Ο αποκαλούμενος «εικονικός EastMed» (Virtual EastMed) αποτελεί τη ρεαλιστική, εμπορική εναλλακτική λύση απέναντι στο αρχικό σχέδιο του ενιαίου υποθαλάσσιου αγωγού των 2.000 χιλιομέτρων. Αντί για μια τεράστια και δαπανηρή υποδομή, ο νέος αυτός ενεργειακός διάδρομος βασίζεται σε μικρότερες περιφερειακές διασυνδέσεις και στην αξιοποίηση των ήδη υπαρχουσών υποδομών της περιοχής, αναφέρει το
Το Ισραήλ σε αυτήν την περίπτωση θα στέλνει τα αποθέματα του στην Αίγυπτο, και από εκεί θα μεταφέρονται σε Ελλάδα και Κάθετο διάδρομο.
Πώς λειτουργεί το μοντέλο του «εικονικού EastMed»
Τα κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου, με αιχμή του δόρατος το κοίτασμα «Κρόνος» (Block 6) και το «Αφροδίτη» (Block 12), θα συνδεθούν μέσω σύντομων υποθαλάσσιων αγωγών απευθείας με τις υφιστάμενες υποδομές της Αιγύπτου (όπως οι εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Zohr).
Το φυσικό αέριο θα υγροποιείται στα τερματικά της Αιγύπτου (π.χ. Idku και Damietta) και από εκεί θα μεταφέρεται με δεξαμενόπλοια LNG προς τις διεθνείς και ευρωπαϊκές αγορές.
Ένα σημαντικό μέρος αυτών των φορτίων LNG προορίζεται να φτάνει σε ελληνικούς σταθμούς επαναεριοποίησης, διοχετεύοντας το αέριο μέσω του «Κάθετου Διαδρόμου» (Vertical Corridor) προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η αξιοποίηση έτοιμων υποδομών υγροποίησης στην Αίγυπτο επιτρέπει την ταχύτερη εμπορική εκμετάλλευση των κοιτασμάτων. Για παράδειγμα, η παραγωγή από το κοίτασμα «Κρόνος» αναμένεται να ξεκινήσει το 2028.
Αποφεύγεται επίσης το τεράστιο οικονομικό κόστος (άνω των 6 δισ. ευρώ) και οι τεχνικές προκλήσεις της κατασκευής ενός από τους βαθύτερους αγωγούς στον κόσμο.
Οι αγορές και οι ενεργειακές εταιρείες (όπως οι Eni, TotalEnergies και Chevron) προτιμούν τη δυναμική του LNG, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά του αερίου εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ζήτηση κάθε φορά.
Το πολιτικό πλαίσιο αυτής της συνεργασίας σφραγίστηκε και επίσημα στο πλαίσιο του East Mediterranean Gas Forum (EMGF), επιβεβαιώνοντας ότι η τριμερής συνεργασία Κύπρου - Αιγύπτου - Ελλάδας αποτελεί πλέον τον βασικό πυλώνα για την εναλλακτική τροφοδοσία της Ευρώπης.
Η πολιτική και στρατηγική επιβεβαίωση αυτής της στροφής σφραγίστηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών και των συναντήσεων υψηλού επιπέδου του East Mediterranean Gas Forum (EMGF) στην Αθήνα.
Στο περιθώριο της συνόδου του EMGF, οι Υπουργοί Ενέργειας της Κύπρου (Μιχάλης Δαμιανός), της Αιγύπτου (Karim Badawi) και της Ελλάδας (Σταύρος Παπασταύρου) επαναβεβαίωσαν τη συμπληρωματικότητα των τριών χωρών:
Η Κύπρος συνεισφέρει τα πλούσια, νέα κοιτάσματα (όπως το «Κρόνος» και το «Αφροδίτη»), η Αίγυπτος παρέχει τις έτοιμες υποδομές μεταφοράς, επεξεργασίας και υγροποίησης (LNG), και η Ελλάδα λειτουργεί ως η στρατηγική πύλη εισόδου, διαθέτοντας τις υποδομές επαναεριοποίησης και τα διασυνδεδεμένα δίκτυα για τη διοχέτευση του αερίου προς την Κεντρική και Νότια Ευρώπη.
Το EMGF, λειτουργώντας ως ο επίσημος διακυβερνητικός οργανισμός της περιοχής, μετατρέπει πλέον τις πολιτικές διακηρύξεις σε απτά εμπορικά έργα. Αυτή η τριμερής συμμαχία καθιερώνει οριστικά τον «εικονικό EastMed» ως τον πιο άμεσο και οικονομικά βιώσιμο πυλώνα για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη διαφοροποίηση των πηγών τροφοδοσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ενεργειακή σύγκλιση μέσω του «εικονικού EastMed» δεν αποτελεί μια κλασική αμυντική συμμαχία (ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής), αλλά λειτουργεί ως ο ισχυρότερος καταλύτης για τη ραγδαία αναβάθμιση της στρατιωτικής συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο.
Η ανάγκη προστασίας των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και των θαλάσσιων οδών μεταφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο έχει οδηγήσει τις τρεις χώρες σε μια βαθιά, θεσμοθετημένη αμυντική εταιρική σχέση.
Πώς συνδέεται η ενέργεια με τη στρατιωτική συνεργασία
Η μεταφορά φυσικού αερίου μέσω αγωγών και δεξαμενόπλοιων LNG προϋποθέτει τη διασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή. Οι τρεις χώρες συντονίζουν τις Ένοπλες Δυνάμεις τους για την αποτροπή υβριδικών απειλών ή ασύμμετρων ενεργειών κοντά σε πλατφόρμες εξόρυξης και θαλάσσιους διαδρόμους.
Στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων στρατιωτικής συνεργασίας, οι χώρες συνδιοργανώνουν εμβληματικές διακλαδικές ασκήσεις (όπως η άσκηση «Μέδουσα») και υπογράφουν σταθερά Κοινά Σχέδια Δράσης (ΚΣΔ).
Στην πρόσφατη 6η Τριμερή Συνάντηση των Υπουργών Άμυνας τον Σεπτέμβριο του 2026, υπογράφηκε Κοινή Δήλωση που δίνει έμφαση στη δημιουργία μηχανισμών για «άμεση και ενιαία αντίδραση» απέναντι σε κοινές απειλές και περιφερειακές ένοπλες συγκρούσεις.
Η στρατιωτική αυτή σύγκλιση πατάει πάνω σε δύο πολύ σημαντικές διμερείς συμφωνίες που υπεγράφησαν τα προηγούμενα χρόνια:
Η Συμφωνία ΑΟΖ (2020): Η μερική οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου δημιούργησε το καθαρό νομικό πλαίσιο πάνω στο οποίο αναπτύσσονται τα ενεργειακά έργα.
Η Συμφωνία Έρευνας και Διάσωσης (SAR - 2022): Η συμφωνία SAR καθόρισε ότι τα όρια δικαιοδοσίας των δύο χωρών ταυτίζονται με τα FIR Αθηνών και Καΐρου, θωρακίζοντας επιχειρησιακά την περιοχή απέναντι σε τρίτες διεκδικήσεις.
Συνεπώς, αν και δεν υπάρχει ένα «ΝΑΤΟϊκού τύπου» σύμφωνο που να επιβάλλει αυτόματη κήρυξη πολέμου σε περίπτωση επίθεσης, ο «εικονικός EastMed» έχει δημιουργήσει μια ντε φάκτο (de facto) γεωστρατηγική συμμαχία. Τα οικονομικά συμφέροντα των δύο χωρών είναι πλέον τόσο στενά συνδεδεμένα, που η ασφάλεια του ενός αποτελεί άμεση προτεραιότητα για τον άλλον.
