Είναι αληθές ότι η αυξανόμενη συνεργασία μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας, η οποία έχει επεκταθεί στον αμυντικό και στρατιωτικό τομέα, εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον αντίκτυπό της στη στρατηγική συνεργασία που συνδέει την Αίγυπτο με την Ελλάδα και την Κύπρο από το 2014.

Οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου με την Τουρκία και ο ρόλος της Αιγύπτου

Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς οι σχέσεις της Τουρκίας με την Αθήνα και τη Λευκωσία παραμένουν τεταμένες, αφού η Τουρκία εγείρει συνεχώς νέες  διεκδικήσεις  σε βάρος τους ,όπως η οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και τα ενεργειακά ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αιγύπτιοι εμπειρογνώμονες  αναγνώρισαν ότι η εξισορρόπηση των περιφερειακών σχέσεων του Καΐρου δεν ήταν εύκολη υπόθεση.

Τόνισαν, ωστόσο, ότι η προσέγγιση Αιγύπτου-Τουρκίας δεν στρέφεται εναντίον της Κύπρου ή της Ελλάδας και θα μπορούσε επίσης να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά τους.

Είπαν ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στην προσέγγιση των πλευρών, δεδομένης της αποφασιστικότητάς της να διατηρήσει ισορροπημένες σχέσεις και με τις τρεις χώρες.

Τρέχουν οι εξελίξεις με τις Belharra: Πότε έρχονται οι επόμενες δύο φρεγάτες στην Ελλάδα - Το χρονοδιάγραμμα

Η στρατηγική συνεργασία Αθήνας-Λευκωσίας-Καΐρου

Η Αίγυπτος, η Ελλάδα και η Κύπρος διατηρούν μια στρατηγική συνεργασία από την πρώτη συνάντηση σε επίπεδο προέδρων του τριμερούς μηχανισμού συνεργασίας τους το 2014.

Εκείνη την εποχή, οι σχέσεις μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας ήταν βαθιά τεταμένες μετά την πτώση της κυριαρχίας της Μουσουλμανικής Αδελφότητας μετά την εξέγερση της 30ής Ιουνίου. 

Οι τρεις χώρες έκτοτε διοργανώνουν εκ περιτροπής τις συναντήσεις τους ετησίως, με τον 10ο γύρο να πραγματοποιείται στο Κάιρο τον Ιανουάριο του 2025.

Νωρίτερα φέτος, το Κάιρο φιλοξένησε πολιτικές διαβουλεύσεις μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ο Αιγύπτιος Υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι τόνισε «την ιδιαίτερη φύση των σχέσεων που συνδέουν το Κάιρο με την Αθήνα και τη Λευκωσία, η οποία συνέβαλε στη σύγκλιση απόψεων σχετικά με τη δημιουργία του μηχανισμού τριμερούς συνόδου κορυφής».

Περιέγραψε τον μηχανισμό ως «ένα μοντέλο συνεργασίας και περιφερειακής ολοκλήρωσης».

Το "άνοιγμα" της Αιγύπτου στην Τουρκία

Το τελευταίο βήμα στην αναπτυσσόμενη σχέση μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας ήταν η υπογραφή επιστολής πρόθεσης για αμυντική συνεργασία κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Αιγύπτιου υπουργού Άμυνας Άσραφ Σαλέμ Ζαχέρ στην Άγκυρα την περασμένη Κυριακή.

Ήταν η πρώτη επίσκεψη αυτού του είδους από τότε που ο Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι ταξίδεψε στην Άγκυρα στις 8 Μαΐου 2013, όταν υπηρετούσε ως υπουργός Άμυνας.

Προειδοποίηση από την Ελλάδα προς την Αίγυπτο

Η Ελλάδα από την πλευρά της δήλωσε πως η προσέγγιση  Τουρκίας-Αιγύπτου δεν απειλεί άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα μέχρι στιγμής, ωστόσο  αυξάνει τις ανησυχίες εν μέσω ευρύτερων περιφερειακών γεωπολιτικών αλλαγών.

Ο Ράχα Αχμέντ Χασάν, μέλος του Αιγυπτιακού Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων και πρώην πρέσβης, δήλωσε ότι η Αίγυπτος τόνιζε σε όλες τις περιπτώσεις και στις συναντήσεις της με την Τουρκία, την Ελλάδα και την Κύπρο ότι δεν υπάρχει τρόπος επίλυσης των διαφορών τους παρά μόνο μέσω διαλόγου και διαπραγμάτευσης.

«Η Αίγυπτος επιδιώκει να διατηρήσει μια ισορροπία στις σχέσεις της με τις τρεις χώρες», δήλωσε ο Χασάν 

«Το έργο της Αιγύπτου για την επίτευξη αυτής της ισορροπίας δεν είναι εύκολο λόγω της δυσκολίας της ίδιας της κατάστασης», είπε.

Το σύνθετο πρόβλημα των Ελληνοτουρκικών διαφορών

Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο της ανοιχτής θάλασσας σχετικά με την κατανομή των θαλάσσιων ορίων και την οικονομική θαλάσσια ζώνη στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ελλάδα και η Κύπρος επιμένουν στην εφαρμογή του.

Η Αίγυπτος έχει επίσης υπογράψει αυτόν τον νόμο του 1982.

Οι κύριες διαμάχες μεταξύ της Τουρκίας, αφενός, και της Ελλάδας και της Κύπρου, αφετέρου, επικεντρώνονται σε σύνθετα γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα.

Επίθεση κατά της Ελλάδας για το μπλόκο στις κυρώσεις για τη Ρωσία εξαπέλυσε ο νέος Λετονός Πρωθυπουργός

Κυριότερη από αυτές είναι το Κυπριακό , όταν οι τουρκικές δυνάμεις  του ΑΤΤΙΛΑ το 1974  κατέλαβαν το βόρειο τμήμα του νησιού 

Οι διαμάχες περιλαμβάνουν επίσης διαφωνίες σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ορίων, τον εναέριο χώρο, την υφαλοκρηπίδα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες στο Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτές οι διαμάχες εντάθηκαν με τις ανακαλύψεις φυσικού αερίου και τον ανταγωνισμό για την εκμετάλλευση ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αίγυπτος ως "γέφυρα"

Ο Μπασίρ Αμπντέλ Φατάχ, Αιγύπτιος ακαδημαϊκός και ερευνητής διεθνών σχέσεων, δήλωσε ότι η Αίγυπτος είχε αρχίσει να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στη μεσογειακή διάσταση των εξωτερικών της σχέσεων πριν από μια δεκαετία ή και περισσότερο, εστιάζοντας στην Κύπρο και την Ελλάδα.

«Η Αίγυπτος οριοθέτησε τα θαλάσσια σύνορά της μαζί τους και συνήψε ρυθμίσεις ασφαλείας, τακτικές στρατιωτικές ασκήσεις και υψηλού επιπέδου συντονισμό ασφάλειας και στρατηγικού συντονισμού», δήλωσε ο Αμπντέλ Φατάχ 

«Οι δύο χώρες διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση των σχέσεων της Αιγύπτου με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα, η Αίγυπτος επανέφερε τη δυναμική στη σχέση της με την Τουρκία μετά από μια περίοδο πολιτικών διαφωνιών».

Ο Αμπντέλ Φατάχ δήλωσε ότι δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της προσέγγισης της Αιγύπτου με την Τουρκία και των στενών σχέσεών της με την Ελλάδα και την Κύπρο.

«Το Κάιρο επιθυμεί να διαφοροποιήσει τις σχέσεις του και αυτό είναι κυριαρχικό του δικαίωμα», είπε.

«Σε αντίθεση με οποιεσδήποτε ανησυχίες, η Αίγυπτος θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως γέφυρα για την προσέγγιση μεταξύ Τουρκίας, Ελλάδας και Κύπρου και να βοηθήσει στην επίλυση των διαφορών σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και την κοινή χρήση των πόρων της Ανατολικής Μεσογείου».

Η "στροφή" της Αιγύπτου προς την Τουρκία

Οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας έχουν αναπτυχθεί ραγδαία από το 2023, καθώς οι δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών επέστρεψαν στο φυσιολογικό και ο Σίσι και ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντάλλαξαν επισκέψεις.

Αυτό αντικατοπτρίστηκε στη στρατιωτική συνεργασία, ιδίως στην εκπαίδευση και τη συνεργασία στις αμυντικές βιομηχανίες.

Ο Αμρ ελ-Σομπάκι, σύμβουλος στο Κέντρο Πολιτικών και Στρατηγικών Μελετών Al-Ahram, δήλωσε ότι η προσέγγιση Αιγύπτου-Τουρκίας, ιδίως στον στρατιωτικό τομέα, θα μπορούσε εύλογα να ανησυχήσει το Ισραήλ.

«Αλλά δεν θα στραφεί ποτέ εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου», είπε ο Σομπάκι.

«Αντίθετα, μέσω αυτής της προσέγγισης με την Τουρκία, η Αίγυπτος θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην άμβλυνση των εντάσεων μεταξύ Τουρκίας, Ελλάδας και Κύπρου λόγω των ισχυρών και διακεκριμένων σχέσεών της και με τις τρεις χώρες».

Πως επηρεάζονται οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις

Το διπλό παιγνίδι της Αιγύπτου με Ελλάδα-Κύπρο και Τουρκία έχει  επιπτώσεις του στα Ελληνοτουρκικά, αφού ο εναγγαλισμός του Ερντογάν προς την χώρα των Φαραώ είναι κυρίως στη στρατιωτική συνεργασία, ιδίως στην εκπαίδευση και στις αμυντικές βιομηχανίες.

Έτσι η Αίγυπτος απομακρύνεται  από την προοπτική  να μετουσιώσει την στρατηγική της συνεργασία με Ελλάδα και Κύπρο σε άξονα στρατιωτικής συνεργασίας, απέναντι στην αναθεωρητική Τουρκία, κάτι που είχε αρχίσει να διαφαίνεται με τις ασκήσεις "ΜΕΔΟΥΣΑ" στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εξισορρόπηση της Αιγύπτου των θέσεων Ελλάδας-Κύπρου και Τουρκίας στο θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ στη ΝΑ Μεσόγειο , είναι κενή περιεχομένου, αφού το Κάιρο έχει υπογράψει  το Δίκαιο της θάλασσας από το 1982 , πράγμα που δεν έχει κάνει η Τουρκία αλλά έχει πράξει η Ελλάδα.

Συνεπώς πως θα ισορροπήσει μεταξύ αυτών των εντελώς αντίθετων προσεγγίσεων Ελλάδας και Τουρκίας , η Αίγυπτος;

Πολύ φοβόμαστε ότι την μη οριοθέτηση της ΑΟΖ μας με την Αίγυπτο ανατολικότερα του 28ου μεσημβρινού, αφήνοντας εκτός το Σύμπλεγμα Καστελορίζου-Ρω-Στρογγύλης, θα την βρούμε μπροστά μας.....

Οψόμεθα.

.