότι ένα δυσμενές αποτέλεσμα για τον Τραμπ ενδέχεται να στρέψει ακόμη περισσότερο την προσοχή του στην εξωτερική πολιτική, στο εμπόριο και στις σχέσεις με τους συμμάχους.
Πρόκειται για εκτιμήσεις σχετικά με μια ενδεχόμενη εξέλιξη, όχι για επιβεβαιωμένο σχέδιο του Λευκού Οίκου.
Το 58% της Ευρώπης κοιτά τους Δημοκρατικούς – Η προειδοποίηση Ίσινγκερ
Δημοσκόπηση της Polling Europe, που πραγματοποιήθηκε σε 5.067 πολίτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατέγραψε ότι το 58% θα προτιμούσε νίκη των Δημοκρατικών στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Μόλις το 18% εξέφρασε προτίμηση στους Ρεπουμπλικάνους, ενώ το υπόλοιπο 24% δεν δήλωσε υποστήριξη σε κανένα από τα δύο κόμματα.
Εκλογές ΗΠΑ 2026: Οι ώρες αποτελεσμάτων στην Ελλάδα
Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν τις προτιμήσεις των ερωτηθέντων Ευρωπαίων και δεν αποτελούν ένδειξη για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, βετεράνος Γερμανός διπλωμάτης και πρώην πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, εκφράζει επιφυλάξεις για την προσδοκία μιας άμεσης βελτίωσης των διατλαντικών σχέσεων.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να θεωρήσουν δεδομένο ότι ένας πολιτικά περιορισμένος Τραμπ θα εμφανιστεί πιο συνεργάσιμος απέναντί τους.
Ο Ίσινγκερ προειδοποιεί μάλιστα ότι οι δημόσιοι πανηγυρισμοί για ενδεχόμενη ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσαν να οξύνουν περαιτέρω την αντιπαράθεση με τον Λευκό Οίκο.
Αν χάσει έδαφος στο εσωτερικό, μπορεί να στραφεί στην εξωτερική πολιτική;
Ο βασικός προβληματισμός αφορά την κατανομή αρμοδιοτήτων στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Το Κογκρέσο μπορεί να ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο, να διεξάγει έρευνες, να διαμορφώνει τη νομοθεσία και να εγκρίνει τη χρηματοδότηση κυβερνητικών πολιτικών.
Ωστόσο, ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εξουσίες στη διεθνή διπλωματία, στις στρατιωτικές αποφάσεις και στην εφαρμογή της εμπορικής πολιτικής, υπό τους περιορισμούς που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία.
Ο Ίσινγκερ εκτιμά ότι, εάν ο Τραμπ βρεθεί αντιμέτωπος με ένα εχθρικό Κογκρέσο και συνεχείς έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις, θα μπορούσε να στρέψει μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής του δραστηριότητας σε πεδία όπου ο νομοθετικός έλεγχος είναι λιγότερο άμεσος.
Αυτό θα μπορούσε, κατά την εκτίμησή του, να οδηγήσει σε νέες διαφωνίες με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και σε αυξημένες αμερικανικές απαιτήσεις.
Η έκβαση αυτή, ωστόσο, δεν είναι αναπόφευκτη. Το Κογκρέσο διατηρεί πραγματικές αρμοδιότητες σε ζητήματα προϋπολογισμού, κυρώσεων και εξωτερικής πολιτικής, ενώ οι προεδρικές αποφάσεις μπορούν να αντιμετωπίσουν και δικαστικό έλεγχο.
Ουκρανία, ΝΑΤΟ και Ιράν – Τι επισημαίνει ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ
Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζει ο Κερτ Βόλκερ, πρώην πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ.
Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Πώς επηρεάζεται η Wall Street;
Ο Αμερικανός διπλωμάτης θεωρεί ότι οι Δημοκρατικοί, εφόσον αποκτήσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θα μπορούσαν να ασκήσουν εντονότερο έλεγχο στην κυβέρνηση και να υποστηρίξουν περισσότερο την Ουκρανία και τη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι θα είναι σε θέση να επιβάλουν όλες τις επιλογές τους στον πρόεδρο.
Ο Βόλκερ αναφέρεται ειδικότερα στη δυνατότητα του Κογκρέσου να εγκρίνει χρηματοδοτήσεις, επισημαίνοντας ότι μπορεί να ακολουθήσουν αντιπαραθέσεις με την εκτελεστική εξουσία σχετικά με τη διάθεση των κονδυλίων.
Μία από τις μεθόδους που εξετάζει είναι η αμφισβητούμενη πρακτική της μη εκταμίευσης εγκεκριμένων ποσών, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει νέες νομικές συγκρούσεις.
Για το Ιράν, ο πρώην πρέσβης δεν θεωρεί δεδομένη ούτε την περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση ούτε την αποκλιμάκωση. Αντιθέτως, επισημαίνει ότι οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ παραμένουν δύσκολο να προβλεφθούν.
Δύο διαφορετικές εκτιμήσεις για την αντίδραση της Ευρώπης
Δεν συμφωνούν, πάντως, όλοι οι Ευρωπαίοι αναλυτές ότι η δημόσια αυτοσυγκράτηση θα επηρέαζε ουσιαστικά την αμερικανική στάση.
Η Νάταλι Τότσι, πρώην σύμβουλος δύο επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, αμφισβητεί ότι ο Τραμπ χρειάζεται ιδιαίτερες αφορμές για να συγκρουστεί με τις Βρυξέλλες.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ένα αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα για το κίνημα MAGA θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις φιλελεύθερες και κεντρώες πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη.
Από την πλευρά της, η Μπρόνγουεν Μάντοξ, επικεφαλής του βρετανικού ινστιτούτου Chatham House, εστιάζει σε ένα βαθύτερο ζήτημα, τη μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής αντίληψης για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στον κόσμο.
Κατά την εκτίμησή της, η Ευρώπη οφείλει να αναγνωρίσει ότι οι πολιτικές αλλαγές στις ΗΠΑ δεν περιορίζονται στο πρόσωπο του σημερινού προέδρου.
Οι Αμερικανοί έχουν εκλέξει δύο φορές τον Τραμπ, ενώ και στο εσωτερικό των Δημοκρατικών υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για τις οικονομικές και διεθνείς προτεραιότητες της χώρας.
Έτσι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των σημερινών εκλογών, οι διατλαντικές σχέσεις θα συνεχίσουν να επηρεάζονται από τις αποφάσεις της αμερικανικής προεδρίας, τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες και τις διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες των δύο πλευρών.
