Μια 28χρονη ερευνήτρια πεθαίνει σε νοσοκομείο της Σιβηρίας. Σχεδόν 200 άνθρωποι που ήρθαν σε επαφή μαζί της τίθενται υπό ιατρική παρακολούθηση. Και στο διαδίκτυο αρχίζει να κυκλοφορεί ένα σενάριο που θυμίζει θρίλερ: ότι η γυναίκα μολύνθηκε όταν έσπασε δοκιμαστικό σωληνάριο με το βακτήριο της πανώλης, στο εργαστήριο όπου εργαζόταν.

Η Ντάρια Σιπίλοβα, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αντιπανωλικής Έρευνας του Ιρκούτσκ, πέθανε στις 2 Οκτωβρίου. Η αιτία θανάτου δεν έχει επισήμως επιβεβαιωθεί.

Η ρωσική υπηρεσία δημόσιας υγείας ανακοίνωσε ότι δεν εντοπίστηκαν μικροοργανισμοί που να συνδέονται με την επαγγελματική της δραστηριότητα και απέδωσε τον θάνατό της σε «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας». Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν έχει επιβεβαιώσει ότι επρόκειτο για πανώλη.

Τι γνωρίζουμε και τι παραμένει ανεπιβεβαίωτο

Η φημολογία περί σπασμένου σωληναρίου δεν έχει τεκμηριωθεί. Οι ρωσικές αρχές την απορρίπτουν, ενώ τα επίσημα στοιχεία για την πορεία της ασθένειας και τις συνθήκες του θανάτου παραμένουν περιορισμένα. Η έλλειψη σαφούς ενημέρωσης, σε συνδυασμό με την προληπτική παρακολούθηση των επαφών της, έχει αφήσει χώρο για εικασίες.

Ο ΠΟΥ βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ρωσικές αρχές και εκτιμά ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης εκτός Ρωσίας είναι πολύ χαμηλός. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων αναφέρει ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί δευτερογενή κρούσματα ή ενδείξεις παρατεταμένης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και εμφανίζεται κυρίως σε βουβωνική και πνευμονική μορφή. Η βουβωνική πανώλη μεταδίδεται συνήθως μέσω μολυσμένων ψύλλων και μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα.

Η πνευμονική μορφή προσβάλλει τους πνεύμονες και μπορεί να μεταδοθεί μέσω σταγονιδίων, ιδίως έπειτα από στενή επαφή με ασθενή. Η έγκαιρη θεραπεία είναι κρίσιμη.

Η ανησυχία για τα εργαστήρια υψηλού κινδύνου

Η πανώλη εξακολουθεί να εμφανίζεται φυσικά σε ορισμένες περιοχές του κόσμου. Η έρευνα πάνω στο βακτήριο έχει θεμιτούς σκοπούς, όπως η κατανόηση της νόσου και η ανάπτυξη θεραπειών και εμβολίων. Ωστόσο, η πανώλη συγκαταλέγεται στους παθογόνους παράγοντες υψηλού κινδύνου, ενώ ειδικοί στη βιοασφάλεια προειδοποιούν ότι η αύξηση των εργαστηρίων που τους μελετούν κάνει αναγκαία την αυστηρή εποπτεία και τη διαφάνεια.

Ο Economist επισημαίνει ότι η ανησυχία ενισχύεται από το ιστορικό της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία είχε αναπτύξει εκτεταμένο μυστικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων. Ο Μπόρις Γέλτσιν αναγνώρισε την ύπαρξή του το 1992 και δεσμεύτηκε για τη διάλυσή του. Αργότερα, ωστόσο, οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι η Ρωσία διατηρεί επιθετικό πρόγραμμα βιολογικών όπλων — ισχυρισμό που η Μόσχα απορρίπτει.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το Ινστιτούτο του Ιρκούτσκ συνδέεται με δραστηριότητες βιολογικών όπλων ή ότι σημειώθηκε διαρροή. Ωστόσο η σιωπή των ρωσικών αρχών και το κενό ενημέρωσης, προκαλεί αβεβαιότητα. Και η αβεβαιότητα γίνεται το έδαφος πάνω στο οποίο θεριεύουν τα πιο ανησυχητικά σενάρια.